Geçenlerde hastanede yattım.

Hekimim öz ve soy geçmişimi ayrıntılı sorgularken; ameliyat olup olmadığımı, herhangi bir hastalık geçirip geçirmediğimi, alerjim olup olmadığını, hatta dokunan ilaçları, gıdaları, ayrıca annemin, babamın sağ olup olmadığını ve vefat ettilerse hangi hastalıktan olduğunu da sordu.

Muhtemelen daha önce sizler de hastane yatışlarında karşılaşmışsınızdır.

Buna tıp dilinde anamnez denir.

Bir hekime veya sağlık kuruluşuna ilk kez gittiğinizde ya da yattığınızda, hekimler muayeneye başlamadan önce bazı sorular sorarlar.

Genellikle geçmiş (veya mevcut) sağlık sorunlarına dair öz (şahsi) ve soy geçmiş (aile) öyküsü de sorulur.

Ben de hastaneye yattığımda muayene eden hekim bir takım sorularla notlar aldı.

İlk baştan “Şikayetin nedir?” sorusuna gayet kolay cevapladık.

Çünkü hastalık veya rahatsızlık durumu belliydi.

Sıra öz geçmiş ve soy geçmiş sorgulamasına geldi.

Bunun sebebi nedir diye kafanızı kurcalayabilir.

Bu bilgilerin ne kadar önemli olduğuna şaşırabilirsiniz.

Çünkü biliriz ki Hipokrat’a atfedilen “Hastalık yok, hasta vardır” sözü, her insanın beden yapısı, yaşam tarzı ve ruh halinin farklı olduğunu belirten yazılı olmayan tıp kuralıdır.

Her şeyden önce verilecek bilgiler, özellikle yeni bir hasta için, hekimin önemli belirti veya semptomları aramasına yardımcı olur.

Ailenizin (özellikle anne ve babanızın, hatta dede ve ninelerinizin) tıbbi geçmişini bilmek, sağlıklı kalmanıza ve ileriki yaşamınızda olası sorunları önceden tahmin etmenize yardımcı olabilir.

Belki de bilmiyor veya hatırlayamıyor, belki de ne sorulduğunu tam olarak anlamıyor olabilirsiniz ancak aile geçmişiniz, ileride şeker hastalığı, yüksek tansiyon (hipertansiyon), kalp hastalığı, kanser, felç veya diğer tıbbi sorunlar geliştirme potansiyel riskinizi değerlendirmenize yardımcı olabilir.

Aile (soy) geçmişi, sağlıklı bir yaşam için önemlidir çünkü aile üyelerinden sadece genleri almayız, aynı zamanda yaşam tarzlarını ve alışkanlıklarını da paylaşırlar ve bizi etkiler.

Ebeveynlerin etkisi, sigara içme, alkol tüketimi veya aşırı kilolu olma gibi diğer durumları ve davranışları da etkileyebilir.

Anne ve babadan, dedelerinizden ve ninelerinizden geçen genler şüphesiz değiştirilemez.

Ancak insanın geçmişini bilmesi, sağlıklı yaşam tarzı davranışlarını pekiştirmesine veya daha ciddi rahatsızlıkların potansiyel başlangıcına karşı uyanık olmamıza yardımcı olabilir.

Bütün bunlardan dolayı tıbbi geçmişi bilmek ve bunu hekimlerle paylaşmak önemlidir.

Çoğu zaman, sorulan sorulara cevaplarken önemli bilgileri atlamak veya aile tıbbi geçmişini tam olarak bildirmemek kolaydır.

Bazen de basitçe bilmiyor olabilirsiniz.

Şayet ailenizin sağlık geçmişi hakkında fazla bilgi sahibi değilseniz, özellikle de anne-babaya sormak faydalı olur.

Ayrıca aile toplantılarında da sağlıkla ilgili konuları gündeme getirip incelikli bir şekilde bilgi sahibi olunabilir.

Yaz mevsimi, birçok geniş ailenin bir araya geldiği bir dönemdir ve bu da aile sağlık geçmişi hakkında daha fazla bilgi edinmek için harika bir fırsat olabilir.

Büyükler vefat etmişse, ölüm nedenini bilmek önemlidir.

Bu biraz can sıkıcıdır, tekrar hatırlamak veya hatırlatmak üzüntü verici olabilir ancak bu bilgiyi bilmek hayat kurtarıcı olabilir.

Saç veya göz rengi, boy, vücut yapısı ve başka özellikler olmak üzere, aile üyelerinden geçen fiziksel veya ailevi özelliklerin neler olduğunu bilmekten genellikle hoşlanmayan yoktur.

Ancak kalp hastalığı, şeker hastalığı, astım, kanser ve diğer rahatsızlıkların riskinin genellikle ailede kalıtsal olarak görüldüğünü de bilmek önemlidir.

Mesela, ailenizin birçok üyesinde kalp hastalığı varsa, bu sizin de kalp veya kalp damar hastalığı geliştirme riskinizin daha yüksek olabileceği anlamına gelir.

Bu potansiyel riski ebeveynlerinizde veya aile üyelerinizde ortaya çıkmadan 10 ila 20 yıl önce fark ederseniz, riski en aza indirmek için sağlıklı beslenmeye ve aktif bir hayat tarzı sürdürmeye yönelik adımlar atılabilir.

Verilecek bilgiler, yapılacak işlemler ve tahliller için hayati önemdedir.

Bunu anlamak, bir hekimin aile öykünüzle ilgili neler yapabileceğini bilmenize yardımcı olur.

Hekiminiz, olası riskleri (veya gizli durumları) daha ayrıntılı olarak ortaya koymak için tarama testleri yaptırmanızı önerebilir.

Bunlar, meme veya prostat kanseri geliştirme olasılığının yanı sıra sigaradan kaynaklanabilecek diğer kanser türlerini de içerir (sigarayı bıraktıktan sonra bile).

Kolesterol seviyelerinin test edilmesi veya yüksek tansiyon belirtilerinin izlenmesi, daha sonraki kalp damar hastalıkları veya diğer hastalık risklerini azaltmaya yardımcı olabilir.

Dolayısıyla sizden aile (soy) geçmişinizi vermeniz istendiğinde, bu kesinlikle sizi rahatsız etmek veya özel hayatınızı ihlal etmek için yapılmaz.

Siz de aile geçmişinizi inceleyin, farkında olun ve sağlığınızı korumak için henüz vakit varken adımlar atın!