Sait Ramanlı ile oğlu Avukat Mustafa Ramanlı’nın ekonomik ve politik sıkıntıların yaşandığı bir süreçte bu şehre ilk temel harcını atan ilk politikacılar olduğunu eski Batmanlılar iyi bilir. Aslında bu iki isim, şehrin temeli üzerinde yükselen iki anıt isimdir aynı zamanda. Bu yüzden, “Bu şehrin temelini kim attı?” diye sorulursa, birçoğumuzun cevabı “Baba Sait Ramanlı ile efsane Belediye Başkanı Avukat Mustafa Ramanlı” olur.
*Geçen hafta sosyal medyada baba Sait Ramanlı ile oğlu Avukat Mustafa Ramanlı’yı konu alan dikkat çekici bir yazı birçok internet sitesinde paylaşılmıştı. Yazıda kaynak gösterilen isimler; yazar Cemal Temel, Melle Beşir Kurt ve Bahattin Durmaz’dı. Bu saygın isimlerin Batman’ın dününe önemli notlar düştüğü kuşku götürmez. Yazıda ilk siyasetçiler de uzun uzadıya değerlendirilmişti. Bugün biz de o anlamlı yazıda iki ismi farklı bir açıdan ele alıp okurlarıyla buluşturan isimlerden bazı alıntılar yaparak sizleri siyasetin nostaljik hafızasında gezdirmek istedik.
UNUTULMAZ İZ BIRAKAN BABA-OĞUL
Son eserimde Batman’ın ilk Belediye Başkanı Sait Ramanlı ile oğlu Avukat Mustafa Ramanlı’nın hayat hikâyesinden kısa bir kesiti okurlarımla buluşturmuştum. Zaman zaman değerli dostum Ferhat Ramanlı ile bu şehrin dününe dair birçok hatırayı değerlendirir, nostalji yaparız. Hatta Batman Çağdaş’ta, kıymetli fotoğraflarla birlikte ilk Belediye Başkanı Sait Ramanlı ile oğlu Mustafa Ramanlı’nın Batman’ı nereden nereye getirdiklerine dair birçok yazıyı yorumlarız.
Allah uzun ömürler versin, Ferhat Ramanlı ile hâlâ diyaloğumuz kesintisiz sürüyor.
Geçen hafta yukarıda belirttiğimiz üç ismin hazırladığı yazıda bazı dikkat çekici bölümleri sizlerle paylaşmak istiyorum. Önce o anlamlı yazının girişine birlikte göz atalım:
“-Batman yalnızca petrolün toprağın bağrından yükseldiği bir şehir değildir. Aynı zamanda hafızanın, direnişin, dayanışmanın ve kültürel bağlılığın da sessizce mayalandığı bir coğrafyadır. Raman Dağı’nın eteklerinde şekillenen bu şehir; kimi zaman bir çayhanede başlayan sohbetlere, kimi zaman bir mahkeme kapısında bekleyen insanların sessiz kararlılığına, kimi zaman da köy yollarında taşınan umutlara tanıklık etmiştir. Bu hikâyenin merkezinde ise aynı aileden iki isim yer alır; babası Sait Ramanlı ve oğlu Avukat Mustafa Ramanlı. Bazı insanlar yalnızca makamlarıyla değil, bıraktıkları izlerle anılır. Sait Ramanlı ile Mustafa Ramanlı da Batman’ın siyasi ve toplumsal hafızasında bu yönleriyle yer edinmiş isimlerdir. Onların hikâyesi yalnızca belediye başkanlığı yapan bir baba ile oğlun hikâyesi değil; halkına sırtını dönmeyen, zor zamanlarda kendi toplumunun yanında durmayı tercih eden bir anlayışın hikâyesidir.”
SAİT RAMANLI’NIN DURUŞU
Merhum Sait Ramanlı, Elazığ’ın Maden ilçesinden gelip Batman’a belediye başkanı olduğunda yıl 1955’ti. Batman henüz yeni belde olmuştu. Belediyenin hizmet vereceği bir bina bile yoktu. İlk Belediye Başkanı merhum Sait Ramanlı, Cumhuriyet Meydanı’ndaki bahçeli taş evi, kısıtlı imkanlarla belediye binasına dönüştürmüştü.
O siyah-beyaz kareleri de yıllar önce Çağdaş okurlarıyla buluşturmuştuk.
O kıymetli fotoğrafın perde arkasındaki önemli ayrıntıyı da yine sosyal medyada yayımlanan yazıdan aktaralım:
“1960’lı yılların Batman’ında Kürt kimliğinin açıkça ifade edilmesinin ağır bedelleri vardı. Anadilde konuşmanın dahi suç sayıldığı, düşüncenin kanun maddeleriyle sınırlandırıldığı o yıllarda insanlar haklarını dile getirmek için büyük cesaret gösteriyordu. Türkiye İşçi Partisi’nin öncülüğünde düzenlenen mitingler de bu arayışın önemli duraklarından biri oldu. Yol, su, okul ve elektrik taleplerinin dile getirildiği bu toplantılar aynı zamanda insanların kendi kimliklerini görünür kılma iradesini de yansıtıyordu. O dönem Batman’da gerçekleştirilen bir mitingin ardından gözaltına alınan Bingöllü Doktor Siraç Bilgin ile Silvanlı Muhterem Biçimli’nin mahkemeye götürülmesi sırasında yaşananlar dönemin ruhunu anlatan önemli hatıralardan biri olarak hafızalarda kaldı. Mahkeme binası önünde bekleyen kalabalığın arasına gelen Belediye Başkanı Sait Ramanlı, önce çevresindekilere olup biteni sordu, ardından hâkimin odasına kadar giderek sessiz ama etkili bir duruş sergiledi. Rivayetlere göre, tek kelime etmeden verdiği mesajın ardından kısa süre sonra iki isim serbest bırakıldı. Bu olay halk arasında yıllarca yalnızca nüfuz göstergesi olarak değil, zor zamanda halkını yalnız bırakmayan bir yöneticinin tavrı olarak anlatıldı.”
ZOR DÖNEMDE ZOR SİYASET
Batman’ın ilk Belediye Başkanı Sait Ramanlı, o dönem birçok sıkıntıyla mücadele etti.
Olmayan bir beldenin kurucu belediye başkanlığını yapmak hiç kolay değildi.
Bir araç ve birkaç personelle yerel yönetimi oluşturmak zaman aldı.
Siyasetin çalkantılı olduğu yıllarda belediye başkanı olmak adeta ateşten gömlek giymekti.
Ancak Ramanlı, her şeyden önce Batman insanını korumayı ve toplumun huzurunu gözetmeyi önceleyen bir duruş sergiledi.
Bu nedenle Batman’da baba Sait Ramanlı ile oğlu Avukat Mustafa Ramanlı, yalnızca belediye hizmetleriyle değil, halkın zor günlerinde gösterdikleri sahiplenici tavırla da anıldı.
1970’li yıllarda belediye başkanlığı yapan Avukat Mustafa Ramanlı da birçok zorluğa göğüs gerdi. Batman’ın büyüdüğü, bölgenin siyasi açıdan hareketli olduğu o yıllarda hem Raman Aşireti’nin önde gelen isimlerinden biri hem de Belediye Başkanı olarak görev yaptı. Sınır ötesinde yaşanan insani dramlar sırasında yardım organizasyonlarında yer aldı. Baba Sait Ramanlı ile oğlu Mustafa Ramanlı’nın yardımları yalnızca ulaştırılan erzak olarak değil, gönül sıcaklığıydı; aynı dili konuşan, tarihsel ve kültürel mirası paylaşan insanlar arasında uzatılan bir kardeşlik eliydi aynı zamanda.
ESKİ POLİTİKACILARIN DURUŞU BÖYLEYDİ
Aynı yazıda dikkat çeken bölümlerden biri de Avukat Mustafa Ramanlı’nın yalnızca belediye başkanlığıyla değil, kültürel çalışmalara verdiği destekle de anılmasıydı.
Yazıda şu değerlendirmeye yer veriliyordu:
“Mustafa Ramanlı’nın ismi yalnızca bu yardımlarla değil, Batman’da Kürt dili ve edebiyatının yaşatılmasına verilen desteklerle de anıldı. Mehmet Emin Bozarslan’ın Kürtçe alfabe ve klasik eserlerin yayımlanmasına yönelik çalışmalarına verilen katkılar, bölgenin kültürel hafızasında önemli bir yer tuttu. Çünkü bir halkın dili yaşarsa kültürü yaşar, kültürü yaşarsa hafızası da geleceğe taşınır.”
Batman tarihine bakıldığında sadece meydanlarda yapılan konuşmalar değil, çayhanelerde kurulan dostluklar, mahkeme koridorlarında bekleyen insanların sessiz duruşu, kitapların basılması için verilen emekler ve kültürel değerlerin korunmasına yönelik çabalar da bu şehrin kimliğini oluşturmuştur.
Melle Abdülkerim Ceyhan, Mehmet Emin Bozarslan, Muhterem Biçimli, Dr. Sait Kırmızıtoprak, Naci Kutlay, Cigerxwîn, Celadet Bedirxan ve daha birçok isim farklı dönemlerde bu kültürel hafızanın oluşmasına katkı sundu. Sait Ramanlı ile oğlu Mustafa Ramanlı da kendi dönemlerinde bu tablonun önemli parçaları oldular.
Kuşkusuz ilk Belediye Başkanı Sait Ramanlı ile oğlu, efsane Belediye Başkanı Avukat Mustafa Ramanlı’yı daha önce de birçok kez okurlarımızla buluşturduk. Ancak bu kez, yukarıda isimlerini andığımız değerli isimlerin objektif değerlendirmelerinden yaptığımız alıntılarla onları yeniden anmak istedik.
İKİ KUŞAĞIN SEMBOLÜ
Bugün Batman’ın sokaklarında dolaşan her yeni kuşak geçmişi yalnızca resmî belgelerden değil, anlatılan hatıralardan da öğrenmektedir.
Çünkü şehrin gerçek tarihi yalnızca arşivlerde değil, çoğu zaman insanların hafızalarında saklıdır. Sait Ramanlı ile Mustafa Ramanlı’nın hikâyesi de bu hafızanın yaşayan önemli kesitlerinden biridir.
Onlar, ardışık dönemlerde görev yapmış iki belediye başkanı olmanın ötesinde; kendi halkının diliyle, kültürüyle ve toplumsal değerleriyle bağını diri tutmaya çalışan iki kuşağın sembolü olarak Batman tarihindeki yerlerini almışlardır.
Aradan geçen yıllar içinde şehirler değişebilir, yollar, binalar ve meydanlar yenilenebilir; ancak bir toplumun hafızasında iz bırakan insanlar, yaptıkları hizmetler kadar erdemli duruşlarıyla da yaşamaya devam ederler.
Batman’ın geçmişine bakıldığında baba Sait Ramanlı ile oğlu Avukat Mustafa Ramanlı’nın ortak mirası tam da budur; halkına yakın durmak, tarihsel ve kültürel değerlerine sahip çıkmak, zor zamanlarda dayanışmayla yan yana durmayı tercih etmek gibi erdemlere sahip olmalarıydı onlardan kalan miras.
Bugün de Batman’ın toplumsal hafızasında saygı ve rahmetle anılan bu iki ismi bir kez daha hatırlatarak ve yad ederek yazımızı noktalayalım.
Sağlıkla kalın, Çağdaş’la kalın…