Ağız gargarası mı, diş fırçalamak mı, hangisi daha iyi?

Geçen hafta aile içinde en çok tartıştığımız konulardan biriydi. Torunlar diş fırçalamayı alışkanlık haline getirdiler, mutluyum. Ancak son zamanlarda reklamların da etkisiyle olsa gerek, ağız gargarası diş fırçalamaktan daha mı iyi sorusu gündeme geldi.

Torunlarla bu konuyu tartışmak hiç de kolay olmadı. Ne de olsa eğitim küçükten başlar deyip, sabırla konuştuk. Bir de ağız hijyeni ile ilgili çocuk kitapları hediye ettik…

Diş fırçalama, diş ipi kullanımı ve ağız çalkalama gibi işlemlerin farklı amaçları vardır. Çeşitli benzetmelerle açıklamaya çalıştım ağız mikroplarını, diş çürümesini, diş fırçalamanın önemini.

Bu konuda geçmişte uzun yıllar Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nde Ağız Mikrobiyoloji dersleri sorumlusuydum. Diş hekimliği öğrencilerine ağız mikroplarının önemini kavratmaya çalıştım.

Öğrendiğim ve öğrettiğim konular arasında diş kaybının 1 numaralı nedenin diş eti hastalıkları olduğu ve diş kaybının 2 numaralı nedeni de çürüklere neden olan yapışkan, bakteri dolu plak (biyofilm) tabakası olduğu vardı.

Biyofilm oluşum sürecini anlamak gerekir. Diş çürümesinin başlıca sorumlusu, Streptococcus mutans bakterisidir.

Tükürük proteinleri, fırçalama sonrasında diş yüzeyinde ince bir film (pellicle) tabakası oluşturur. Bunun üzerine belirli ilk ağız içi topluluk oluşturan (kolonileşen) bakteriler bağlanır. Bu bakteriler daha fazla bakteri türüne bağlanarak bir bakteri topluluğu, yumağı oluşturur.

Bu topluluk, kendi su, besin, gazı kaynağına ve benzersiz bir iletişim sistemine sahip benzersiz bir topluluktur. Bu yapı, antibiyotiklerin nüfuz etmesine izin vermeyen bir zarla kaplıdır.

Biyofilm oluşumu için en kolay yerleşim alanlardan biri dişler arasındaki boşluktur, bu nedenle diş ipi kullanılır çünkü fırça bu alanlara ulaşamaz. Ya da diş arası fırçalar denenebilir.

Bir noktada, aşırı yüklenme nedeniyle biyofilm patlar ve diş eti ile diş arasındaki boşluğa ve diş etlerine kadar ilerleyebilen bakterileri serbest bırakır. Planktonik olarak adlandırılan bu bakteriler sadece fırçalama veya diş ipi kullanımıyla ortadan kaldırılamaz, bu nedenle kontrol altına almak için ağız çalkalama gereklidir.

Bu nedenle ek koruma sağlamak için ağız gargaraları kullanılır. Yani her birinin bir işlevi vardır ve biri diğerinin yerini alamaz.

Ağız gargarasına zaman ve para harcamak, doğru ağız hijyeninin yerini tutacağı düşüncesiyle yanlış bir güvenlik hissi yaratıp ağız sağlığının kötüleşmesine yol açabilir.

Başka amaçlar için de özel ağız gargaraları mevcuttur. Çürümeye karşı korumaya yardımcı olan florürlü gargaralar ve genellikle reçeteyle satılan, diş eti (periodontal) hastalığın tahribatını gidermeye yardımcı olan diğer gargaralar bunlardan bazılarıdır.

Ağız gargarası, kalıntıları ve bakterileri uzaklaştırmanın kimyasal bir yöntemidir ancak oluşan biyofilm tabakası üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

İlaçlı ağız gargarası kullanabilirsiniz, ancak mikroplara karşı (antimikrobiyal) ajanların kullanımından kaynaklanan sorunlar, diş renginin değişmesi, ağız gargarasının aktif bileşenlerinden kaynaklanan yumuşak doku hasarı ve kalın plak tabakalarını temizleyememesi nedeniyle uzun süreli kullanımı önerilmez.

Ağız gargaraları, iyi bir diş fırçalama tekniğine ek olarak veya el becerisi, hareket kabiliyeti veya zihinsel yetenek sorunları nedeniyle diş fırçalayamayan kişilerde en iyi şekilde kullanılır.

Bahsedilen biyofilm-plak tabakası fırçalama veya diş taşı temizliği yoluyla mekanik olarak uzaklaştırılabilir. Plak temizlemenin tek yolu fırçalama ve diş ipi kullanımıdır.

Diş fırçalama, dişlerden ve çevresindeki dokulardan plak ve biyofilm tabakasının mekanik olarak uzaklaştırılmasıdır. Plak, her gün düzgün bir şekilde temizlenmezse, mineralleşerek diş taşına (tartar) dönüşür ve bu da temizlenmesi için diş hekimine gitmeyi gerektirir; diş taşı evde temizlenemez.

Şöyle düşünmeli; vücudunuzu ovmadan-keselemeden veya liflemeden ve sabun kullanmadan duş aldığınızı hayal edin. Bu şekilde ne kadar süre dayanabilirsiniz? Vücut ne kadar sağlıklı kalabilir. Dişler de vücudunuzun bir parçasıdır. Onların da temizlenmeye ihtiyacı vardır.

Diş sağlığınızı korumanın en iyi yolunun günde iki kez diş fırçalamak ve diş ipi kullanmak.

Diş fırçalama, diş fırçanızın mekanik olarak kullanılarak diş plağınızın temizlenmesidir; diş ipi kullanımı ise diş aralarındaki plağı temizlemenize yardımcı olur.

Diş plağı temizlendiğinde, asit üretimi mümkün olmaz veya azalır, dişleriniz korunmuş olur.

Yasal Uyarı: Burada yazılanlar sadece bilgilendirme amaçlıdır. İçerik, profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini tutmayı amaçlamaz. Tıbbi bir durumla ilgili herhangi bir sorunuz varsa, her zaman hekiminizden, diş hekiminizden veya başka bir yetkili uzman hekimden tavsiye alın.