*Hafta sonu güneşli bir havada Batman-Mardin-Midyat sınırındaydık. İnsanlığın sıfır noktası sayılan Mezopotamya Ovası o kadar zengin ki; tabiri caizse adımını attığın her yerde tarihi bir doku var... 

*Batman, Midyat ilçesine komşu konumundaki Gercüş’ün 5000 nüfuslu Yolağzı Mahallesi’ndeki taş işçiliğin yansıtıldığı dar sokaklar ve yeni keşfedilen ‘Şabiat’ bölgesindeki yeraltı mağarası, Antalya-Alanya’daki Damlataşı’nı aratmayacak kadar güzellikte…

BU YOLAĞZI BİR BAŞKA 

Güneşli bir hafta sonunda Batman-Mardin İl sınırındaki Gercüş ilçesinin Yolağzı Mahallesi’ndeydik. 

5 Yıl öncesine kadar ‘köy’ statüsüne dolan Yolağzı, şimdilerde 5000 nüfusuyla bağlı olduğu Gercüş ilçesini bile sollamış. 

Meslektaşım- kadim dostum İrfan Tapan ve bir iki dostla daha dolaştığım Yolağzı, Artuklu mimarisinin izlerini taşıyan Camiiler, taş işçiliğinin nadide  örnekleriyle dolu, daracık sokaklar, Abbara ve konaklar  bizi gizemli bir tarihle buluşturuyordu.

Mezopotamya coğrafyası o kadar zengin ki… Bu coğrafya çeşitli mitolojilerde, farklı isimlerle, farklı hikayelerle yüz yıllardan bu yana  günümüze kadar gelmiş.

100 Yılı aşkındır Yolağzı’nın ortasındaki taş konağın önündeyiz.

30 Yıldır muhtarlık yapan Şehmus Kavak ile mahallenin en yaşlısı 87 yaşındaki Mehmet Oğuz’dan konağın hikayesinin öğreniyoruz.

Üzerinde “Bapir, Bav, Nevi, Neviye Qesra Azad” yazılı konağın Türkçesi; “Dede, Baba, torun ve torunun torunu Azad konağı…” 

Köyün en yaşlısı Mehmet amca, yıllara meydan okuyan konağı anlatıyor bize; 

“Çocuktum. Konak henüz tamamlanmamıştı. Mardin’den taş ustaları gelmişti. Tüm köylüler konağın üst katının bitmesi için gönüllü olarak çalışıyorlardı. Bu konakta tam 4 kuşak geçti. Mahallemizin en eski  yapısı bu muhteşem konaktır.”

ABBARA EVLERİ YAPAN USTALAR KALMADI

Sınırdaki komşu Midyat ile çevresindeki yerleşim birimlerini güzelleştiren de Abbaralı eski muhteşem konutlardır. 

Mardin-Midyat’ın taş ustaları, bulundukları yerleşim birimine özgü olan Abbaralı yapıları yörenin iklim koşullarına göre yaptıkları için Hasankeyf ve Gercüş çevresindeki yerleşim birimlerinde de bu eski yapılar sembollerden birine dönüşmüş. 

Yolağzı Mahalle Muhtarı Şehmus Kavak’la Abbaralı bir evin altındaki koltukla sohbet ediyoruz. 

Uzun yıllar yurt dışında kaldıktan sonra köyüne yerleşen Muhtar Kavak’a soruyoruz;

“Neden Abbaralı taş ev sayısı azaldı?”

Muhtar Kavak da yakınıyordu; 

“Günümüzde maalesef artık eski taş ustaları da kalmadı. Abbaralı evlerde oturmanın keyfi de başka. Kışın sıcak, yazın ise çok serin olan bu yapıları,  eski taş ustalar yörenin iklimine göre yaparlardı. Şimdilerde zanaatkarlar ve o taş ustaları yok ki…  Herkes yeni villa tarzında ev yapmaya başlayınca Abbaralı evler, yeni yapıların gölgesinde kaldı.”

BU MAĞARA ÇOK ŞEYİ DEĞİŞTİRİR 

Yolağzı Mahallesi’nden bir kilometre uzaklıkta ‘Şabiat’ bölgesindeyiz. 

Efsanelere göre 7 dehlizli 5 kilometreyi bulan yeraltı mağarasına çocukluk dönemlerinde giren Yolağzı semtinin yaşlıları, anlatıyorlarmış. 

Kimse inanmamış. 

Birkaç ay öncesinde Vali Ekrem Canalp, ‘köy gezisi’ kapsamında konuk olduğu Yolağzı’nda sorunları anlatan muhtar Şehmus Kavak, ‘Şabiat’ bölgesine dikkat çekmiş. 

Kavak, o bölgenin turizme açılması için yol talebinde bulunmuş. 

Özel İdare ve Kaymakamlık, 1 kilometrelik yolu açtıklarında gizemli ‘Yeraltı’ mağarasına da ulaşmışlar. 

İlk kez girdiğimiz Yeraltı mağarası Alanya’daki Damlataş mağarasından farksız değil. 

Bu mağarada binlerce yıl minerallerden oluşan kaya sarkıtları görülmeye değer. 

Muhtar Kavak’la Yeraltı mağarasının önünde konuşuyoruz.

Bu bölgenin turizme açılması konusunda Vali Ekrem Canalp ile Kaymakam Muhammed Öztaş’ın desteğiyle açılan yolun yeni ‘Turizm’ güzergahı olacağına inandığını söylüyor.

Buraya bir parantez açıyorum.

Bu yer altı mağarası önümüzdeki dönemde turizmde bambaşka bir güzergah olacak.

Gercüş, Hasankeyf ve Batman’ın belki de turizmdeki çıtasını bu eşsiz mağara yükseltecek. 

Parantezi kapatıp, bu Yeraltı mağarasını turizme kazandıracak proje; şayet hayata geçirilebilirse bu mağara çok şeyi değiştirecek. 

Sağlıkla kalın.