Geçen hafta kırsal alandaydım.

Hiç de sıcak etkisini hissetmedim.

Ama kente döndüm piştim!

Sıcaktan nefes alamadım dışarda, kendimi zor attım eve.

Gürül gürül çalışan klima serinliğinde anca konforu yakaladık.

Üstelik gecelerde de inadına sıcak.

Batman’ın yaz aylarını yaşamış biri olarak eskiden akşamüstleri ve gece boyu serinlik yaşardık.

Şimdi ise gece ve gündüz sıcak, üstelik bunaltıcı.

Batman aşırı kalabalıklaştı, yapılaştı.

Üstüne bir de iklim değişikliği denilen felaket.

İleri sürülen durum iklim değişikliğiyle birlikte büyük kentlerde sıcak hava dalgaları etkisi.

Kentler doğal arazi örtüsünün yapılaşmaya açılması, ısıyı emen ve tutan yoğun asfalt yollar ve

taş döşeli kaldırımlar, bina bina üstüne, yan yana apartmanlar kent yapılaşması bir sonuç doğuruyor.

Bütün bu değişikliklerin yol açtığı durum;

Maalesef kentler nefes alamıyor.

"Isı adaları" oluşuyor.

Isı adası etkisi ile ne yazık ki; klima kullanımı nedeniyle enerji maliyetlerini ve ısıya bağlı hastalık ve hatta ölümleri artırır.

Aşırı sıcak hava olayları genellikle belirli nüfus gruplarını ilk önce etkiler;

yaş, gelir ve yaşanılan muhit gibi faktörler, aşırı sıcaktan en çok kimin risk altında olduğunu belirlemede rol oynar.

Çare belki de; mahalle aralarına, sokak ve caddelere bitki örtüsü ile donatmak.

Çünkü biliniyor ki; yeşil altyapı ısı adası etkisini azaltabilir ve soğutma sağlayabilir.

Bu yönde Batman’ın yeşil alan projeleri hayli çok.

Bunun sürdürülebilirliğini sağlamak önemli.

Bugünlerde yükselen sıcaklıkların gelecek yaz aylarında daha sık, daha yoğun ve daha uzun süren sıcak hava dalgalarına yol açması bekleniyor .

Sıcak hava dalgaları ve artan sıcaklıklar yaşanırken, yeşil altyapı önem vermek, bilhassa riskli grupların sağlık, güvenlik ve konforu iyileştirmesi için bir fırsat da sağlayabilir.

Peki yeşil altyapı kullanarak ısı adalarının etkisini azaltılabilir mi?

Evet.

Ağaçlar, yeşil çatılar ve bitki örtüsü, bina yüzeylerini gölgeleyerek, güneşten gelen radyasyonu saptırarak ve atmosfere nem salarak ısı adası etkilerini azaltmaya yardımcı olabilir.

Her köşe başına ağaç.

Batman’da bir fidan dikim seferberliği yapılmıştı.

Bu iyi bir eylem.

Ağaç ve diğer bitki örtüsünün dikilmesi serinletici bir etki yaratır.

Alanlardaki yer sınırlı olabilir, ancak mahalle aralarındaki

Küçük yeşillik çimenli alanlar eklenebilir.

Hatta çorak alanlara, boş arsalara ve yol kenarlarına, bulvar ortalarına olabildiğince bitki örtüsü.

Yöneticiler ve mahalle sakinleri, yol kenarındaki veya evlerinin önündeki saksıların içine veya

çevresine ağaç dikerek ve yol boyu soğutma ve gölgelemeyi etkisini artırabilirler.

Ağaçlar ve bitkiler seçilirken mahalli, kuraklığa dayanıklı gölge ağaçları ve çalılar, otlar ve yer örtücü bitkiler gibi daha küçük bitkiler dikkate alınmalı.

Alabildiğine inşaat yapı işlerinin yoğunlaştığı Batman’da inşa edilecek yeşil çatılar, hem doğrudan hem de ortam soğutma etkileri sağlayarak etkili bir ısı adası azaltma stratejisidir .

Ayrıca sıcaklıkları düşürerek, kirleticileri emerek ve ek hava kirliliğini önleyerek hava kalitesini iyileştirirler.

Batı ülkelerinin bazılarında mesela Amerika Birleşik Devletlerinde birçok belediye ve yetkililerce yeşil çatı kurulumu için vergi indirimleri sunmaktadır.

SICAKLIK VE SAĞLIK

Şehirlerde yaşayan insanlar, kentlerin üzerine bastıran sıcak hava etkisi nedeniyle kentsel alanların çevredeki kırsal alanlardan daha sıcaktır.

Şehirli insanlar sıcak hava dalgalarının etkilerine karşı daha yüksek risk altındadır.

Geçen hafta Batman Çağdaş sayfalarında elinde şemsiye ile güneşten korunmaya çalışan

kişilere alışık değildik, iyi de etmişler.

Yerel yönetimlere iş düşüyor, hem aşırı sıcak hava olaylarına cevap olarak hem de gelecekteki riskleri azaltmak için şimdiden uzun vadeli planlama yaparak, kent sakinlerinin, yeşil altyapının ve sistemlerin ısıya karşı savunmasızlığını azaltmalarına yardımcı olmak için adımlar atabilir.

Neler olabilir?

Aşırı sıcakların insanların sağlığı üzerindeki hemen etkilerine karşı kısa vadede önlem almak için yerel yetkililer erken uyarı sistemleri ve kentsel soğutma merkezleri kurabilir.

AVM’ler sığınacak yerler olmamalı sadece.

Sıcağa bağlı risk faktörleri, sıcağa bağlı hastalık belirtileri ve ne zaman ve nasıl tedaviye başvurulması gerektiği konusunda farkındalığı artırabilirler.

Ayrıca, daha dayanıklı doğaya uygun malzemeler kullanarak yolları, hatta tren raylarını ve diğer altyapıyı koruyabilir veya değiştirebilir, ayrıca sıcak hava dalgaları sırasında şehir hizmetlerinde aksamaları ve elektrik sistemleri üzerindeki yükü azaltmak için enerji verimliliği önlemleri uygulayabilirler.

Ayrıca halk sağlığı çalışmaları; özellikle yaşlılar, çocuklar, açık havada çalışanlar ve düşük gelirli topluluklar gibi hassas gruplar başta olmak üzere, kent sakinlerinin sıcak hava dalgaları sırasında sağlık ve güvenliğini sağlamaya yardımcı olur.

Ayrıca yerel yetkililere düşen görevler arasında; potansiyel risk faktörleri (örneğin, çok genç veya çok yaşlı olmak, belirli ilaçlar kullanmak, hareket kabiliyetini kısıtlayan fiziksel veya zihinsel engellere sahip olmak, evsiz olmak veya klimalı alanlara erişim eksikliği, sosyal izolasyon, dışarıda çalışmak veya uzun süre dışarıda vakit geçirmek) olanları dikkate almalı uyarıda bulunmalı.

Aşırı sıcağa maruz kalmanın belirtileri hakkında - baş dönmesi, mide bulantısı, kafa karışıklığı,

kas krampları- farkındalık eğitim için çalışmalar yapmalı.

Bazı müdahale ve tedavi önerilerinde bulunmak -serin veya klimalı ortamlarda bulunmak, bol su içmek- gibi.

Mümkünse, yaz sıcakları gelmeden önce eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarına erken başlanmalı.

İnsanların sıcağa alışmadan önceki ilk sıcak dalgası genellikle en ölümcül olabilir.

Halk Sağlığı yetkilileri ile Yerel Medya bir arada, yaz sıcakları sezonunun başlamasından önce

her Mayıs bir medya günü düzenlenebilir.

Bu etkinlik sırasında Halk sağlığı yetkilileri, medyaya şehrin sıcak hava olayı bildirim ve müdahale programı hakkında bilgi verebilir ve halka sıcağın sağlık riskleri ve etkileri hakkındaki bilgiler verebilir, soruları cevaplayabilir.

AŞIRI SICAK HAVALARA UYUM

Aşırı sıcak hava dalgaları sırasında, Belediyeler ve sağlık yetkilileri sakinleri ve altyapıyı korumak için bir dizi önlem alabilirler.

Özellikle düşük gelirli, yaşlı ve genç nüfusun yoğun olduğu bölgelerde toplu soğutma merkezleri kurulabilir.

Enerji - yine cereyan gitti demeyelim- ve su sistemlerinin düzgün çalışmasını sağlanmalı.

Halka sıcaklık uyarısı hakkında bilgi verilmeli ve uygun önlemleri alınması konusunda uyarılmalı

Mesela içeride kalmayı teşvik edilebilir, sıcak çarpması belirti hatırlatmaları yapılabilir.

Risk altındaki veya sıkıntı içindeki bireyler hakkında halk sağlığı yetkililerini uyarmak için yardım hatları kurulabilir.

Elektrik sistemlerine olan talebi azaltmak için enerji tasarrufunu teşvik edilebilir.

Eski yollar, köprüler, şehir içi geçişler için yük sınırlamaları uygulayarak, hassas ulaşım altyapısı üzerindeki trafik azaltılabilir.