Kış geldi, dışarda hava buz gibi.

Köylerin çoğunda aman çocuklar üşümesin diye sobalar gürül gürül yanar.

Bacalardan dumanlar ince uzun bir nehir gibi gökyüzüne akar.

Hava kirliliği, dünyanın en büyük sağlık ve çevre sorunlarından biridir.

İki bağlamda gelişir: iç mekan (ev) hava kirliliği ve dış mekan hava kirliliği.

Dünya çapında milyarca insan hâlâ katı yakıtlar (odun, sap-saman, ağaç dalı, kömür ve tezek gibi) ve gazyağı kullanarak açık tandırlarda, ateşlerde ve verimsiz sobalarda yemek pişiriyor.

Bu insanların çoğu yoksul ve düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşıyor.

Kentsel ve kırsal alanlar arasında daha temiz yemek pişirme seçeneklerine erişimde büyük bir fark var.

Kapalı Alan Hava Kirliliği

Yemek pişirme ve ısınma amacıyla yakılan odun, mahsul atıkları-mısır sapı- ve tezeklerden kaynaklanan iç mekan hava kirliliği, dünyanın en yoksul kesimleri için büyük bir sağlık riski oluşturuyor.

Bir zamanlar doğuya seyahatlerimde köylerde tezek kulelerini görmek mümkündü.

Özellikle yoksul hanelerde

bu tür yakıtların yakılması,

solunum yolu hastalıklarına ve

erken ölüme yol açabilen hava kirliliğine neden olur.

Dünya Sağlık Örgütü, iç mekan hava kirliliğini

"dünyanın en büyük çevresel sağlık riski"

olarak adlandırmaktadır.

Kapalı alan hava kirliliği erken ölüm için

önde gelen risk faktörlerinden biridir.

Kapalı alan hava kirliliği, yoksul ülkelerde

ölümlerin başlıca risk faktörüdür

Kapalı alandaki hava kirliliği,

dünyanın en büyük çevre sorunlarından biridir;

özellikle de yemek pişirmek için

temiz yakıtlara erişimi olmayan

dünyanın en yoksul kesimleri için.

Ev içi hava kirliliği, ev içinde ve çevresinde,

akciğerlerin derinliklerine nüfuz edip

kan dolaşımına karışan

küçük parçacıklar da dahil olmak üzere

çeşitli sağlığa zararlı kirleticiler içeren

verimsiz ve kirletici yakıt ve

teknolojilerin kullanımından kaynaklanır.

Bunun başında her çeşit soba, kuzine ve

sadece ev içi ocak sayılabilir.

Yetersiz havalandırmalı konutlarda,

iç mekan dumanında kabul edilebilir seviyenin

100 katı kadar ince partikül bulunabilir.

Maruziyet, özellikle ev ocağının yakınında

en çok zaman geçiren kadınlar ve

çocuklar arasında yüksektir.

Kirletici yakıt ve teknolojilere bağımlılık,

verimsiz bir cihazda yemek pişirmek ve

yakıtı toplayıp hazırlamak için

önemli miktarda zaman gerektirir.

Verimsiz soba yanmasıyla ortaya çıkan

siyah karbon (kurumlu parçacıklar) ve

metan hava kirleticileridir.

Soba ve kömürden karbon monoksit

zehirlenme vakaları ne yazık ki

her yıl vuku buluyor.

Üstelik ev içi hava kirliliği de

dış ortam hava kirliliğine

önemli ölçüde katkıda bulunur.

Kapalı alan hava kirliliği, kalp hastalığı, zatürre, felç,

diyabet ve akciğer kanseri de dahil olmak üzere

dünyadaki önde gelen ölüm nedenlerinin

birçoğu için bir risk faktörüdür.

Dolayısıyla, iç mekan hava kirliliği sorununun

ekonomik açıdan belirgin bir ayrımı vardır:

Yüksek gelirli ülkelerde neredeyse tamamen

ortadan kaldırılmış bir sorundur,

ancak düşük gelirli ülkeler içinbüyük bir çevre ve

sağlık sorunu olmaya devam etmektedir.