Batman tarihi anlatılırken ilimiz hep yeni kurulan bir yerleşim yeri olarak tanıtılır. Bu söylemde de yazılı resmi dilde de böyledir. Ancak bu yanlışın düzeltilmesi gerekmektedir. Her ne kadar il merkezinin kurulduğu alan yeni bir alan olsa bile Batman Mezopotamya uygarlığının kalıntılarını barındıran önemli illerimizden biridir.

İlimiz sınırları içerisinde Sason, Hazo, Beşiri ve Hasankeyf gibi her tarafı buram buram tarih kokan çok eski yerleşim alanları bulunmaktadır. Sahip olduğumuz tarihi eserlerin büyük çoğunluğu yer altında kalmış olduğundan memleketin bu yönü yeterli tanıtılamamaktadır.

Geçen hafta Beşiri ilçemize bağlı Ayrancı (Dera kire)köyüne gittik. Batman Belediyesinin katkısı Turizm ve tanıtım derneğimizin girişimleriyle. Bir kez daha gördük ki toprağı eşeleseniz tarih fışkıracak.

Kire dağının eteklerine kurulan köyde Mor kiryakos Manastırı bulunmakta. Söz konusu bölgede sadece Dera kire köyünde değil Keverzo ve Zercel taraflarında da Süryanilere ait kalıntılar mevcut.

Mor Kiryakos manastırı 3. Veya 4. Yüzyıllarda kurulan bir Manastır. Kurulduğu devir dikkate alındığında ve günümüzde bile bütün yağmalamalara rağmen hala dimdik ayakta durmaya çalışmasından anlaşılıyor ki bu tarihi eser çok sağlam yapılmış.

Tarihi eserlerin korunması ve kollanması gerekirken yetkililerin duyarsızlığı sayesinde tarihi zenginliğimizin göstergesi olan yapıtlar teker teker yok olmaya yüz tutuyor.

Dinlerin mücadelesini ve çatışmasını belirli ölçüler içerisinde anlamak mümkündür. Ancak uygarlık sadece bir dinini egemenliğinde sürmemiş ve bitmemiştir. Her inanç sahibinin diğer inançlara saygılı yaklaşması gerekmektedir. Hele hele söz konusu olan karşı inancın ibadet merkezleri ise bu duyarlılığın artması gerekmektedir.

Turizm ve tanıtım Derneğinin üyeleri ile Mor kiryakos manastırında gördüklerimiz içimizi burktu desek yeridir. Binlerce yıllık geçmişi olan bu tarihi eser ne yazık ki acınır bir halde bulunmaktadır. Korumaya alınıp turistlik amaçlı dahi tanıtılsa Mor Kiryakos manastırının, Mor Gabriel manastırı kadar ünleneceğinden kimsenin şüphesi olmasın. Mardinin Midyat ilçesi bu anlamda turizm merkezi kabul edilir ama bu anlamda ilimizin daha avantajlı kalıntılara sahip olduğunu da vurgulamamız lazım. Gerek Beşiri´de gerek Sason´da ve gerekse Kozluk ilçemizin sınırları içerisinde onlarca tarihi eser ve höyük bulunmaktadır.

Mor Kiryakos manastırına Hasankeyf yolu üzerinden, Beşiri yolu üzerinden Zercel köyü üzerinden ve kire dağı üzerinden ulaşmak mümkün. Batmana yaklaşık olarak on kilometre uzaklıkta. Ulaşım araçlarla rahatlıkla sağlanıyor. Manastır köyün merkezinde kalmış. Köy manastırın etrafına sarıp büyümüş. Manastır oldukça geniş bir alana kurulmuş olup Batman tarafına bakan düz alana hâkim bir noktada bulunmaktadır. İç mimarisi incelendiğinde geniş ve büyük sütunlar üzerinde kurul bir yapı olduğu anlaşılıyor. Kapıların üzerinde hem iç hem de dış kapıda kitabeler mevcut.Sütunların büyüklüğü muhteşem.Güneye bakan tarafta çok sayıda oda mevcut.Güney doğu bölümünde ise içerisinde bölümler bulunan bir geniş oda bulunuyor.Bu odanın tavanında bir aydınlatma bölümü bulunuyor.Yapının çatı bölümü çöküp yapının içerisini doldurduğundan yapının güzellikleri tam olarak görülemiyor.Sağlam kalan odalar ise hayvan barınağı olarak kullanılmakta.

Yapının sahiplenilerek temizlenmesi ve elden geçirilmesi durumunda kısa sürede hem köye iyi bir gelir getiren bir kaynak yaratılacağı hem de bu muhteşem yapının geleceğe taşınacağı muhakkak. Manastıra gidecek yolların üzerindeki tanıtım levhalarının da perişan olduğunu hatırlatalım.

Sayın Valinin ve diğer ilgililerin buraya bir ziyaret gerçekleştirmesi durumunda ne kadar haklı olduğumuzu göreceklerinden şüphemiz yok. Bizden hatırlatması gerisi sorumluluk meselesi…