Thomas More’un ‘UTOPIA’ adlı kitabını bir kez daha okudum.

“Utopia” terimi Yunancadan türetilmiş “hiçbir yer” anlamında.

Belki de Ütopya hiçbir yerdedir; ancak aynı zamanda iyi bir yerdir.

Aynı zamanda mümkün olmayan, ancak insanın bulunmak için arzuladığı bir dünyada yaşamaktır.

Ütopyaların ortaya çıkmasına sebep olan, bunalım ve sıkıntıların doğurduğu sorunlar ilkel toplumlardan modern toplumlara kadar her çağda ve her toplumda görülen bir özelliktir.

Silahlardaki gelişme ve devletlerarası savaşlar, askerî liderlerin iktidar gücünün artması ve ayrıcalıklı sınıf oluşturmaları, soydan gelen aristokrasi, emek ve ürüne bağlı olarak sınıflı toplumu ortaya çıkması, köy, kasaba ve kentleşmenin ortaya çıkardığı uygarlık farklılaşması, tarımsal alanda artık ürün sağlanması, makineleşme ile birlikte ortaya çıkan kazançtaki eşitsizlik vb. durumlar toplumlardaki adaletsizliğin doğurduğu sorunların ve sıkıntıların kaynaklarını oluşturmuştur.

More’un Utopia’sını 1516 yılında yazmıştır.

Yaşadığı dönemdeki İngiltere’nin toplumsal ve özellikle ekonomik sorunlarının dayanılmaz ölçüde artması etkili olmuştur.

More’a göre, toplumsal düzen içinde sorunların kaynağını oluşturan önemli etkenlerden biri de eğitimdir.

“Milyonlarca çocuğu, bozucu, köreltici bir eğitimin pençesinde bırakıyoruz.

Erdem çiçekleri açabilecek bu körpe fidanlar gözlerimizin önünde kurtlanıyor.

Büyüyüp suç işledikleri zaman, yani içlerine çocukluk döneminde giren kötülük tohumları acı meyvelerini verdiği zaman ölüm cezasına çarptırıyoruz onları.

Sizin yaptığınız öldürme zevkini tadabilmek için hırsız yaratmaktadır.” diye eleştirir.

More, ‘Utopia’da Orta Çağ’ın genel özelliklerinin eleştirisini yaparken, içinde yaşadığı toplumun temel sorunlarını sıralar.

İnsanlar arası ilişkilerde, tarımda, ekonomide, toplumsal bilinç anlayışında, iş bölümünde, eğitimde bunalım ve sıkıntıların ortaya çıktığını göstererek, kendi ütopik topum düşüncesini ortaya koyar.

Söz konusu bunalımın ve sorunların aşılmasının ikinci çaresi, siyaset ahlakının temel ilkelerinin yeniden düzenlenmesi ihtiyacıdır

More “Utopia” adasında sosyal ve ekonomik düzen, tüm ada halkının mutlu olmasını sağlayarak, tüm haksızlıkları ve kötülükleri ortadan kaldıracak biçimde tasarlanmıştır.

“Utopia” adasının elli dört şehri vardır.

Bütün şehirlerde ortak dil konuşulur.

Hepsinde aynı yasalar, aynı gelenekler ve aynı kurumlar geçerlidir.

More’un “Utopia” devletinde demokratik bir siyasal düzen bulunmaktadır.

Yöneticiler seçimle iş başına gelirler.

“Utopia” bir barış devletidir ve savaştan hoşlanmaz.

Yaşadığı dönemin belli başlı sorunlarından hareketle bunalım ve sıkıntıların olmadığı eşitlik, ortak mülkiyet ve demokrasiye dayanan bir ideal toplum tasarımı ortaya koyan More, en azından bu ideal devletteki bazı şeylerin kendi yaşadığı devlet içinde olmasını temenni etmektedir.

Sanki bugünün dünyasını özetlemiş More!