Bir yerleşim yerinin şehir ya da kent olmasının temel özelliklerinden biri orada Kültür ve sanat etkinliklerinin varlığıdır. Kültürüne, geleneklerine, gelişmelere duyarsızlaşan toplulukların gelişme göstermesi söz konusu olamıyor maalesef.

Kentimizde de 1990 tarihinden itibaren hızla gelişmesi beklenen kültürel aktiviteler ne yazık ki meydana gelen siyasal kaynaklı olaylar nedeniyle istenen düzeye ulaşamamıştır.

Son yılarda ise Gerek devlet bürokrasisinin katkıları, gerekse yerel yönetimin desteği ve özellikle sivil oluşumlar ve dernekler sayesinde kentte yavaş yavaş bir kültürel etkinlik seferberliğinin başladığını görmekteyiz.

Tiyatro alanında Bahar Kültür merkezi ve Batman sanat tiyatrosu kendilerini kabul ettirmiş durumdadır.

Bart´ın (Batman Kültür ve sanat Derneği) sanatsal aktivitelerdeki rolü ve başarısı yadsınamaz. Kıt imkânları ile bir araya gelen kültür ve sanat sevdalılarından oluşan, tek istekleri kentin sosyal yaşamının canlanması olan bu derneğimizin korunması, kollanması ve desteklenmesi kültür ve sanat camiasını temel görevleri arasında olmalıdır.

Özellikle bu derneğimizin edebiyat, sinema ve fotoğraf alanlarındaki başarısı göz ardı edilemez. Bu nedenle de derneğin yöneticilerini destekliyor ve candan kutluyoruz. Geçen hafta sonu kültürel etkinlikler kapsamında yazar Sema Kaygusuz ile sürdürdükleri etkinlikler çerçevesinde Belediye Konferans salonunda bir söyleşileri vardı. Söyleşiyi izleyenlerin olaylara bakış tarzı konusundaki algılarının değiştiğini sanırım. Bu tür çalışmalar sayesinde hem yeni yazarların ortaya çıkması için ortam hazırlanmakta hemde yazar ve düşünürlerin ülkemizin gelişimi konusundaki düşünceleri öğrenilmekte ve değerlendirilebilinmektedir.

Geçen hafta sonu yapılan etkinliklerden biri de İHD, Mazlum der, Kürdi der ve Bahar Kültür Merkezinin ortaklaşa olarak düzenledikleri anma idi.

Batmanlı dengbej Xarabete Haço, ölümünün birinci yılında Mazlum Der binasında düzenlenen törenle anıldı. 1902–2005 tarihleri arasında oldukça çileli bir yaşamdan sonra dünyaya gözlerini yuman sanatçının dengbejlik alanındaki başarıları ve yaşamından bir kesit slayt gösterisi olarak katılımcılara sunuldu. Etkinliğe katılan dengbejler söyledikleri Külamları ile katılımcılara güzel bir nostalji yaşattılar.

Dengbejler adına yapılan konuşmada bu alanda çalışan insanların yaşamlarına dikkat çekildi. Toplum kültürünün ve tarihinin sözlü aktarıcıları olan dengbejlere sahip çıkılamadığı vurgulandı. Dengbejlerin yaşamlarını yitirdikten sonra anılmalarının anlamlı olduğu ancak insanların yaşarken de hak ettiği değeri bulmaları hatırlatıldı.

Gerçekten de yazılı eser verme kültürünün gelişmediği toplumlarda olayların aktarılış şekli külamlar, hikâyeler, masallar yolu ile olmaktadır. Halk edebiyatı olarak da adlandırılan bu yapının korunması için aktarcı olanların korunması önemlidir.

Bu vesile ile kentimizin yöneticilerine, iş adamlarına, duyarlı çevrelerine bir hatırlatmada ve öneride bulunmak istiyorum. Herkes dengbejlerimize sahip çıksın. Yaptıkları işlerde en az bir dengbeje iş imkânı sunarlarsa hem dengbejlik kültürümüz yok olmaktan kurtulur. Hem bu insanlar da işlerini daha iyi yapma imkânı bulurlar.

Xarabete Haço´nun “ le dayıke rebene haberek bıdın lowıke metini ….” Diye başlayan uzun havasını dinlediğinizde tüyleriniz diken diken oluyorsa, şakiro´nun, salihe Beynate´nin, Avdıle Koçer´in ve nice dengbejimizin seslerinden tarihi, doğayı, kadın erkek ilişkilerinin, ağalık ve ihanet sistemlerinin, aşkın büyüklüğünün kokusunu duyuyorsak bu insanların bu konudaki çabalarının unutulmaması gerekir.

Bu alanda yapılması gereken bir iş de sanırım bu sanatçıların bir dernek ya da oda çerçevesinde bir araya gelerek dayanışma göstermeleri ve bu yolla çalışmalarına dikkat çekmeleridir.

Kültürel etkinlik düzenleyen çevrelerin etkinliklerinde dengbejlere de yer vermeleri durumunda ve bunu gelenekselleştirmeleri de bu alanda atılacak olumlu adımlardan biri olabilir.

Bu anlamda ilimizdeki Kültür ve sanat faaliyetlerini desteklediğimizi, desteklenmeleri gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor ve sözlü sanat kültürümüzün temsilcileri olan dengbejlerimize sahip çıkılmasını istiyoruz. İlimize gelerek söyleşiye katılan Sema kaygusuz´a ve Bart´a teşekkür ederken Xarabete Haço´ya da Allahtan Rahmet diliyoruz.