Çocukluğum, Batman Cumhuriyet Meydanı gerisinde uzanan birbirine paralel olan 1. ve 2. Cadde ile eski Merkez Karakolu sokağında geçti. Merhum babam Hüseyin Arslan, amcamla birlikte 1. Cadde’de bir süre otel işletmeciliği yapmıştı. Ağabeyim Enver Arslan ise şehrin ilk gazetecilerinden Haluk Yargıcı ile yine bu şehrin ilk matbaacılarından Abbas Koyuncu’nun yanında uzun yıllar çalışmıştı…

Eski çarşı merkezine gittiğimde Ulu Cami Sokağı ile Midyat Garajı’nın olduğu güzergâh her gün geçtiğim yol sayılırdı. Özellikle eski Belediye ve Kaymakamlık hizmet binalarının olduğu Meydan Mahallesi’nin o binaları ile tarihi DDY Garı’nı hiç unutmuyorum…

Cumhuriyet Meydanı-5

ESKİ YAPILARI KORUYAMADIK

2000’li Yılların başına kadar Cumhuriyet Caddesi’ndeki eski Kaymakamlık ve Belediye hizmet binaları dimdik ayaktaydı.

Cumhuriyet Meydanı’na çıkan bu caddenin devamı olan 1.-2. Cadde ve çocukluğumun hafızasında kalan o eski binalar film şeridi gibi hâlen gözümün önünden geçiyor.

1990’da İl olan Batman, 2000’den sonra ne yazık ki o dönemin yöneticilerinin fiziksel olarak yok ettiği o binaları, geçmişin anılarını bazı fotoğraf kareleri canlandırıyor.

60-70 Yıl öncesinin o eski binaları korumak sadece bir sorumluluk değil, şehre vefa borcu olmalıydı.

O yapıları korumak bir görevdi bizim için ama uyarılarımız nafile bir çabanın ötesine gidemedi maalesef.

Bu şehrin dününün izlerini göreceğimiz ne bir mekân kaldı ne de bir binası.

TPAO’nun 1955 yılında yapılan yerleşkede lojmanlar ile 80 yıllık DDY Gar binası dışında bu şehrin düne dair hiçbir yapısı kalmadı ne yazık ki.

Batman’ın çekirdeği olan İluh’ta da o kerpiç evlerin yerini bir bir beton yapılar aldı.

Batman daha 100 yıllık bir şehir değil ama ne yazık ki düne dair ne varsa o eski yapıların çoğu kentsel dönüşüm projesi ya da depreme dayanıksız diye yıktırıldı.

Tören-2

İLK KAYMAKAMLIK BİNASI

1957 Yılında Batman ilçe olduğunda ilk kaymakamlık binası 1. Cadde ile 2. Cadde’nin kesiştiği ara caddenin karşısındaki iki katlı Manap ailesine ait binaydı.

Batman ilk kaymakamlarından Altay Kancaal, daha önce kerpiçten yapılı olan bu konakta 1.5 yıl süreyle görev yapmıştı.

Kancaal, kaymakamlık görevinden ayrılıp, TPAO Batman Bölge Müdürlüğü’nün yolunu tutmuştu.

Kancaal, TPAO’da personel müdürlüğü görevinden Kıbrıs’taki Türkiye Petrollerinin temsilciliğine kadar görev yapan başarılı bir bürokrattı.

O da yıllar önce yaşama veda etti ama onun hala ayak izleri var bu şehirde.

Ulu Cami’ye birkaç adım ötedeki ara caddeni kesiştiği caddenin karşısındaki 2 katlı betonarme yapının dili olsa da ilk Kaymakamlık günlerini anlatabilse.

DÜNE DAİR YAPI BIRAKMADIK

Gücümüz yettiğince konuşuyoruz, yazıyoruz.

Bu konuda niyetimiz ne kimseyi yermek ne de övmektir.

Sadece şehrin hafızasına doğru bir kayıt düşmektir amacımız.

Çünkü bir şehri şehir yapan binaları değil, o yapıların içinden geçen yaşanmışlıklar ve o yaşanmışlıklara gösterilen saygıdır.

Bilgi almadan eleştirmek yerine, geçmişimizi içinde barındıran bu değerlerin kıymetini bilmek gerek.

1970’li Yıllarda ilkokulu Cengiz Topel İlköğretim Okulu’nda bitirdim.

Ağabeyim merhum Enver Arslan’ın yanına çalışmaya giderken Cumhuriyet Meydanı’ndaki eski karakol binası sokağında matbaacı Abbas Koyuncu’nun Güven Matbaası’na bitişik iki katlı bina, Batman’ın ilk mal müdürlüğüydü.

Bir o bina ayakta kalmış.

Bir de karşısındaki DDY Gar Müdürlüğüne ait eski lojmanlar.

Eski çarşı merkezine yolum düştüğünde merhum babam ve ağabeyim Enver Arslan ile amcam Cemil Arslan’ın 2. Cadde’de işlettikleri iki katlı otelin penceresinden hep DDY Garı’ndan geçen kara tren ve petrol yüklü vagonları izlerdim.

1. Cadde’de yine tek tük yapı kalmıştı ama Batman’ın ilk gazetecilerinden merhum Haluk Yargıcı’nın çıkardığı gazetenin yeri de çoktan Kuyumcular İş Merkezine dönüşmüş.

Bir değişmeyen bitişiğindeki Biçiciler Pasajı kalmış.

Bir de yanı başındaki Şevki Akın’ın bulunduğu evin sokağı sayılan eski Horozlar Kahvesi’nin olduğu sokak.

Terzilerin bulunduğu Çiçek Pasajı dün gibi duruyor.

Merhum Necati Arıkan’ın 1. Cadde’deki Seyran Sineması’nın yerinde yeller esiyor.

O dönemler sinemanın bitişiğindeki Amo Nadir’in fırınının olduğu alan da derme çatma yapılar dışında bir şey kalmamış.

İş insanı Selahattin Arı’nın babasına ait Batman’ın ilk otelinin olduğu bina duruyor.

Birinci Cadde’deki yorgun ama vakur taşınmazlar o eski çarşıda hareketlilik çoktan yerini sessizliğe bırakmış.

Keşke 1. Cadde’deki eski yapıların bir bölümü ile Batman’daki ilk kaymakamlık binasının olduğu yapıları koruyabilseydik.

O eski yapıların doğuş hikâyesi ve bugünkü durumun perde arkasını da yine siz okurlarla başka bir yazıda değerlendireceğimizi hatırlatıp, bugünkü yazımızı da sonlandırıyoruz.

Bir şehrin geçmişini barındıran binalar yok olduğunda, o şehrin belleği de yok olur.

Sağlıkla kalın, Çağdaş’la kalın…