Geçen hafta bir taziye nedeniyle İkiztepe-Gırbereşk’e gittik. Batman’ın bu büyük mahallesinde iş insanı Abdülkadir Güneş Taziye Evi’nde kimin taziyesi varsa ayrım gözetmeden tüm masrafları, liseden sınıf arkadaşım Metin Güneş tek başına üstlenir, acılı ailelerin yaralarını manevi olarak da sarmaya çalışır. Geçmiş yılların güzel gelenekleri, mahalle statüsüne kavuşmuş olsa da Gırbereşk’te aynı şekilde sürüyor. İkiztepe son yıllarda çok göç aldığı için şimdilerde tanımadığımız birçok kişi var…
ELMEDİNA’YA ÖZLEM DUYAN MAHALLE
Kürtçe Gırbereşk’in anlamı “Siyah Tepe” olarak bilinir.
Bu önemli ayrıntıyı Muhtar Hasan Güneş bize anlaşılır bir dille açıklıyordu.
Güneş, birkaç dönemdir İkiztepe-Gırbereşk’in hem köy hem de mahalle muhtarlığını yapan sevilen bir isim.
100 yıl önce Batman Çayı, Elmedina’yı haritadan silince, o su yatağındaki şirin ilçede oturanların bir bölümü Balpınar-Yeniköy (Semale), bir kısmı Batman, bir bölümü de Silvan’a gidiyor.
300 haneli yerleşim biriminin sokaklarını gezerken, kendimizi eski köydeki evlerin içinde bulduk.
Daracık sokaklardan bizi eski mezarlığa götüren Muhtar Hasan Güneş, bize İpekyolu’nun devamı olan Elmedina’ya giden ve hâlen Kadastro’nun haritasında görünen yol güzergâhına götürdü.
Yanında da 72 yaşındaki doğma büyüme Girbereşkli Bedrettin Yanar vardı.
Doğdukları Girbereşk’in her karışını ve bu köyü kuran eski kanaat önderlerinin isimlerini de tek tek sayan Güneş ve Yanar, yakın tarihi bir kez daha bize özletiyorlardı.
Bir zamanlar Batman Çayı’na komşu olan ve şimdilerde Batman Çayı suları altında kalan Alkami köyünden 10 kilometreyi bulan kanal suyunu verimli ovaya ulaştıran merhum Abdulkadir Güneş (Abdülkadir’e İsa), bu ovanın örnek çiftçilerden biri olduğunu söylüyorlardı Güneş ile Yanar:
“Biz o zaman çocuktuk. Bu ovada pirinç nasıl ekilir, yer fıstığından pamuğa varana kadar ürün çeşitliliğini yörenin çiftçilerine alıştıran tek çiftçi, merhum Abdulkadir Güneş idi. Kahramanmaraş ve çevre illerden getirdiği tecrübeli çiftçilerle Batman Ovası’nda 65-70 yıl önce farklı ürünler yetiştiriyordu.”
Bir zamanlar Gırbereşk, tarım üretiminde bölgenin parmakla gösterdiği yerleşim birimiydi.
Köyün ileri gelenlerinden Bedrettin Yanar, 1965 yılında hayatını kaybeden Abdulkadir Güneş için aynen şunları söylüyordu:
“O örnek çiftçi ve insan, fakir fukaranın babasıydı. Pirinç hasadında çeltik toplandıktan sonra her köylünün evinin önüne iki çuval pirinç bırakırdı. Tarladan topladığı ürünün zekâtını hemen verirdi Abdulkadir’e İsa.”
GIRBEREŞK’İN ADINI ELMEDİNA KOYMAK İSTEDİK AMA…
Muhtar Hasan Güneş, sular altında kalan Elmedina’nın devamının Gırebereşk olduğunu söylüyordu ve ekliyordu:
“Büyüklerimiz Elmedina’da yetişti. Eski ilçemiz Elmedina idi ama 1926 yılında Batman Çayı’nın azgın suları altında kaldı. Eski Elmedinalılar etrafa birer birer savruldu. Batman Valiliğinden uzun bir süre önce Gırbereşk adına Elmedina verilmesi için başvuruda bulunmuştuk. Maalesef o talebimizden sonuç alamamıştık. Keşke Gırebereşk yani İkiztepe’nin adı Elmedina olsaydı. Yine de biz eski Elmedina’nın bulunduğu mevkiden uzak kalmadık. Gırbereşk hâlen Elmedina ile anılıyor.”
72 yaşındaki Bedrettin Yanar, 40 yıl önce trafiğe kapatılan İpekyolu’nun devamı eski köy yolunu bize gösteriyordu:
“Bakın bu gördüğünüz köy sınırı Elmedina’ya giden yol güzergâhı idi. O yol güzergâhı, köyümüzün eski mezarlığına bitişik sayılırdı. Kadastro’nun kayıtlarında hâlen Elmedina yolu gözüküyor ama maalesef bu yol günümüzde kapalı. Mahalle olduk ama umarız yeni dönemde imar düzenlemesi yapılır ve bu eski yol da açılır.”
Gırbereşkliler, bize gizemli olan Elmedina’nın yol hikâyesini de böylece anlatmış oluyorlardı.
Bu yazdıklarımız hayal ürünü cümleler değil.
Bu şehrin kimliğini ve kaybolmaya yüz tutan gerçek öykülerin gerçeği ve kısa özetidir.
BİR ZAMANLAR ÇELTİKİN MERKEZİYDİ
100 yıl önce Batman yoktu.
“Sere Gir” denilen İluh Tepebaşı’ndan Batman Çayı yatağındaki Elmedina’nın yolunun geçtiği bu güzergâhı günümüzde kaç kişi hatırlıyor acaba?
Evet, yakın tarihi bize anlatan Gırbereşk-İkiztepelilere teşekkürler.
Özellikle bu kentin temel taşlarından biri de bu yerleşim birimidir.
Bir dönemler Batman Ovası’nda üretkenliği ve çalışkanlığıyla adından söz ettiren merhum Abdülkadir Güneş’in mezarının olduğu Girbereşk’in kıyısındaki eski mezarlıkta yatan bu yerleşim biriminin ilk kurucularını da rahmet ve saygıyla andıktan sonra yolunu tuttuğumuz Batman’ın çevresindeki uçsuz bucaksız ovasının 100 yıl öncesindeki çeltik ve yer fıstığından söz etmek mümkün değildi artık.
Çeltik diye yazdığımızda ister istemez Çukurova ve Yaşar Kemal’i anmamak olmazdı.
Diğer taraftan pirincin yetişebilmesine uygun tarım arazisinin olması, Çukurova’yı göz önünde bulundurarak; topraklarımızın ne kadar verimli olduğunu bir kez daha idrak etmiş olduk.
Sağlıkla kalın, Çağdaş’la kalın…