Yaz aylarının kabusu sadece sıcak havalar değil.

Yaz aylarında gıda kaynaklı hastalıklar sık görülür.

Anadolu’nun güzel gelenekleri çoktur.

Düğün olur, bütün köy halkı yemeğe davetlidir.

Mevlit okunur,yemeğe herkes davetlidir.

Sünnet olur, herkese toplu yemek verilir.

Yemekler çoğu kez özenle ve dikkatle pişirilir.

Ne var ki bazı durumlarda toplu salgınlarla karşılaşılır.

Herkes acillik olur.

Çoğu kez durumları birkaç saat içinde iyileşir.

Ancak ölümle biten vakalar da vardır.

Çoğu kişi gıda kaynaklı hastalıklarını bildirmez, vakalarının çoğu kaydedilmez ve çoğu hastalık etkeninin bildirilmesi zorunlu değildir.

Daha büyük salgınlar bildirilir ve araştırılır.

Toplu yemek yenilen -mevlit, düğün, okul, kışla, fabrika vs.- yerlerde aynı gıdadan etkilenen çoğu kişi varsa dikkat çeker.

Aynı gıdadan yiyen ve rahatsızlanan başka kişileri tanımadığınız sürece çoğu insan sessizce rahatsızlığını çeker.

Dünya Sağlık Örgütü, dünya genelinde her yıl insanların yaklaşık yüzde 10'unun bağırsak enfeksiyonlarından dolayı hastalandığını tahmin ediyor.

Daha az 'resmi' olan ancak yine de bildirilmemiş verileri dahil etmeye çalışan çalışmalar, çok daha yüksek bir oran tahmin etmektedir.

Gıda kaynaklı hastalık riski bazı nedenlerle artar:

Belirli yerlere -alt yapısı sorunlu- seyahat etmek ve orada çiğ/pişmemiş yiyecekler, meyveler, salatalar ve sebzeler yemek, çeşme suyu ve buzlu su içmek.

Pastörize edilmemiş süt veya ondan yapılan 'taze' yumuşak peynir tüketmek.

Hamburgerlerin az pişmiş olarak sipariş edilmesi.

İyice yıkamadan organik yeşillikler diye yemek.

GIDALARIN KİRLENMESİ

Gıdaların kirlenmesi, gıda üretim zincirinin herhangi bir noktasında meydana gelebilir.

Bu kirlenme gıda kaynaklı hastalıklara ve salgınlara yol açabilir.

Gıda üretim zincirinde yer alan ve evde bulunan kişiler, gıdaları kontrol etmek ve iyice pişirmek gibi adımlar atarak gıdaların güvenliğini sağlayabilirler.

Gıda, yetiştirildiği veya üretildiği yerden sofraya ulaşana kadar birçok aşamadan geçer.

Bu aşamalara gıda üretim zinciri diyoruz.

Gıda kirlenmesi -Kontaminasyon-, zincirin herhangi bir noktasında -üretim, işleme, dağıtım veya hazırlık sırasında- meydana gelebilir.

Bu kontaminasyon, hastalık salgınına neden olabilir.

ÜRETİM AŞAMASI

Üretim, gıda olarak kullandığımız hayvanları yetiştirmek veya hasat ettiğimiz bitkileri büyütmek anlamına gelir.

Gıdaların çoğu evcil hayvanlardan ve bitkilerden elde edilir ve çiftliklerde veya büyükbaş hayvan çiftliklerinde üretilir.

Bazı gıdalar ise, bazı balıklar, av hayvanları ve mantarlar gibi, doğadan avlanarak veya toplanarak elde edilir.

Sağlıklı hayvanların vücutlarında veya içlerinde mikroplar bulunabilir.

Bu mikroplar, kesim ve işleme sırasında et veya kümes hayvanlarını kirletebilir.

Mikroplar ayrıca bitkilerin büyüme veya hasat sürecinde de bitkilere bulaşabilir.

Kirlenme; tavuklar, yumurtlamadan önce bile yumurta sarısına mikrop bulaştırabilirler .

Kirlenmiş su sulama için kullanılırsa, meyve ve sebzeler hasattan önce kirlenebilir.

Bir de gıdaların işlemesi sırasında da mikroplar bulaşabilir.

Süt genellikle pastörizasyon işleminden geçirilir ve bazen peynir veya diğer ürünlere dönüştürülür.

Meyve ve sebzeler için işleme, yıkama ve ayıklama kadar basit olabileceği gibi, dilimleme veya doğrama işlemlerini de içerebilir.

Kuruyemişler kavrulabilir, doğranabilir veya öğütülebilir (örneğin yer fıstığı ezmesi gibi).

Hayvanlar için işleme sürecinin ilk adımı kesimdir.

Et ve kümes hayvanları daha sonra parçalara ayrılabilir veya kıyılabilir.

Ayrıca tütsülenebilir, pişirilebilir veya dondurulabilir ve sosis veya şarküteri salatası gibi

yiyecekler yapmak için diğer malzemelerle birleştirilebilir.

Meyve ve sebzeleri yıkamak, paketlemek veya soğutmak için kirli su veya buz kullanılırsa,

kirlilik bu ürünlere de yayılabilir.

Kesim sırasında, hayvanın bağırsaklarından veya derisinden gelen mikroplar nihai et veya

kümes hayvanı ürününe geçebilir.

Gıda işleme hattı veya depolama kapları gibi gıda işlemede kullanılan yüzeyler mikroplarla kirlenirse, mikroplar bu yüzeylere temas eden gıdalara da yayılabilir.

Dağıtım aşamasında kirlenme mümkün.

Gıdanın çiftlikten veya işleme tesisinden tüketiciye veya restoran, kafeterya veya hastane mutfağı gibi bir yemek hizmeti tesisine ulaştırılması anlamına gelir.

Bu adım, ürünlerin bir çiftlikten yerel çiftçi pazarına kamyonla taşınması gibi, gıdaların yalnızca bir kez taşınmasını içerebilir.

Ya da birçok aşamayı içerebilir.

Gıda dağıtıcısı kamyonları her daim görüyoruz.

Uzun süre yükleme noktasında bekletilen soğutulmuş gıdalar, bakterilerin üremesine olanak tanıyan sıcaklıklara ulaşabilir.

Taze ürünler, hayvan veya hayvansal ürün taşındıktan sonra temizlenmemiş bir kamyona yüklenirse kirlenebilir.

Yemeklerin hazırlanması aşaması da kritiktir.

Her şey tarladan sofraya güvenli olmayabilir.

Hasta bir yemek hazırlayıcısı, ellerini dikkatlice yıkamazsa yemek hazırlarken mikropları etrafa yayabilir.

Eğer kesme tahtası veya bıçak, çiğ et veya kümes hayvanı kesmek için kullanılanla aynı şekilde dilimlenirse ve kesme tahtası veya bıçak aralarında yıkanmamışsa, çiğ meyve ve sebzeler kirlenebilir.

Çiğ et suları pişirilmeyecek yiyeceklerin üzerine dökülürse kirlenme-kontaminasyon- meydana gelebilir.

Her ne olursa olsun gıda üretim zincirinin herhangi bir noktasında kirlenme meydana gelebilse de, her noktada yer alan kişiler bu riski azaltmak için çalışırlar.

Biz ne yapabiliriz;

Yiyecekleri iyice pişirmek,

Üretim zincirinin çeşitli noktalarında gıdaların denetlenmesi,

Yiyecekleri güvenli sıcaklıklarda saklamak,

Elleri yıkamak ve

Yemek hazırlama alanlarını temiz tutmak.

GIDA ZEHİRLENMESİ GEÇİRDİĞİNİZİ DÜŞÜNÜYORSANIZ

Gıda zehirlenmesi belirtileriniz varsa, hekiminizle irtibata geçin.

Sağlık yetkililerine gıda kaynaklı bir hastalık için test yaptırmanız gerekip gerekmediğini sorabilirsiniz.

Dışkı veya kan örneği alıp test edebilirler.

Son birkaç günde ne yediğinizi ve ne yaptığınızı hatırlayın ve hastalığınızı yerel sağlık otoritesine bildirebilirsiniz.

Hiç olmazsa yiyecek fişlerini ve etiketlerini saklayın ve gıda geri çağırmaları konusunda güncel durumu takip etmeli.