*Her yılın 10 Aralık tarihi geldi mi bu şehri var eden TPAO’nun eski yıldönümü etkinlikleri bir film şeridi gibi gözümün önünden geçer. 10 Aralık’larda MTA ile TPAO’nun ilk yöneticilerini hatırlarız. Bu yerleşim biriminin ‘Köy’den ülkenin modern şehrine dönüşmesini sağlayan o eski petrolcüleri unutmak mümkün mü?

*Bu ülkenin ilk petrol mühendisi Cevat Eyüp Taşman ve ekibi, 1930’lu yılların sonlarında keşfettikleri ‘Kara altın’ı MTA’dan devrettikleri TPAO, 68 yaşında. Tam 73 yıl önce MTA’nın kuş uçmaz kervan geçmez ‘Raman Dağı’nda yabani ve yırtıcı hayvanlardan kimse giremezken, petrolü keşfeden o ilk petrol mühendisleri ‘Batman’ gibi bir şehrin de temelini atmışlar…

PETROLÜ BULAN İLK MÜHENDİS

1938 Yılının baharında Türkiye’nin daveti üzerine Amerika’dan gelen Bolulu Cevat Eyüp Taşman ve ekibi, şimdilerde Azerbaycan'ın devlet petrol şirketi Socar’ın sondaj kuyusu kurduğu Diyarbakır-Mardin il sınırındaki Savur’da ‘Kara Altın’ın ön araştırmasını yapan ülkenin ilk diplomalı petrol mühendisiydi.

Atatürk’ün ısrarla daveti üzerine ABD ve Meksika’da daha büyük imkanları bırakıp Türkiye’ye gelen Taşma,  Maden Teknik Arama Enstitüsü’nün de ilk genel müdürüydü.

Taşman, ulaşımın olmadığı dönemlerde at ve katır sırtında bölgeyi karış karış dolaşmış ve geçit vermeyen Dicle nehrini sal ve keleklerle geçip petrol sahalarını keşfetmiş.

MTA Genel Müdürlüğü görevinden ayrılıp 1954’te kurulan TPAO’nun Petrol Dairesi Teknik Müşavirliğine getirilen Taşman, 13 Ekim 1934'de Batman, Mardin ve Midyat sınırındaki Basbirin petrol kuyusunda çalışırken tanıştığı Türkiye’nin ilk paleontologu Mehlika Taşman ile Garzan kampında yaşamını birleştiriyor.

Mehlika Taşman’la petrol arama çalışmalarında o dönem kullanılan eşyaları at sırtında sahalara getiren Cevat Eyüp Taşman, mağara ve dere kenarlarında yatıp soğuktan korunmaya çalışmış.

1892’de Bolu'da doğan Taşman, 3 Ekim 1956 yılında zehirli sıtma hastalığından hayatını kaybetti.

Eşi Mehlika Taşman da 1990’dan sonra yaşama veda etti.

Çocukları olmayan Taşman çiftinin mezarları Ankara-Cebeci mezarlığında.

Taşman ve eşi Mehlika hanımın adı ‘Petrol’ tarihinde altın harflerle yazılacak simalardır.

MTA’DAN TPAO’YA GEÇİŞ YAPAN İLK MÜHENDİSLER

MTA Enstitüsü 1954 yılında Garzan'da petrol arama çalışmalarını TPAO’ya devrettiği dönemde 26 petrol mühendisi, Batman Bölge Müdürlüğü’nün ilk kadroları arasında yer alıyor.

İlk TPAO Batman Bölge Müdürü Kazım Akyel, yönetimindeki A kadrosuna bakın. Hepsi yurt dışında okumuş ilk petrol mühendisleri.

Bunların hiç biri yaşamıyor ama her birinin başarı öyküsü var.

Kimler gelmiş kimler geçmiş TPAO’dan.

Bakın TPAO’nun çekirdek kadrosunda da kimler yer alıyor;

“Hulusi Berilgen, Abdurrahman Durukal,  Selahattin Özkan, Selahattin Malkoç, İsmail Hakkı Arman, Mustafa Solim, Rıfat Bayazıt, Hasan Göker, Hayrettin Bezmen, Oğuz Avdan, Melih Genca, Mustafa Cam, Emin Esenoğlu, Aytekin Dursun, Raşit Ceylan, Cemil Kaptan, Hasan Çil, Bahattin Gökoğlu, Ahmet Gürün, Cevat Aktan, Recep Baran, Mehmet Çelik, Mehmet Baytan, Cahit Kıraner, Sadun Çançar ve Bolulu Turgut Gülez. “

Bu güzel insanları rahmet ve saygıyla anıyoruz.

Onlar bu petrol şehrinin temeline ilk harcı atan çok değerli simalardı.

İLK PETROLCÜLERİN AYAK İZLERİ

O tarih yazan petrolcülerin hikayeleri, halen Raman Dağı ve Garzan kampında anlatılır.

Keşfedilen ilk petrol kuyularında o petrolcülerin ayak izleri var.

Türkiye’de ‘Kara altın’ın öyküsü Cevat Eyüp Taşman ile başlar ve onun ekibiyle biter.

Hayatta olmayan Taşman ve ekibi, petrol şehri Batman’ın önemli değerleridir.

Belki çoğu ‘Bolu’lu diye Taşman’ı bilmez ama onun ikinci memleketi Batman’dır.

88 Yıl önce kuş uçmaz kervan geçmez; bu yerleşim biriminin etrafındaki dağlarda yabani ile yırtıcı hayvanların çokluğundan kimsenin giremediği bölgeleri karış karış gezmiş ve bizleri ‘Kara altın’la buluşturmuş.

İşte günümüzde yarım milyonu geçen bir şehrin var oluş hikayesini herkes bilsin diye TPAO’nun kuruluş yıldönümünde ilk petrolcüleri yazmayı da bir görev bildik.

68 Yıllık gururumuzun öyküsü de özetle böyle.

Nice yıllara TPAO.

Sağlıkla kalın…