Önceki gün ‘Batık Şehir El Medina’nın mezar taşlarının olduğu bölgedeydik. İkiztepe-Gırbereşk Mahallesi’nde oturan bazı sakinleri dinledik. Batman’a doğru yol aldığımızda Vali ve Belediye Başkan Vekili Ekrem Canalp’ın sürpriz telefonu bizi bir hayli mutlu etti.

Neydi o müjdeli haber? Vali ve Belediye Başkan Vekili Ekrem Canalp, biz beklemeden sordu bize; “Söyleyin bakalım? 40 metre genişliğindeki bulvara ne ismi verdik?..” İşin doğrusu, önce aklıma ilk Belediye Başkanı ve ilk Valinin ismi geldi. Daha üçüncü şıkkı söylemeden Vali Bey içimdeki o ismi söylemişti bile; “El Medina…”

BATIK ŞEHİR EL MEDİNA

El Medina,1926 yılında Batman Çayı’nı haritadan silmişti.

El Medina’yı yaşatmak, El Medina’nın dününü hatırlatmak, yazdıklarımız ve daha da yazacaklarımız var elbette.

Yeni bulvara verilen ‘El Medina’ Batman’a ışık tutmaya devam edecek.

Belediye Meclisi, unutulan ve Batık Şehir’in adını Batman’ın çok önemli güzergahında yaşatacak.

Batman, yeni çevre yollarıyla ulaşımda artık nefes alıyor.

Yeni bulvarlara, yeni güzergahlara anlamlı isimler veriliyor.

40 Metre genişliğindeki yeni imar yoluna Batman Çayı’nın haritadan sildiği El Medina, her yönüyle anlamlı bir isim oldu.

Petrolkent, Seyitler, Güneykent ve Çamlıca mahallelerinden geçen ve Komando Caddesi’ne bağlanan yeni 40 metre genişliğindeki imar yoluna Belediye Meclisi “El Medina Bulvarı” adını verdi.

Harika bir isim.

Hemen herkesin gönlünden geçen bir isimdi; El Medina.

GÜNÜN EN GÜZEL MÜJDESİYDİ

Önceki gün foto muhabiri arkadaşımız Reşat Yiğit’le İkiztepe-Gırbereşk Mahallesi yakınındaydık.

Bu mahallede oturan bazı sakinler, bize El Medina’deki mezar taşlarının olduğu yeri göstereceklerdi.

O yere ulaşabilmek için birkaç yaşlıyla sözleştik ama onları bulamadığımız için gezimizi bir başka güne bıraktık.

O bölgeden ayrılacağımız sırada Vali ve Belediye Başkanvekili Ekrem Canalp, telefonumuzun ucundaydı.

Bize belki de en güzel müjdesini veriyordu.

Vali sayın Canalp hemen sordu: “Bilin bakalım, 40 metre genişliğindeki yeni imar yoluna ne isim veriyoruz?”

Aklıma gelen ilk iki isimden biri 1957 yılında Batman’ın ilk Belediye Başkanı olan Sait Ramanlı, sonradan da 1990’da Batman’ın ilk Valisi olan Tuncer Perçinler’in ismi geçti.

Ama asıl büyük sürpriz Vali Canalp’tan geliyordu.

Sürekli işlediğimiz ve gündeme getirdiğimiz El Medina, kuşkusuz bu şehrin çekirdeğidir. Her ne kadar İluh-Tepebaşı (Seregir), Batman’ın 14 haneli ilk yerleşim biriminin yeri olsa da aslında El Medina, Batman’ı bugünlere getirmiş.

El Medina, 1924 yılına kadar TPAO-Gülbaraj ve su istasyonunun hemen arkasındaydı.

El Medina 1926’da tamamen sular altında kalınca artık o eski yerleşim biriminden yoksun kalmıştık.

Kimi çevre El Medina’dan İkiztepe’ye, bazıları Silvan’a, bazıları da Balpınar, Yeniköy ve İluh-Tepebaşına yerleşmişti.

El Medina’nin hikayesini tekrar yazmanın gereği yok. Elbette bu yerleşim biriminin yerinde yapılacak bir yüzey çalışması, bizi yıllar öncesinin Batman Çayı kenarındaki o eşsiz, şirin kente götürecek.

Batman Çayı kıyısındaki El Medina yok ama adı artık hep yaşayacak.

Hem de El Medina’ya yakın bölgeden geçen Komando Caddesi’nden Petrolkent’e… Seyitler, Güneykent ve Çamlıca’ya kadar uzanan 40 metre genişliğindeki imar yolu, bir yerde bize tarihi de canlandırmış olacak.

EL MEDİNA’NIN DÜNÜ…

El Medina’nın dününü yine bu sütunlarda sizlerle paylaşmıştık. El Medina’nın ismi Batman’ın bulvarına verilince elbette biraz da geçmişe gidelim isterseniz.

El Medina, bir zamanlar Diyarbakır’ın Amid Sancağı’na bağlı idare merkeziydi. Batman Çayı 1926 yılında taşmıştı. O zamanlar ne barajlar vardı ne de su bentleri. Bir gece Batman Çayı’nın taşması sonucu koca bir ‘ilçe’ tarihten silinmişti.

1926’da El Medina sular altında kalınca, şimdiki Beşiri’nin ‘Kubin’ köyüne taşınmıştı. El Medina’nın nakledildiği günümüzdeki Beşiri de o zamanlar Batman’dan daha büyüktü.

Evet nereden nereye?

Elbette afetler, yıkımlar, idari teşkilatta değişikliklere ve yer isimlerine de gidiyor. Şehir tarihi araştırmacıları bu konuda hazırladıkları tezler arasında Beşiri-El Medina da yer alıyor.

El Medina’nın asıl ismi ve kökeni nereden geliyor derseniz, onu da açalım.

O zamanlar Diyarbakır Vilayeti Amid Sancağı’na bağlı küçük bir ilçe olan El Medina, üç-dört isimle anılıyordu. Kimine göre El Medina… Kimine göre Al Medina idi.

Arapça’da şehir anlamına gelen El Medina kelimesinden, El Medina’nın ne kadar eski bir yerleşim yeri olduğu anlaşılıyor. Halen aramızda olan 100 yaşın üzerindeki tek-tük insanlar da bunu söylüyor.

El Medina ve Al Medina, Midtani ve Medina isimleriyle de telaffuz ediliyor. Ama halk arasında efsane isim ‘El Medina’ diye bilinir Batman’ın çekirdeği olan yerleşim birimi.

Bakın yine komşu iki ilçeden de örnek vererek, El Medina’nın ne kadar eski bir yerleşim birimi olduğunu söyleyebiliriz.

O dönemlerde Mardin Sancağı’na bağlı Tur kazasının merkezi Midyat ilçesiydi. ‘Tur Abidin’ bölgesi Midyat ve çevresi olarak bilinir.

Silvan merkez ilçesine de Meyyafarkin deniliyordu. Halen Kürtçe Farqin olarak bilinen Silvan, yine El Medina’ye komşu ilçelerdendi.

El Medina’nin sular altında kalmasının ardından özellikle İkiztepe Mahallesi, tabii daha düne kadar burası köydü.

Yine El Medina’nın o dönemler yakın yerleşim birimlerinden biri de Xıncıka köyüydü.

1926’dan başlayarak 1930’lara Batman Çayı’nda yaşanan sel taşkınlığından sonra El Medina iki büyük felaket yaşayarak günümüzde yok artık.

Özetle; El Medina Batman’ı doğuran kadim bir yerleşim birimiydi ve o eski şehrin günümüzde adının Batman’ın göbeğindeki büyük bir bulvara verilmesi çok anlamlı.

Emeği geçenleri bir kez daha kutluyoruz.

Sağlıkla kalın, Batman Çağdaş’la kalın…