Batman’da son yıllarda yaz aylarının daha boğucu geçtiği yönünde yaygın bir algı var. Özellikle çevremizdeki Ilısu, Garzan ve Batman Barajlarının devreye girmesiyle birlikte, “Batman artık adeta dört tarafı sularla çevrili bir ada gibi, hava nemlendi” yorumlarını sıkça duyuyoruz.

Peki, bu algının meteorolojik verilere dayalı bir karşılığı var mı?Hadi birlikte bakalım.

Önce şu nem meselesini netleştirelim!!!

Havanın nem oranı, yani “bağıl nem”, bize havada ne kadar su buharı olduğunu söyler. Şimdi, nem oranı %40’ın üzerine çıktığında, özellikle sıcaklık 40°C’yi bulmuşsa, vücudumuz bu sıcaklığı olduğundan daha fazla hisseder. Buna “hissedilen sıcaklık” denir ve nem arttığında terimiz daha zor buharlaşır, serinleyemez ve boğuluyormuş gibi oluruz.Kış aylarında ise durum tam tersi: Nem oranı ortalama %70’ye kadar çıkıyor ama soğuk hava nedeniyle bu hissedilmiyor.

Nem seviyelerini nasıl anlamalıyız

  • %0–30: Hava kuru, ter hızla buharlaşır, serinleme kolaydır.
  • %30–50: Orta nem. Yüksek sıcaklıkla birleştiğinde boğuculuk başlar.
  • %50–70: Belirgin boğuculuk, ter buharlaşması zorlaşır.
  • %70+: Çok yüksek nem, sauna etkisi.

Batman için veriler ne diyor?

Meteoroloji kayıtlarına göre Batman’ın yıllık ortalama nem oranı %55–60 aralığında seyrediyor. Ancak yaz aylarında bu değer belirgin şekilde düşerek genellikle %20–35 arasında kalıyor.
Örneğin 12 Ağustos 2025 tarihinde ortalama nem %25, sıcaklık ise 41°C olarak ölçüldü. Meteorolojik olarak bu nem değeri düşük sayılır; ancak yüksek sıcaklıkla birleştiğinde hissedilen sıcaklık birkaç derece artarak daha boğucu bir hava yaratabiliyor.

Peki barajlar bu işin neresinde?

Batman Barajı’nın çevre iklimine etkisini öğrencilerimle birlikte yürüttüğümüz uzun dönemli meteorolojik veri analizleriyle inceledik. Sonuçlar, baraj sonrası dönemde nem değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış olmadığını ortaya koydu.Barajlar ve diğer su yüzeyleri kendi yakın çevresinde nemi bir miktar artırabilir; ancak bu etki şehir genelinde ölçülebilir bir değişim yaratmamaktadır. Bu nedenle Batman merkezindeki boğuculuk algısı, çoğunlukla yüksek sıcaklık dalgaları ve nemin birleşiminden kaynaklanmaktadır.

“Ama eskiden böyle değildi” diyenlere…

Haklısınız, son yıllarda yaz ortasında 40–43°C’leri sık görür olduk. Akşamları da sıcaklık 25°C’nin altına nadiren düşüyor. Bu da gün boyu biriken sıcaklığın vücudumuzu daha çok yormasına yol açıyor. Nem oranı çok yüksek olmasa da, sıcaklıkla birleşince etkisi katlanıyor.

Sonuç olarak neden daha nemli hissediyoruz?

Son yıllarda 40–43°C’yi bulan sıcak gün sayısındaki artış ve gece sıcaklıklarının 25°C’nin altına nadiren düşmesi, Batman’da yaz aylarını geçmişe kıyasla daha yorucu hale getiriyor. Bazı günlerde nem oranı düşük olmasına rağmen, %25–35 seviyelerinde kalması ve 40 °C üzeri sıcaklıklarla birleşmesi, hissedilen sıcaklığı bir miktar artırabilmektedir. Bu nedenle, halk sağlığı açısından yaz aylarında güneş altında uzun süre bulunmamak, yeterli sıvı tüketmek ve en sıcak saatlerde (11.00–16.00) açık alanlardan kaçınmak önemlidir.

İklim algımız günlük deneyimlerle şekillenir, ama doğrusu her zaman verilerden okunur. Hissedilen ile ölçülen arasındaki fark, iklim değerlendirmelerinde bilimin neden vazgeçilmez olduğunu bir kez daha gösteriyor.

Bilgiyle serin kalın, bilimle kalın.