Geçen hafta Amerika Birleşik Devletleri’nde bir parazit salgını yaşandı.

Parazitler, insanı hasta eden mikropların bir başka grubudur.

Amerika’da salgına neden olan parazit hastalığı siklosporiyoz.

Bu hastalık, sebze ve meyvelerle bağlantılı olup ishale yol açar.

Batman’da çalıştığım yıllarda yaz ayları geldi mi korkardık.

Bir ishal salgını baş gösterirdi; daha çok çocuklarda görülürdü.

Çünkü İluh Deresi o zamanlar mikrop yuvası diye anılırdı.

Ha bir de meşhur Hevsel Bahçeleri denilen yerlerde yetiştirilen sebze ve yeşillikler…

Sıcağın etkisiyle hızla çoğalabilen mikroplar…

Bu nedenle muayenehanelerin bekleme salonları bile kollarında serum takılı hastalarla dolup taşardı.

Amerika Birleşik Devletleri genelinde parazit hastalığı vakalarındaki artışı sağlık yetkilileri araştırırken, birçok kişi hastalığın ne olduğunu, nasıl yayıldığını ve kendilerini korumak için neler yapabileceklerini merak ediyor.

SİKLOSPORİYOZ

Genel olarak siklosporiyoz, sindirim sistemini enfekte eden cyclospora cayetanensis adlı bir parazitin yol açtığı bir hastalıktır.

Amerika’daki salgının kaynağının marul veya diğer salata yeşillikleri olup olmadığı araştırılıyor.

En son kanıtlar, kaynağın tedarik edilen doğranmış Iceberg maruluyla ilgili olduğunu gösteriyor.

İnsanlara, parazitle kirlenmiş yiyecek veya su tüketildiğinde hastalık bulaşır.

Genellikle doğrudan kişiden kişiye bulaşmaz.

Malum, yaz mevsimi içindeyiz.

Sıcak havalar, özellikle su havzası alanlarında organizmaların gelişmesi için uygun bir ortam oluşturur.

Bir de filtreden geçirilmemiş atık sularla ürünlerin sulanması başka bir muamma.

Amerikan Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), bu yıl birçok eyalette bildirilen vakaların geçen yıla göre daha yüksek olduğunu ve ülke genelinde hızla arttığını belirtiyor.

Bu durum endişeleri artırıyor.

SU GİBİ İSHAL

Parazit hastalığı Siklosporiyoz’un belirtileri, parazite maruz kaldıktan iki gün ile iki hafta arasında ortaya çıkabilir.

En yaygın belirti sulu ishaldir.

Diğer belirtiler ise şunlardır:

* İştah kaybı

* Kilo kaybı

* Şişkinlik

* Mide krampları

* Bulantı

* Halsizlik ve yorgunluk hissi

* Kusma

* Hafif ateş

Tedavi edilmediği takdirde belirtiler haftalarca sürebilir ve gelip geçebilir. Bu da dehidrasyona (vücudun susuz kalmasına) yol açabilir.

Şiddetli ishal, sıvı kaybı belirtileri gösteren veya uzun süreli semptomlar yaşayan kişilerin hekimleriyle görüşmesi gerekir.

Eğer ciddi dehidratasyon (sıvı kaybı) meydana gelirse, acile başvurularak ilgili kliniğe yatış yapılabilir.

Unutmayalım; Siklosporiyoz nedeniyle herkes hastalanabilir. Ancak etkileri, çabuk susuz kalan veya bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde daha ciddi olabilir.

Küçük çocuklar, hamile kadınlar ve yaşlı yetişkinler daha yüksek risk altındadır.

Siklosporiyoz teşhisi, genellikle kişinin dışkısında paraziti özel olarak arayan bir test gerektirir.

Tedavide özel bir antibiyotik kombinasyonu önerilmektedir.

Siklosporiyoz, tıbbi bakım olmadan da iyileşebilse de erken tedavi hastalığın süresini kısaltabilir ve semptomların kalıcı olmasını ya da tekrarlamasını önlemeye yardımcı olabilir.

MEYVE VE SEBZELERİ YIKAMAK

Herkesin aklında bir soru var: Meyve ve sebzeleri yıkamak beni hastalıktan korur mu?

Bu sebze ve meyve yıkama işini en çok pandemi döneminde yaptık.

Sindirim yoluyla bulaşan, yiyecek ve içeceklerle maruz kaldığımız bu parazitte, meyve ve sebzeleri yıkamak hastalık açısından her zaman yeterli ve güvenli olmayabilir.

Bulaşıcı parazit yumurtaları (oositler) yapışkandır ve meyvelerin ile yapraklı yeşilliklerin kırılgan, gözenekli yüzeylerine sıkıca tutunurlar.

Yaygın kimyasal dezenfektanlara karşı dirençlidirler. Bu da endüstriyel klorlu yıkamaların onları etkisiz hâle getirmekte pek işe yaramadığı, mutfak musluğunun altında rastgele durulamanın ise onları uzaklaştırmak için çoğu zaman yeterli olmadığı anlamına gelir.

Pek çoğumuz, “Neyse, sebzelerimi çok iyi yıkadım.” diye düşünebilir.

Ancak işin içine parazit girince bu o kadar da basit olmayabilir.

Paraziti taze meyve ve sebzelerden uzaklaştırmak zor olabilir.

Bu nedenle bol su ile düzenli durulama önerilse de enfeksiyon riskini tamamen ortadan kaldırmayabilir.

Üstelik yetkililer, tüketicilerin kontamine (kirli) olmuş ürünleri tespit etmesinin garantili bir yolu olmadığını da belirtiyor.

Geçmiş yıllarda ahududu, fesleğen, yeşil soğan, bezelye, marul, karışık yeşillikler ve paketlenmiş salata karışımları yaygın bulaşma kaynakları arasında yer aldı.

GIDA GÜVENLİĞİNE GİDEN İŞLEMLER

Gıda kaynaklı hastalık riskini azaltmak için insanların alabileceği çeşitli önlemler bulunmaktadır.

Çiğ meyve ve sebzeleri ellemeden veya hazırlamadan önce ve sonra ellerinizi mutlaka sabun ve suyla yıkayın.

Ürünler önceden yıkanmış olarak etiketlenmiş olsa bile ya da kabuklarını soymayı planlıyorsanız, akan su altında iyice yıkayın.

Kavun ve salatalık gibi sert kabuklu meyve ve sebzeleri temiz bir sebze fırçasıyla fırçalamak da etkili yöntemlerden biridir.

Taze ürünlerin hazırlanmasında, servisinde veya saklanmasında kullanılan kesme tahtalarının, yüzeylerin ve mutfak gereçlerinin yıkanması ve dezenfekte edilmesi gerekir.

Meyve ve sebzelerin hazırlanmadan ve tüketilmeden önce hasarlı veya ezilmiş kısımlarının kesilip atılması gerekir.

Kesilmiş, soyulmuş veya pişirilmiş meyve ve sebzeleri mümkün olan en kısa sürede, en geç iki saat içinde buzdolabına koyun.

Amerikan sağlık yetkilileri, evde marul ve salata yeşillikleri hazırlanırken hastalık riskini azaltmak amacıyla önceden yıkanmış paketli marul veya salata karışımları yerine bütün marul satın alınmasını öneriyor.

Dıştaki iki ya da üç yaprak katmanını attıktan sonra, içteki yaprakları yemeden önce akan su altında iyice yıkayın.

Ayrıca yiyecekleri iyice pişirmek de ek koruma sağlar.

Ürünleri kaynatarak ya da 70 derece ve üzerindeki sıcaklıklarda pişirirseniz organizma canlılığını sürdüremez.

Hele yaz mevsiminde çoğu insanın salata, meyve veya diğer taze ürünleri tüketmemesi düşünülemez. Zaten çoğu zaman da böyle bir durum söz konusu değildir.

Ancak her ne olursa olsun, Siklosporiyoz vakalarındaki artış nedeniyle belirtileri iyi bilmek ve gıda güvenliği önlemlerini uygulamak, riskinizi azaltmanıza ve yaz aylarının tadını güvenle çıkarmanıza yardımcı olabilir.