Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte doğal gaz kullanımının artmaya başladığına dikkat çeken Aksa Doğalgaz, ısınma sezonu öncesinde kombi, doğal gaz tesisatı ve baca sistemlerinin kontrol edilmesinin önemini vurguladı. Düzenli yapılan bakımlar, cihazların verimli çalışmasına ve olası tehlikeli sorunların erken fark edilmesine katkı sağlarken, doğal gaz tesisatındaki bağlantıların kontrol edilmesi de güvenli kullanım açısından önem taşıyor.

Düzenli bakım; güvenli ve verimli kullanımın önemli bir parçası

Kombi, iç tesisat ve baca bakımlarının kış ayları başlamadan önce, sertifikalı firmalar ve cihazın yetkili servislerine periyodik olarak yaptırılması gerekiyor. Bakım sırasında cihazın genel çalışma durumu kontrol edilirken, ortaya çıkabilecek sorunların erken fark edilmesi ve gerekli müdahalelerin yapılması sağlanabiliyor. Düzenli bakım aynı zamanda kombinin verimli çalışmasına ve kullanım ömrünün uzatılmasına katkıda bulunuyor. Doğal gaz tesisatında kullanılan fleks bağlantıların kontrol edilmesi gerekiyor. Gözle görülmesi zor olan kılcal hasarlardan kaynaklı kaçak risklerinin de bu bakım esnasında tespiti hayati önem taşıyor.

Baca ve havalandırma sistemleri kontrol edilmeli

Kombinin bulunduğu alanın ve baca bağlantı sisteminin ilgili teknik kurallara uygunluğunun korunması önem taşıyor. Baca bağlantılarında herhangi bir gevşeme, hasar veya sızdırma görülmesi halinde kullanıcıların müdahale etmek yerine yetkili kişilerden destek alması gerekiyor. Özellikle kombilerin kapalı balkon veya teras gibi alanlarda bulunması halinde, bacalarının mutlaka dışarıya kadar uzatılması, baca bağlantı elemanlarının sızdırma yapmayacak şekilde sabitlenmiş olması ve yıl içerisinde gözle düzenli olarak kontrol edilmesi önem taşıyor. Doğal gaz cihazlarının bulunduğu alanlarda bulunan hava giriş menfezlerinin kesinlikle kapatılmaması gerekiyor.

Kombi ve tesisatta yapılacak değişiklikler sertifikalı firmalar tarafından gerçekleştirilmeli

Kombi ve baca sistemlerinde yetkisiz kişiler tarafından yapılacak bilinçsiz değişikliklerin güvenlik açısından risk oluşturabileceğine dikkat çeken şirket, işlemlerin sertifikalı firmalar ile yetkili servisler tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini vurguladı. Yetkisiz kişiler tarafından yapılan müdahaleler, tesisatın ve cihazın güvenli çalışmasını olumsuz etkileyebilecek riskler oluşturabiliyor.

Şirket, kış aylarında doğal gazın güvenli ve verimli kullanılabilmesi için kullanıcıların bakım ve kontrollerini kış sezonu başlamadan önce yaptırmalarını; herhangi bir arıza, koku veya güvenlik riski fark etmeleri halinde ise kendi başlarına müdahale etmek yerine dağıtım şirketine mutlaka haber vermeleri gerektiğini belirtti.

Sertifikalı firma veya cihaz yetkili servislerinden yapılan işlerle ilgili belgelerin alınması ve saklanması önem arz ediyor. Sertifikalı firma ve cihaz yetkili servislerinin yaptıkları kontrol ve işler ile değiştirdikleri parçalarla ilgili düzenleyecekleri belgeler, garanti ve daha sonra oluşabilecek sorunlarda tüm kullanıcılar için çok önem taşıyor.

Sinop'un Erfelek ilçesinde genç girişimci Esra Yıldırım, Kırsal Dezavantajlı Alanlar Kalkınma Projesi (KDAKP) kapsamında aldığı yüzde 70 hibe desteğiyle arıcılığa başladı.

Sinop İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden yapılan açıklamaya göre, Tarım ve Orman Bakanlığınca yürütülen projenin Genç Girişimci Faaliyeti kapsamında Esra Yıldırım, arıcılık alet ve ekipmanları için hibe almaya hak kazandı. Proje öncesinde gerekli eğitimleri tamamlayan Yıldırım, Şerefiye köyünde arıcılık faaliyetlerine başladı.

Yıldırım'a yüzde 70 oranında, toplam 774 bin 200 TL hibe desteği sağlandı. Destek kapsamında 260 arı kovanı ile üretimde kullanılacak çeşitli alet ve ekipmanlar temin edildi.

Verilen desteklerle genç girişimcilerin kırsal alanda üretime kazandırılması, tarımsal faaliyetlerin çeşitlendirilmesi ve kırsal ekonominin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Bakan Akın Gürlek, HSK tarafından İstanbul'da düzenlenen Yargının Etkinliği İzleme ve Değerlendirme Toplantısı'na katıldı. Programda konuşan Adalet Bakanı Akın Gürlek, 'Cumhurbaşkanımızın kamuoyuna açıkladığı Dördüncü Yargı Reformu Stratejisi doğrultusunda, Adalet Bakanlığımız ve Hakimler ve Savcılar Kurulumuzla yargı hizmetlerini daha etkin, hızlı ve erişilebilir kılmak için çalışıyoruz. Bugün 597 mahalde 26 bin 777 hakim ve cumhuriyet savcımız görev yapıyor. Bu büyük teşkilatın imkanlarını geliştirirken vatandaşımızın adalete makul sürede ulaşmasını önceliğimiz olarak görüyoruz. Hızlı bir yargıdan söz ederken kastımız, dosyaları aceleyle kapatmak değildir. Her dosyaya gereken özeni gösterecek, fakat kimsenin hakkına kavuşmak için gereksiz yere beklemesine de razı olmayacağız. Bir dosya yıllarca bekletildiğimde, yalnızca yargılama uzamaz; bir insanın hayatındaki belirsizlik de uzar. Hakkını arayan vatandaş için adalet, sonunda ulaşacağı karardan ibaret değildir. O karara makul sürede ulaşabilmesi de adaletin gereğidir. Bunun için çalışırken adil yargılanma hakkından, hakimlik teminatından ve mahkemelerin bağımsızlığından asla ödün vermeyeceğiz. Bu amaçla, adli yargı ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye ve bölge idare mahkemeleri adalet komisyonları bünyesinde, mülhakat adliyelerini de kapsayan 204 birimde Yargı Hizmetlerinin Etkinliği Bürolarını faaliyete geçirdik. Bu bürolar, özellikle uzun süren soruşturma ve yargılamalarda gecikmenin idari ve teknik nedenlerini tespit edecek; çözüm için gerekli adımları atacaktır. Örneğin iş dağılımındaki bir aksaklık, personel ihtiyacı veya teknik bir engel yargılamayı uzatıyorsa bunun tespit edilmesini ve ilgili idari birim tarafından giderilmesini sağlayacağız. Gecikmiş dosyaya uzaktan bakıp genel bir açıklamayla yetinmeyeceğiz. Sorunun kaynağını bulacak, çözülebilen her engeli kaldıracağız' ifadelerini kullandı.

Alo Adalet 135 Hattının Ekim ayında ülke genelinde faaliyete geçmesi planlanıyor

Bakan Gürlek, konuşmasında Alo Adalet 135 Hattının ekim ayından itibaren Türkiye genelinde faaliyete geçmesini planladıklarını belirterek, 'Vatandaşlarımızın gecikmeyle ilgili sesini doğrudan duyabilmek için Alo Adalet 135 Hattını da kurduk. Bilgi İşlem Genel Müdürlüğümüzün geliştirdiği yazılım ve merkezde kurulan çağrı merkeziyle, yapay zeka desteği de içeren sistem kurduk. Ankara Batı, İzmir ve Kayseri adliyelerinde pilot olarak faaliyete geçti. İlk etapta 5 yılı aşan davalar ve 3 yılı aşan soruşturmalar için vatandaşlarımız bu hatta başvurabilecek. Gecikme nedeni hakkında bilgi alabilecek; süreci hızlandırabilecek idari ve teknik tedbirlerin değerlendirilmesini isteyebilecekler. Pilot uygulamanın ardından hattı ekim ayında ülke genelinde hizmete sunmayı düşünüyoruz. Burada amaç, hakime veya cumhuriyet savcısına dosyanın nasıl sonuçlanacağını söylemek değildir. Vatandaşın gecikmeye dair başvurusunu alıp idari ve teknik bir çözüm mümkünse ilgili birimleri harekete geçirmektir. Bu ayrımı uygulamanın her aşamasında titizlikle koruyacağız. Yargı Hizmetlerinin Etkinliği Büroları, Alo Adalet Hattının kurumsal altyapısını da oluşturuyor. Vatandaşla yargı birimleri arasında bilgi akışını sağlayacak; başvuruların ve gecikme nedenlerinin ilgili birimlere ulaşmasına yardımcı olacak. Vatandaşlarımızın bir başvuru kapısı açarken, o kapıdan gelen talebin teşkilatımız içinde karşılıksız kalmamasını da sağlayacağız. İlk aşamada üç yılı aşan soruşturmalar ile beş yılı aşan dava dosyalarına odaklandık. Fakat hedefimiz yalnızca yıllanmış dosyaları eritmek olamaz. Asıl hedefimiz, yeni dosyaların da yıllanmasına izin vermeyen; bütün soruşturma ve yargılamaları makul sürede, belirlenen hedef süreler içinde tamamlayan bir işleyiş kurmaktır' diye konuştu.

'Her dosyanın ardında adalet bekleyen bir insan var'

Bakan Gürlek, her dosyanın ardında adalet bekleyen bir insan olduğunu ifade ederek, 'Bir dosyanın karara bağlanması kadar, gerekçeli kararın zamanında yazılması da önemlidir. Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun dönemsel kontrolleri ve gelen ihbarlar üzerine bu alanda iyileşme gördük. Kararların gerekçeleri onaylanmadan terfi değerlendirmesinde esas alınmamasına ilişkin Hâkimler ve Savcılar Kurulu ilke kararıyla, yalnızca yazımından kaynaklanan gecikmelere karşı da somut bir adım attık. Duruşmanın bitmesi, vatandaşın bekleyişinin bittiği anlamına gelmez. Gerekçeli karar zamanında yazılmadığında hakkına ulaşması da gecikir. Bu nedenle kararın gerekçesini ve zamanında yazılmasını, yargı hizmetinin ayrılmaz bir parçası olarak görüyoruz. Öte yandan, uzun süredir bekleyen dosyalar çoğu zaman hacimli ve emek isteyen dosyalardır. Bu dosyalara zaman ayıran meslektaşlarımızın emeğini görmemiz gerekir. Gecikmiş dosyaları karara bağlayan hakimlerimizin lehine, terfide iş yüzdesine ilave puan verilmesini sağlayacak düzenlemeyi planlıyoruz. Buradan hakim ve cumhuriyet savcısı arkadaşlarıma sesleniyorum. Önünüze gelen dosya ne kadar hacimli ne kadar eski olursa olsun, üzerine kararlılıkla gidin. Çünkü her dosyanın ardında adalet bekleyen bir insan var. Kendimizi onun yerine koyalım. Çalışmanızı aksatan idari veya teknik bir engelle karşılaştığınızda cumhuriyet başsavcılarımız, adalet komisyonu başkanlarımız, Yargı Hizmetlerinin Etkinliği Bürolarımız, Hakimler ve Savcılar Kurulumuz ve Bakanlığımız yanınızda olacak. Hiçbir meslektaşımızı bu güçlüklerle baş başa bırakmayacağız. Soruşturmalardaki iş yükünü dengelemek için bir başka adım daha attık. Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin bu hafta aldığı kararla, cumhuriyet başsavcı vekillerimiz ve asliye ceza merkezlerindeki cumhuriyet başsavcılarımızın soruşturma dosyalarından belirli oranda iş üstlenmesini düzenleyen taslak metnin Genel Kurul gündemine alınmasına karar verilmiştir. Böylece hem tecrübelerinden daha fazla yararlanacağız hem de dosyaların sonuçlanmasına katkı sağlayacağız' şeklinde konuştu.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Fatih Dönmez de, İstanbul Adliyesi'nin Türkiye'nin en yoğun ve en kapsamlı adlî faaliyetlerinin yürütüldüğü adli merkezlerden biri olduğunu belirtirken, üstlendiği soruşturma ve kovuşturmaların niteliği ve kapsamı itibarıyla da özel bir konum taşıdığını ifade etti. Dönmez, 'İstanbul Adliyesi olmak üzere İstanbul adliyeleri, taşıdığı bu sorumlulukla aynı zamanda bizlere sürekli olarak kendimizi geliştirme, iş süreçlerimizi gözden geçirme ve adalet hizmetlerinin kalitesini artırma yükümlülüğü vermektedir. Bugünkü toplantımızın da bu anlayış çerçevesinde adlî faaliyetlerin değerlendirilmesine, mevcut uygulamaların geliştirilmesine ve karşılaşılan sorunlara kurumsal ve kalıcı çözümler üretilmesine katkı sağlayacağına inanıyorum' diye konuştu.

Salihli Kirazı, Odun Köftesi, Kula Leblebisi ve Gökeyüp Çömleği'nden sonra, Salihli'nin Sultani üzümünden elde edilen pekmez de coğrafi işaret tescilli ürünler arasına girdi.

Salihli Ticaret ve Sanayi Odası'nın 30 Ağustos 2022 tarihinde yaptığı başvuru, 4 yıllık inceleme sürecini tamamlayarak geçtiğimiz günlerde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından kabul edildi. Salihli Sultani Üzüm Pekmezi 1881 sıra numarasıyla mahreç işareti olarak tescil edildi.

Salihli TSO'da konuyla ilgili düzenlenen tanıtım toplantısına Manisa Vali Yardımcısı Hikmet Dengeşik, Salihli Kaymakamı Ali Güldoğan, Salihli Belediye Başkan yardımcıları Yavuz Özdem ve Selim Akbıyıkoğlu, Emniyet Müdürü Bircan Baycan, Cumhuriyet Başsavcısı Eren Öztaş, Sanayi Ticaret İl Müdürü Mehmet Üçbaş, Ticaret Borsası Başkanı Yetiş Aksoy, Tariş Üzüm Birliği Başkanı Ferhat Şen, Manisa İl Tarım Müdürü Mehmet Karayılan, İlçe Tarım Müdürü Murat Yasak, kurum temsilcileri, meslek odaları başkanları, Salihli TSO Kadın ve Genç Girişimciler Kurulu üyeleri ve Oda'nın meclis üyeleri katıldı.

Oda'nın Sardes Konferans Salonu'nda düzenlenen toplantıda, bir konuşma yapan Salihli TSO Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Yüksel, bu yıl üzüm üretiminde bolluk olduğuna dikkat çekerek, ürünü iç piyasada değerlendirmenin yollarını aramak gerektiğini vurguladı.

Salihli Sultani Üzüm Pekmezi'ne 2022 yılında coğrafi tescil başvurusu yaptıklarını ve 4 yıl sonra olumlu sonuç alındığını belirten Yüksel, yöresel ürünleri tescil korumasına alarak değerini artırmaya çalıştıklarını kaydetti.

Sultani Üzüm Pekmezi'nin Salihli TSO tarafından coğrafi işaret tescili koruması altına alınan 5. ürün olduğunun altını çizen Yüksel, belirten Salihli TSO Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Yüksel, yaptığı konuşmada şunları söyledi:

'Biz TSO olarak coğrafi işaretin önemine inanıyoruz. Bir ürüne coğrafi tescil almak o ürünün değerini artırıyor. Salihli Kirazı ve Odun Köfte'ye 2008 yılında; Kula Leblebisi'ne de 2019 yılında Odamız tarafından coğrafi tescil almıştık. 2022 yılında Gökeyüp Çömleği ve Sultaniye Üzüm Pekmezi için de Türk Patent ve Marka Kurumu'na başvuru yaptık. 2025 yılında Gökeyüp Çömleği'ne başvurumuz onaylandı. Pekmeze ise tescil sürecimiz biraz uzadı ama sonuçta ona da tescilimizi alarak coğrafi işaret koruması altına alınan bölgemize ait ürün sayısını 5'e çıkardık. Salihli'ye hayırlı olsun.'

Üzüm üretiminde bu yıl fazlalık olduğunu ve bu fazla ürünü değerlendirmek için farklı yollar aranması gerektiğinin altını çizen Yüksel, iç piyasada tüketimi artırmanın en iyi yollarından birinin pekmez, sirke, lokum, pestil, alkol olarak değerlendirmek olduğunu vurguladı.

Salihli Sultani Üzüm Pekmezi coğrafi işaret tanıtım toplantısında bir konuşma yapan Tariş Üzüm Birliği Başkanı Ferhat Şen de yaptığı konuşmada, Tariş olarak üzümü pekmez ve sirke yapımında değerlendirdiklerini belirtti. Tariş Üzüm Birliği olarak bu yıl 20 bin ton civarında çekirdeksiz kuru üzüm almayı planladıklarına dikkat çeken Şen, STK'larla birlikte tanıtım grupları kurmak suretiyle iç tüketimin artırılması yollarının aranması gerektiği görüşünü savundu.

Katılımcılara hitap ederek bir konuşma yapan Çapaklı mahallesinden İsmi Kayış da geleneksel usullerle kaynattıkları pekmezin yapım aşamalarını anlattı.

EPDK, elektrikli araç şarj altyapısının yaygınlaştırılması ve yüksek güçlü şarj istasyonlarının elektrik şebekesine daha etkin şekilde entegre edilebilmesi amacıyla yeni bir düzenleme yaptı. Buna göre şarj istasyonlarına bütünleşik elektrik depolama tesislerinin, şarj istasyonunun anlaşma gücünden daha yüksek araç şarj gücünde kurulabilmesinin önü açıldı.

Yeni uygulamayla özellikle yüksek güçlü şarj istasyonlarında, şebeke bağlantı kapasitesinin artırılmasına ihtiyaç duyulmadan elektrik depolama sistemlerinden yararlanılarak şarj hizmeti sunulabilecek. Önceki uygulamada ise şarj istasyonuna bütünleşik kurulabilecek depolama tesisinin kurulu gücü, tüketim tesisinin anlaşma gücüyle sınırlıydı.

Düzenlemeyle, anlaşma gücünden daha yüksek deşarj gücünde depolama tesisi kurmak ve şarj ünitesini bu tesis üzerinden beslemek isteyenlere imkan sağlandı. Şebeke güvenliğinin korunması amacıyla ise şebekeye enerji verilmesini önleyen ve şebekeden enerji çekilmesinde mevcut anlaşma gücünün aşılmasını engelleyen otomatik güç kontrol ve enerji kesme sistemlerinin kurulması şartı getirildi.

Elektrik dağıtım altyapısının daha etkin kullanılmasına katkı sağlanacak

Depolama entegreli şarj istasyonlarının yaygınlaşmasıyla, her lokasyonda yüksek maliyetli şebeke yatırımlarının yapılması zorunluluğunun azaltılması hedefleniyor. Özellikle yeni trafo ve bağlantı yatırımlarının maliyetli olduğu, anlık şarj ihtiyacının yüksek bulunduğu ve şarj kuyruklarının oluştuğu lokasyonlarda depolama sistemlerinin alternatif bir çözüm oluşturması bekleniyor.

Şarj talebinin yüksek olduğu kısa süreli dönemlerde depolama sistemlerinin devreye girmesi, şebekeden çekilen gücün anlaşma gücü içerisinde tutulmasına yardımcı olurken, şarj istasyonlarının daha yüksek kurulu güçte şarj ekipmanlarına sahip olabilmesine imkan sağlayacak.

Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla birlikte özellikle otoyollar, dinlenme tesisleri, akaryakıt istasyonları ve yoğun kullanılan ticari alanlarda yüksek güçlü şarj altyapısına olan ihtiyaç da artıyor. Bu istasyonların şebekeye bağlanabilmesi için gerekli kapasitenin oluşturulması bazı lokasyonlarda yeni şebeke ve trafo yatırımlarını gündeme getirirken, depolama sistemlerinin şarj istasyonlarıyla birlikte kullanılması bu yatırımlara alternatif oluşturabilecek.

Buna göre anlaşma gücü, yüksek güçlü şarj istasyonunun toplam anlık talebini karşılamaya yeterli olmayan bir lokasyonda depolama sistemi, düşük talep dönemlerinde şebekeden enerji depolayarak talebin yükseldiği zamanlarda şarj işlemine destek verebilecek. Böylece aynı anda birden fazla aracın yüksek güçte şarj edilmesi sırasında ortaya çıkan ilave güç ihtiyacının depolama sistemi üzerinden karşılanması mümkün olacak.

Elektrikli araç şarj altyapısının gelişimini destekleyecek

Düzenlemenin özellikle yüksek güçlü şarj istasyonlarının yaygınlaşması açısından yatırım esnekliği sağlaması bekleniyor. Şarj ağı işletmecileri, lokasyonun şebeke bağlantı kapasitesi, yatırım maliyeti ve şarj talebini birlikte değerlendirerek şebeke kapasitesinin artırılması ile depolama yatırımı arasında tercih yapabilecek.

Yeni uygulamayla elektrikli araç kullanıcılarının ihtiyaç duyduğu hızlı ve yüksek güçlü şarj altyapısının, şebekenin mevcut kapasitesi ve yatırım şartları dikkate alınarak daha fazla lokasyonda kurulabilmesinin önü açılırken, elektrikli araç şarj altyapısı ile elektrik depolama teknolojilerinin birlikte kullanımının da teşvik edilmesi amaçlanıyor.

İdrar sisteminin içindeki sorunları küçük aletlerle tedavi eden bir ürolojik yan dal olan endoürolojide, büyük bir cerrahi kesim yapmak yerine, genellikle ince bir kamera ve minyatür aletler üretradan (idrarın vücudu terk ettiği doğal kanal) veya ciltteki küçük bir açıklıktan geçiriliyor. Ciltte çok az veya hiç kesik olmadığı için, birçok hasta açık cerrahiden sonra olacağından daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış süresi ve daha hızlı bir iyileşme süreci yaşıyor. Medicana Konya Hastanesi Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, endoürolojik tedavideki yeniliklerin hastalarda hızlı iyileşme, düşük risk ve estetik görünüm açısından da birçok fayda sağladığının altını çizdi.

Tedavide daha küçük aletler ve daha net görüntüler

En önemli değişikliklerden birinin kamerayı taşıyan dar tüp olan endoskopun geliştirilmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, 'Modern esnek endoskoplar daha incedir, yönlendirilmesi daha kolaydır ve böbreğin derinliklerine ulaşabilmektedir. Hastalar için dijital kameralar daha keskin görüntüler sağlamakla birlikte cerrahın küçük taşları veya anormal dokuları daha doğru bir şekilde tanımlamasına da yardımcı olmaktadır. Genelde tek kullanımlık endoskoplar kullanılsa da çok kullanımlı (re-use) endoskoplarla da aynı işlemler başarıyla yapılabilmektedir. Bu ilerlemeler, bir endoskopun mesane (idrar torbası) ve üreterden (böbrek ile idrar torbası arasındaki yol) böbreğe geçtiği üreteroskopi sırasında özellikle faydalıdır. Daha iyi hareket ve görüş, doktorun bir taşı kesi yapmadan tedavi etmesine imkan tanır. Hastalar için bu, genelde aynı gün eve dönmek anlamına gelir, ancak bazen stent adı verilen geçici bir iç drenaj tüpü gerekebilir ve bu gibi durumlarda yatış süresi 1-2 gün uzayabilir. Buna ek olarak da daha hassas çalışan lazerlerin tedavi sürecini olumlu yönde değiştirdiğini de söylemeliyiz. Lazerler, idrar taşlarının tedavisini radikal bir şekilde değiştirmiştir. İnce bir lazer fiberi bir endoskop aracılığıyla geçirilip doğrudan bir taşın üzerine yerleştirilebilir. Lazer daha sonra taşı çıkarılabilir parçalara ayırır veya idrarda doğal olarak geçebilecek toz benzeri parçacıklara dönüştürür. Bu lazerlerden en başarılı olan holmium lazer uzun yıllardır yaygın olarak kullanılmaktadır, ancak daha yeni sistemler bu enerjiyi daha kontrollü darbeler halinde iletebilir. Çok küçük lifler aracılığıyla ve yüksek frekansta (atış hızı) çalışabilir, bu da cerrahların ince taş tozu oluşturmasına ve bazı ortamlarda istenmeyen taş hareketini azaltmasına imkan tanır. Araştırmacılar lazer sistemlerini karşılaştırmaya devam ediyor, çünkü en iyi seçim taşın boyutuna, konumuna, sertliğine ve tedavi merkezindeki ekipman ve deneyime bağlı' dedi.

Büyük böbrek taşlarına daha güvenli müdahale

Çok büyük veya karmaşık böbrek taşlarının, sırtın küçük bir kanalı aracılığıyla gerçekleştirilen perkütan nefrolitotomi (PNL) gerektirebileceğini, yeni 'mini' versiyonların, geleneksel yaklaşımlardan daha dar aletler kullandığını ifade eden Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, sözlerine şöyle devam etti:

'Cerrahlar ayrıca taşlar kırıldıkça parçaları çıkaran emme destekli tüpler kullanır. Amaç, böbrek içindeki basıncı sınırlarken daha fazla materyali verimli bir şekilde temizlemektir. Basınç önemlidir çünkü sıvı, cerrahın görüşünü net tutmak için kullanılır. Eğer basınç çok yüksek olursa, enfekte sıvı veya bakteriler kan dolaşımına itilebilir. Sıvıyı daha güvenli seviyelerde tutmak için yeni basınç izleme ve emme sistemlerinin tasarlandığını da biliyoruz. Ultrason rehberliği, doktorların seçilen vakalarda X ışınlarının kullanımını azaltırken veya önlerken böbreğe ulaşmalarına da yardımcı olabilir. Erken araştırmalar umut verici, ancak her teknik her hastanede mevcut değil, bu nedenle tedavi merkezi özenle seçilmeli ve her hasta için en güvenli yaklaşım ona göre planlanmalıdır.'

Prostat tedavisinde lazer dönemi

Endoürolojik yeniliklerin böbrek taşlarıyla sınırlı olmadığını belirten Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, 'Holmiyum lazer prostat enükleasyonu, yaygın olarak HoLEP olarak adlandırılır. İdrar akışını engelleyen kanserli olmayan büyümüş prostatı tedavi eder. Cerrah, aleti üretradan geçirir ve idrar akışını engelleyen prostat dokusunu ayırmak için bir lazer kullanır. Doku daha sonra aynı doğal geçiş yoluyla çıkarılır. HoLEP, birçok boyuttaki prostatları tedavi edebilir ve genellikle az bir süre hastanede kalmayı gerektirir. Daha invaziv cerrahilerle karşılaştırıldığında, genellikle daha az kanama ve daha hızlı bir iyileşme süreci vardır. Ancak, bu hala bir ameliyat ve bu konu uzmanlık gerektirmektedir. HoLEP sonrasında geçici olarak idrar yaparken yanma, kanama veya idrar kaçırma görülebilir. Ayrıca meninin dışarı çıkmak yerine mesaneye geri gitmesiyle oluşan 'kuru boşalma' (retrograd ejakülasyon) sık karşılaşılan bir durumdur' dedi.

Endoürolojinin geleceği robotik ve yapay zekada

Yakın zamanda robotik yardım ve yapay zekanın endoüroloji alanında da kullanılmaya başladığını, robotik sistemlerin, uzun veya teknik açıdan zor prosedürler sırasında esnek aletlerin stabilize edilmesine ve yönlendirilmesine önemli katkı sağladığını belirten Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, 'Yapay zeka; doktorların taramaları değerlendirmesine, bir taşa hangi yöntemle müdahale edileceğinin belirlenmesine, tedavinin başarılı olup olmayacağının öngörülmesine ve ameliyat sırasında anatomik yapıların tanınmasına yardımcı olabilecek bir sistem. Bu gelişmeler heyecan verici. Ancak yapay zeka araçlarının çoğu hala araştırma veya erken klinik kullanım aşamasında. Buradaki amaç, eğitimli bir cerrahın yargısını ve becerisini desteklemek, ancak onun yerini almak değil. Endoürolojinin bu konuda yeniliklere açık olması hem hastaların tedavilerini hem de hekimlerin işlerini kolaylaştırıyor. Daha küçük aletler, daha iyi görüntüler, daha hassas enerji kullanımı ve bireye özel tedavi imkânları sunuluyor. Bunun sonucunda daha güvenli işlemler ve normal yaşama daha hızlı dönüş mümkün olabilir. Ancak yeni olan, her kişi için otomatik olarak daha iyi anlamına gelmez. Doğru tedavi; hastalığın durumuna, taşın boyutuna ve konumuna, hastanın genel sağlık durumuna ve tıbbi ekibin deneyimine bağlıdır' diye konuştu.

Yapay zekâ, tıbbi bilgileri sadeleştirme ve sağlıkla ilgili sorulara yanıt verme konusunda önemli bir yardımcı araç haline gelirken, kullanıcıların bu yanıtları kesin teşhis olarak değerlendirmesi yanlış yönlendirmelere neden olabiliyor. Özellikle MR ve diğer görüntüleme sonuçlarının tek başına değerlendirilmesi, her zaman doğru tanı veya tedavi kararına götürmüyor. Memorial Kayseri Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Fatih Karaaslan, yapay zekânın sağlık alanındaki kullanımında hekim değerlendirmesinin yerini alamayacağını belirterek dikkat edilmesi gereken noktalar hakkında bilgi verdi.

Teşhisi yapay zekâ değil, hasta koyuyor

Yapay zekânın hastalık teşhisinde kullanımında en önemli noktalardan biri, verdiği yanıtların kesin tanı olarak değerlendirilmemesidir. Ortopedi polikliniklerine başvuran bazı hastalar, 'Yapay zekâya sordum, menisküsüm yırtıkmış; ameliyat gerekebilirmiş' şeklinde ifadelerle kendilerine tanı koyabilmektedir. Oysa burada teşhisi yapay zekâ değil, hasta koymaktadır.

Yapay zekâ modüllerinin verdiği bilgilerin chatbotlar tarafından sesli veya yazılı biçimde sunulması, kullanıcıda yanıtların kesin ve güvenilir bir tıbbi değerlendirme olduğu algısını oluşturabilmektedir. Daha önce 'İnternette okudum, belki doğru olmayabilir' diyen kullanıcıların bir kısmı, 'Yapay zekâ böyle söylediyse doğrudur' yaklaşımına yönelebilmektedir. Oysa sağlık söz konusu olduğunda teknoloji, hekim değerlendirmesinin yerine konulmamalıdır.

İleri teknolojiler ortopedide de kullanılıyor

Robotik diz ve kalça cerrahisi başta olmak üzere ileri teknolojiler ortopedi alanında kullanılmaktadır. Hekimler ayrıca yapay zekâdan akademik ve klinik çalışmalarında da yararlanmaktadır. Yapay zekânın bugün ulaştığı seviyenin yanı sıra gelecekteki kullanım alanları ve potansiyeli de sağlık profesyonelleri tarafından yakından takip edilmektedir. Yapay zekâ tıbbi terimleri sadeleştirebilir, MR raporlarını daha anlaşılır bir dile çevirebilir ve hastanın doktoruna yönelteceği soruları hazırlamasına yardımcı olabilir. Ancak düzgün kurulmuş bir yanıt, doğru teşhis anlamına gelmemektedir. Yapay zekâ; hastanın yürüyüşünü, dizdeki şişliği, kas gücünü veya fizik muayenede ortaya çıkan kilitlenmeyi değerlendiremez. Hasta tarafından belirtilmediği sürece kullanılan ilaçları, geçirilmiş cerrahileri veya yeni başlayan uyuşma gibi önemli klinik bilgileri de bilemeyebilir.

Sadece MR'a bakarak karar verilmez

Tıbbi bilgi testlerinde başarılı olan yapay zekâ sistemlerinin gerçek kullanıcılarla yapılan görüşmelerde sağlık kararlarını her zaman geleneksel internet aramasına kıyasla daha doğru hale getiremediğini ortaya koyan araştırmalar bulunmaktadır. Kısacası, tıbbi bilgi sorularını doğru yanıtlamak ile bir hastayı değerlendirmek aynı şey değildir. Ortopedide sık karşılaşılan yanılgılardan biri de MR görüntüsündeki keşfin doğrudan ameliyat kararı anlamına geldiğinin düşünülmesidir. MR'da menisküs yırtığı görülmesi tek başına ameliyat gerekliliğini göstermez. Hastanın yaşı, travmanın şekli, dizde kilitlenme olup olmadığı, kıkırdakların durumu ve günlük yaşamındaki kısıtlanma birlikte değerlendirilmelidir.

Benzer şekilde ön çapraz bağı yırtılan her hastaya aynı tedavi uygulanmadığı gibi, dizinde kireçlenme bulunan her hasta da diz protezi adayı değildir.

Hastalıkla ilgili algoritma tek başına yeterli olmayabilir

'Robotik diz protezi bana uygun mu?' gibi soruların yanıtı yalnızca görüntüleme sonuçlarına göre verilmemelidir. Hastanın muayene keşiflerin, yaşı, genel sağlık durumu, daha önce uygulanan tedaviler ve bu tedavilere alınan yanıt birlikte değerlendirilmelidir. Bu noktada yapay zekânın hekimler tarafından bir destek aracı olarak kullanılması önem kazanmaktadır. Yapay zekânın bağımsız şekilde verdiği yanıtlar, özellikle beklenmedik durumlarda veya kapsamlı tıbbi düşünce gerektiren vakalarda yetersiz ya da hatalı sonuçlara yol açabilmektedir. Bununla birlikte yapay zekânın hastalıkların erken tespitine yönelik analizlerde önemli bir yardımcı araç olabileceğini gösteren çalışmalar da bulunmaktadır. Burada temel nokta, yapay zekânın teşhis ve tedavi kararının yerine değil, hekimin değerlendirmesini destekleyen bir araç olarak konumlandırılmasıdır.

Kararı robot değil, hekim veriyor

Cerrahide kullanılan robotik sistemler, cerrahın planını yüksek hassasiyetle uygulamasına yardımcı olmakta ancak kimin ameliyat edileceğine karar vermemektedir. Benzer şekilde yapay zekâ da çeşitli bilgileri analiz edip sunabilmekte, ancak bu bilgileri hastanın kişisel durumuyla birleştirerek tıbbi karara dönüştüren değerlendirme hekim tarafından yapılmaktadır. Bu nedenle hastaların yapay zekâyı tamamen kullanmaktan kaçınması yerine, doğru amaçla kullanması önem taşımaktadır. Örneğin yapay zekâdan tanı koymasını istemek yerine muhtemel nedenleri açıklaması, eksik bilgileri belirtmesi, hangi belirtilerde acil sağlık başvurusu gerektiğini sıralaması ve doktora sorulabilecek soruları hazırlaması istenebilir. Kısacası yapay zekâdan 'hüküm' değil, muayeneye hazırlık istenmelidir.

Özel bilgiler yapay zekâya gelişigüzel verilmemeli

Gizlilik şartları ve verilerin nasıl işlendiği bilinmeyen sistemlere kimlik bilgileri ile sağlık durumuna ilişkin mahrem belgeler gelişigüzel yüklenmemelidir. Ayrıca yapay zekâ tarafından verilen bir yanıt doğrultusunda kullanılan ilaçlar kesinlikle doktor önerisi olmadan bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir. Yapay zekâ veri analizinde güçlü bir destek sağlayabilse de hastanın tüm tıbbi geçmişini, bireysel ihtiyaçlarını ve fizik muayene keşiflerini birlikte değerlendiren kapsamlı yaklaşımın yerini tutmamaktadır. Sağlıkla ilgili kararlar yalnızca verilerin değil, hastanın kişisel özelliklerinin ve klinik durumunun da değerlendirilmesini gerektirmektedir. Yapay zekâ sağlık alanında güçlü ve değerli bir destek aracı olabilir. Ancak tanı ve tedavi kararlarının, hastayı bütüncül şekilde değerlendiren nitelikli sağlık profesyonelleri tarafından verilmesi büyük önem taşımaktadır.

Usta-çırak ilişkisiyle yıllardır sürdürülen kellecilikte, mesleğin öğrenilmesi için hazırlık ve pişirme aşamalarının başından itibaren ustanın yanında çalışılması gerekiyor. Ancak mesleğe öğrenmek için gelenlerin de fazlalıkla büyük yaşta olduğunu belirten Abbasoğulları, çırakların işin başında durmak yerine telefon ve sigara gibi farklı şeylerle ilgilendiğini ifade ediyor.

Dede ve babasının ardından üçüncü kuşak olarak kellecilik yapan Abbasoğulları, 61 yıllık meslek hayatında edindiği tecrübeyi kendisinden sonra aktaracak bir çırak yetiştiremedi. Babası ve dedesinin de farklı yerlerde kellecilik yaptığı öğrenilen Abbasoğulları, mesleğini yıllardır Mumcu Caddesi'ndeki dükkânında sürdürüyor.

Kellecilikte koç, koyun, kuzu ve keçi olmak üzere dört çeşit kelle hazırlanırken, ürünler yıkanma, soyulma, suya konulma ve bekletilme gibi çeşitli aşamalardan geçiriliyor. Hazırlanan kelleler yaklaşık 16 ila 19 saat arasında pişiriliyor. Pişmiş kuzu kelle 500, koç kelle ise 800 liradan satılıyor. Bir kelle ise ortalama 4 kişinin yiyebileceği miktarda et içeriyor.

'Benden sonra da yapacak kimse yok'

Kellecilik mesleğine 10 yaşında babasının yanında başladığını ifade eden Abdulkadir Abbasoğulları, 'İlkokula giderken başladım. 10 yaşından beri bu işi yapıyorum. Dede, baba, 3. kuşak. Benden sonra da yapacak yok. Çünkü çırak yok. Yani hiçbir sektörde çırak yok, benimkisine de hiç kimse gelmiyor. Gelse de yaşını başını almış, 'İlla bana öğret.' Sen öğrenemezsin ki. Onu gelip de toy zamanından başlayacaksın; yıkanmasına, soyulmasına, suya koyulmasına, bekletilmesine, her saat başı yıkanmasına şahit olacaksın ve onu göreceksin ki öyle öğrenesin yani. Öyle bakmayla bilmem neyle olmaz. Şimdi çırak eskiden vardı, şimdikiler gibi değil. Çırak ustasının yanında ustası ne yapardıysa bakardı, öğrenirdi. Neyi tuttu, kaç saatte yaptı, şunu bunu derken o öyle çırak yetişirdi. Şimdikiler öyle değil ki; ellerinde telefon, bilgisayar karşısında, sigara ellerinde. Bunlar bir şey öğrenemezler. Benden sonra da yapacak şahıs yok' dedi.

Fiyatları 500 ila 800 TL arasında değişiyor

Kelle çeşitlerinden bahseden Abbasoğulları, 'Koç kelle, koyun kelle, kuzu kelle, keçi kelle olmak üzere 4 tane. Bunlar beraber pişiyor. Dördü de, beraber pişiyor. Aynı saatte koyuyorsun, aynı saatte çıkartıyorsun. 18 saatte, bazen 19, bazen 17, bazen 16 saat. Ona göre ateşin altında kalıyor, öyle pişiyor. Öyle pratikten düdüklü tenceresinde pişirmeye başladın mı onun lezzetini alamazsın. Mesela kuzu kelle; pişmiş haliyle 500 lira tanesi. Koç kelle 800 lira tanesi. 4 kişi yiyebilir. Hatta 5 kişi bile yer. 1 kilo et çıkıyor nereden baksan' diye konuştu.

Abdulkadir Abbasoğulları'nın kellecisine müşteri olarak gelen Nizamettin Dönmez ise, 'Çok şahane ustamızın, eline koluna sağlık. Taze, çıtır çıtır, mis gibi. Güzel pişimi var' dedi.

Olay, Aşağıdemirtaş mevkiinde meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, arazi yangını ihbarı üzerine bölgeye giden Elazığ Belediyesi İtfaiye Müdürlüğü ekipleri, yoğun çalışmanın ardından çıkan yangını kontrol altına alarak söndürdü. Yangın bölgesine giden itfaiye personeli, ikindi namazı vaktinin geçmesine dakikalar kala bölgede bulunan itfaiye aracının üstüne çıkarak namazını kıldı. O anlar ise bir vatandaşın cep telefonu kamerasına yansıdı.

Erdemli ilçesine bağlı Türbe Mahallesi Sümeklilier Sokak No: 4'de yaşayan 69 yaşındaki 3 çocuk annesi Fatma Dinç'in hayatı zorluklarla geçti. 5 yıl felçli annesine bakan ardından da evlenen Fatma Dinç, 6 yıl önce yakalandığı hastalık nedeniyle vefat eden eşiyle 33 yıl önce şuanda yaşadığı yerdeki naylonlarla kaplı çatmaya yerleşti. Bugüne kadar hiç evi olmayan Fatma teyzenin durumunu öğrenen mahalle muhtarı Ali Salma, çevresindeki herkesten destek istedi. Muhtar Ali Salma ile adliyede çalışan gönüllü yardımseverlerden Ali Selman Kurt'un girişimleriyle Fatma teyzenin ev sahibi olması için çalışma gerçekleştirildi. Erdemli 'deki bir çok gönüllü hayırseverin de desteğiyle imece usulü kısa sürede çatma yıkılarak yerine 2 odalı bir ev yapıldı. Fatma teyze evine yerleşti mutluluğunu ise, herkesi evine davet ederek gösterdi.

'İlk defa böyle bir evde oturuyorum, ak süt gibi yaptılar'

6 yıl önce eşinin vefat ettiğini belirten Fatma Dinç,' Ben de 33 senedir burada çatmadı otururdum. Muhtarımız da geldi çatmaya baktı. Çatmanın yıkılıp aktığını gördü. Komşularımla, gönüllülerle bir oldular benim çatmamı yıktılar, evimi yaptılar. Ben de 33 senedir bu kapıya geldim geleli ev görmedim, evde oturmadım. İlk defa böyle bir evde oturuyorum, ak süt gibi yaptılar verdiler. Evim çok güzel, bundan iyisi can sağlığı. Konu komşum gelsin, bu kapıdan içeri geçsin, ekmeğimi yesin, suyumu içsin, halımı hatırımı sorsun' dedi.

Kendisine destek olan herkese dua ettiğini belirten Fatma teyze, evinin anahtarını göstererek 'İlk defa anahtarım oldu, ilk defa da evim oldu' ifadeleriyle mutluluğunu dile getirdi.

'Yevmiyeye giden bile 200 lirasını getirip verdi'

Mahallenin eksiklerini gezmeye başladığını anlatan Türbe Mahallesi Muhtarı Ali Salma,' Fatma teyzemi de ziyaret ettim. Çatması da akıyordu ev betonarme olmadığı için, sıkıntılıydı. Bizde kolları sıvadık. Fatma teyzemiz 33 senedir çatmada oturuyordu. Bunu da duyunca çok duygulandım, rahmetlik babam da aynı öyle olmuştu. Fatma teyzeye bir ev yapma kararı aldık. Eşle dostla şükür başardık. Erdemli halkımız bu yardım konusunda Çanakkale ruhu taşıyor. Yevmiyeye giden bile yevmiyesinin 200 lirasını getirip verdi 'Muhtarım, buna da bir briket alın' diye. Ali Salman Kurt kardeşim, Halil Durak hocam, bütün Erdemli halkına, onların nezdinde de teşekkür ediyorum. 'diye konuştu.

'Bir anne, abla, teyze kazandık'

Gönüllülerden Ali Selman Kurt ise' Muhtarımız bizi aradı. Böyle bir durum olduğunu, beraber bu işi yapıp yapamayacağımızı sorduğunda geldik baktık, gerçekten çok sıkıntılı bir durum söz konusuydu. Biz de teyzemizi çok sevdik, yardımcı olabileceğimizi söyledik. Arkadaşlarımızla da paylaşım yaptıktan sonra herkes çok güzel geri dönüş yaptı. Zaten Erdemlimizin insanları bu konuda çok hassaslar. Duyarsız kalmıyorlar. Zaten işi de çok hızlı bir şekilde hallettik çok şükür. Artık bundan sonra bir anne kazandık. Bir abla, teyze kazandık. Çayını içeceğiz, yemeğini yiyeceğiz, dualarında inşallah bizi anacak' ifadelerini kullandı.

Emekli ilkokul öğretmeni olan Kaplan, açık havada yaptığı resimler ile çevredeki vatandaşların ilgisini çekiyor. Resim sanatına yaklaşık 4 yaşında başladığını belirten Kaplan, bu alanda hiç bir eğitim almadığını, ancak birçok sergilere giderek oradaki eserleri uzun süre incelediğini söyledi. Metin Kaplan, yaptığı tabloları görüp ilgisini çeken küçük çocuklarla eğitimle alakalı sohbetlerde bulunduğunu anlatarak, herkesin bir sanat dalıyla ilgilenmesi gerektiğini düşündüğü tavsiyesinde bulundu.

'Çocukluktan beri resmi bırakmadım'

Açık havada yaptığı resimleri keyif alarak sürdürdüğünü belirten Kaplan, 'Resme çocukluk yaşlarında itibaren başladım. Hemen hemen 4 yaşlarımdan itibaren resim yapıyorum. Ailenin desteği muhakkak önemli ama çocukken bir 'aferin' demeleri bile yeterli oluyor. Çocukluktan beri resmi bırakmadım. Eğitim almadım ama Ankara'da Öğretmen Okulunda okurken sergileri hemen hemen hiç kaçırmazdım. Zafer Pasajı'nda sergiler olurdu. O zaman kaliteli, güzel sergiler olurdu; yurt içi, yurt dışından gelen ressamların. Onların resimlerini hayranlıkla izler, nasıl yaptıklarını seyrederdim. Bazen bir tablonun başında yarım saat seyrettiğim ve incelediğim olmuştur. Önceden bir atölyem vardı. Atölyede yaz ve kış çalışıyorduk. Fakat kiralar artınca sürdüremedik. Ama bu durumdan rahatsız değilim. Hatta 'Keşke kışın atölyede çalışsaydım da yazın hep burada çalışsaydım' dedim. Açık havada çalışmanın keyfi ve zevki bir başka. Zaten güzelliği de orada' dedi.

'Sanat insanın ruhunu inceltiyor'

Konuşmasına devam eden Metin Kaplan sözlerini şu şekilde sürdürdü:

'Her yaş grubundaki vatandaşların tepkileri çok güzel. İlkokul öğretmenliğinden emekli oldum. Çocukları severim. Yaptığım resimleri görüp ilgisini çeken çocuklar zaman zaman yanıma gelirler. Onlarla konuşuruz. Öğretmenlik de öyle emekli olmakla bitmez. Çocuklar gelince eğitimle ilgili küçük konuşmalarımız oluyor. Her yaşta ki vatandaşlarla selamlaşıyoruz. Açık havada çalışmak ayrı bir avantaj. Hangi sanat dalı olursa olsun bir sanatla ilgilenmek lazım geldiğini düşünüyorum. Çünkü sanat insanın ruhunu inceltiyor. O bakımdan sanatla ilgilenen insanlar güzel düşüncelere sahip oluyor. Bu nedenle ister müzik olsun, kendi kabiliyetine ve ilgisine göre bir şeylerle meşgul olmak insanın kendisini rahatlatır. Mesela resim yapan insan hep tabloda böyle güzel bir şeyler yapar ya, baktığında da hep güzelliği arar ve baktığında güzelliği görür. Hatta resme bakmayı ve görmeyi öğretir. Çoğu kişinin görmediğini resimle uğraşan kişi görür, hatta o güzelliği görür.'

İlçede yaygın olarak yetiştirilen dut, yöre halkı tarafından hem gelir kaynağı hem de kışlık gıda olarak değerlendiriliyor.

Dutun büyük bölümü pekmez ve pestil yapımında kullanılırken, bir kısmı da güneşte kurutularak kış aylarında tüketiliyor.

Pestil ve pekmez yapımı döneminde aileler ve komşular bir araya gelerek imece usulü çalışıyor. Apçağa köyünde pestil hazırlamak için bir araya gelen kadınlara erkekler de dutların ağaçlardan silkelenmesi ve toplanması aşamasında destek veriyor.

Toplanan dutlar ayıklandıktan sonra kazanlarda kaynatılarak şiresi çıkarılıyor. Hazırlanan şireye un ve nişasta ilave edilerek elde edilen karışım kazanlarda yeniden kaynatılıyor. Karışım daha sonra bezlerin üzerine serilerek güneşte kurumaya bırakılıyor.

Kuruyan pestiller bezlerden ayrılarak kışlık tüketim için hazırlanıyor veya satışa sunuluyor.

Pestil yapımında görev alan Hatice Çalışkan, üretimin zahmetli olduğunu ancak imece usulü çalışmayla sürecin daha eğlenceli hale geldiğini söyledi.

Çalışkan, pestilin geleneksel yöntemlerle hazırlandığını belirterek, 'Yüz yıllardır atadan toruna devam eden geleneksel yöntemle yapımımız sürmektedir. Pestil yapımının her aşamasında birbirimize yardımcı oluyoruz.' dedi.

Kemaliye'de dut pestili ve pekmezinin ilçe ekonomisinin önemli gelir kaynaklarından biri olduğunu ifade eden Çalışkan, bu yılki üretimin de yüzlerini güldürdüğünü kaydetti.

Gaziantep'te yaşayan 66 yaşındaki Enver Arslanyürek, henüz 12 yaşındayken kuzeninin yanında mobilya yapımını öğrendi. Yaklaşık 30 yaşına geldiğinde mesleğini bırakarak bağlama yapımına yönelen Arslanyürek, bir süre çalıştıktan sonra kendi atölyesini kurdu. Yaklaşık 36 yıldır saz yapımı ve tamiriyle uğraşan Arslanyürek, yıllar içerisinde mesleğinde ustalaşarak farklı ölçü ve özelliklerde sazlar ve bağlamalar üretmeye başladı.

Yaptığı enstrümanları Türkiye'nin farklı illerindeki müzikseverlere gönderiyor

Ağaç seçiminden kesimine, şekillendirmeden son işlemlerine kadar sazın birçok aşamasını kendi elleriyle yapan Arslanyürek, gününün büyük bölümünü bağlamaların başında geçiriyor. Ahşabı şekillendirip ince işçilikle bağlamalara dönüştüren usta, yaptığı enstrümanları Türkiye'nin farklı illerindeki müzikseverlere gönderiyor. Bağlamanın yanı sıra gitar, keman ve ud gibi enstrümanların bakım ve onarımını da yapan Arslanyürek, Gaziantep ve çevre illerden gelen müşterilerine hizmet veriyor.

Yıllardır elinden yüzlerce bağlama geçmesine rağmen kendisi çalamıyor

Yaptığı bağlamaların sesine ve işçiliğine büyük önem veren Arslanyürek, enstrümanları adeta nakış işler gibi hazırlıyor. Ancak yıllardır elinden yüzlerce bağlama geçmesine rağmen kendisi bu enstrümanı çalamayan Arslanyürek, bağlama çalmayı öğrenmek için kursa gitmeyi denediğini ancak yoğun çalışma temposu nedeniyle bu isteğini bir türlü gerçekleştiremediğini ifade etti.

'Bağlama yaptığım için çok mutluyum'

Mesleğe genç yaşlarında başladığını ve hala devam ettirdiğini söyleyen Arslanyürek, 'Ben Gaziantep'te yaşıyorum. Bağlama işiyle uğraşıyorum. İmalat yapıyorum. Daha da devam ediyorum. Dışarıdan bana tekne geliyor, kazan olarak. Onların kollarını takıyorum. Zımparasını yapıp göğsünü atıyorum. Böyle devam edip bağlamayı yapıp bitiriyorum. Dut, maun, ardıç, ağaç çeşitleri çok. Sesler de bu ağaçlara göre değişiyor. Ardıç yumuşak bir ağaç, güzel sesi oluyor. Dutlar da aynı. Önemli olan işçilik. Ben genç yaşlarımda mobilyacıydım. Mobilyacılıktan bu işe döndüm. Amcamın oğlu yapıyordu, onlarla beraber çalıştık. Onlar benim ustam. Onlarla beraber çalışırken işten ayrılarak kendi iş yerimi kurdum. Şu an çok mutluyum' dedi.

'Tamir yapmaktan bir türlü çalmaya zaman bulamadım'

Ürettiği bağlamaları çalmayı bilmediğini belirten Arslanyürek, 'Çeşitli sazlar, bağlamalar yapabiliyorum ama çalmasını bilmem. Bu işe geç başladığım için ve yaş da geçtiği için uğraşamadım. Hep saz yapmaktan, bağlama yapmaktan, tamir yapmaktan bir türlü çalmaya zaman bulamadım. Bunu duyan vatandaşlar bana gülüyor, hoşlarına gidiyor. 'Bu kadar yıldır bağlama yapıyorsun, çalmasını bilmiyorsun' diyorlar. Biz bağlama yaptığımız yerde sesini göğsüne vurarak test ediyoruz. Ağacın kalınlığına, inceliğine bakarız. Ona göre sesi güzel çıkar' ifadelerini kullandı.

'4 binden başlıyor, kalitesine göre değişiyor'

Ürettiği saz ve bağlamaların fiyatı hakkında bilgi veren Arslanyürek, 'Sazın tanesi 4 bin liradan başlıyor. Kalitesine göre değişiyor. Ben bu arada haftada 8-10 tane tamir yapıyorum. Hep tamir çok geldiği için bağlama yapmaya fazla zamanım olmuyor. Yalnız sadece bağlama yapayım dersem ortalama 10 gün sürer' diye konuştu.

Kadirli'de yaşayan Furkan Ulusoy, polinöropati hastalığı nedeniyle günlük yaşamını akülü tekerlekli sandalye ile sürdürüyor. Özellikle yol ve kaldırımlarda karşılaştığı engellerin daha iyi anlaşılmasını isteyen Ulusoy, arkadaşı Yusuf Denizli ile farklı bir farkındalık çalışmasına imza attı. Engelli olmayan Denizli, akülü tekerlekli sandalyeye binerek Furkan Ulusoy ile Kadirli sokaklarında dolaştı. İki arkadaş farklı akülü sandalyelerle gün boyunca ilçede gezerken Denizli, kaldırımlara çıkma, karşıdan karşıya geçme ve engelleri aşma konusunda engelli bireylerin karşılaştığı güçlükleri birebir deneyimledi.

Gün boyunca yaşananlar video kaydına alınarak sosyal medyada paylaşıldı. Hem eğlenceli bir içerik hazırlamak hem de engelli bireylerin günlük yaşamda karşılaştığı sorunları göstermek isteyen iki arkadaş, videoyla toplumda farkındalık ve empati oluşturmayı düşündüklerini söyledi.

Sağlıklı bireylerin bizim günlük hayatta yaşadığımız zorlukların bir kısmını deneyimlemesini istediğim için arkadaşımla böyle bir içerik çektik diyen Furkan Ulusoy, 'Böyle bir video çekmemdeki amaç, insanların dışarıdan baktığında çok rahat gördüğü ancak günlük hayatta ne kadar zor olduğunu fark etmediği durumları göstermekti. En basit şekilde bir yerden başka bir yere ulaşırken bile ne kadar zorlandığımı bir arkadaşıma deneyimletmek ve benimle empati kurmasını sağlamak istedim. Kaldırımın ortasındaki direklerden, park edilen araçlardan ya da rampaların olmamasından şikâyet ettiğimde insanlar, 'Yoldan gitsen ne olur?' diyerek kolayca eleştirebiliyor. Ancak yoldan gitmenin, araçların hemen yanında ilerlemenin ne kadar zor ve tehlikeli olduğunu bilmiyorlar. Ben bunu normalmiş gibi göstersem de aslında ciddi zorluklar yaşıyorum. Bu nedenle daha önce hiç tekerlekli sandalye kullanmamış, engelli olmayan bir arkadaşımın bunları bizzat yaşamasını ve deneyimlemesini istedim.' Diye konuştu.

Engelli bireylerin bir yerden başka bir yere ulaşmanın bile ne kadar güç olabildiğini gördüm diyen Yusuf Denizli, 'Ben Furkan'ın arkadaşıyım. Bir günlüğüne de olsa onun nasıl bir hayat yaşadığını ve günlük yaşamda karşılaştığı zorlukları görmek istedim. Bu nedenle yedek akülü tekerlekli sandalyesini rica ettim ve onunla dışarı çıktık. O gün Furkan'ın yaşadığı zorlukları bizzat deneyimleme fırsatım oldu. Bir yerden başka bir yere ulaşmanın bile ne kadar güç olabildiğini gördüm. Bu deneyim bende yeni bir bilinç ve farklı bir bakış açısı oluşturdu' dedi.

Adıyaman Tarım ve Orman İl Müdürlüğü koordinesinde, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının desteğiyle yürütülen 'Meyve Üretim Alanlarında Mekanizasyon ve Sağlıklı Üretim Koşullarının Sağlanması Projesi' ile 'Modern Bağcılığın Geliştirilmesi ve Yaygınlaştırılması Projesi' kapsamında düzenlenen programa Vali Abdullah Küçük, Milletvekili Doç. Dr. İshak Şan ve üreticiler katıldı. Program kapsamında üreticilere 229 çapa makinesi, 142 budama makası ve 142 sırt pompası dağıtıldı. Desteklerle meyve ve bağ üretimi yapan çiftçilerin üretim süreçlerinin kolaylaştırılması ve verimliliğin artırılması hedefleniyor.

Adıyaman'ın tarımsal üretimde önemli bir potansiyele sahip olduğunu belirten Adıyaman Valisi Abdullah Küçük, 'Adıyaman'ımızın üzüm, fıstık, nar ve badem başta olmak üzere çok güçlü bir tarımsal üretim potansiyeli var. Önümüzdeki yıllarda inşallah zeytin ve çam fıstığında da Adıyaman'ın söz sahibi olması için projelerimizi ve çalışmalarımızı artıracağız. Üreticimizin maliyetlerini azaltmak, verimliliğini artırmak ve daha modern şartlarda üretim yapmasını sağlamak için desteklerimizi sürdüreceğiz. Çiftçimizin emeğinin karşılığını alması ve toprağımızın bereketinin artması için çalışmalarımıza devam edeceğiz. Üreticimiz güçlenirse Adıyaman'ımız da güçlenir' diye konuştu.

Denizli'nin Beyağaç ilçesinde geçmiş yıllarda önemli bir gelir kaynağı haline gelen ve lezzeti, aroması ile büyüklüğüyle ün kazanan meşhur Beyağaç Karpuzu'nun üretiminin nasıl başladığını, 2004-2009 yılları arasında Beyağaç Belediye Başkanlığı yapan İsmail Eliuz kaleme aldı. Beyağaç karpuzculuğunun geçmişini anlatan Eliuz, hikâyenin 1980'li yılların başına uzandığını belirtti. O dönem Beyağaç Lisesi'nde görev yapan Eliuz, ilçedeki çiftçilerin tütüne alternatif olarak gelir sağlayabileceği yeni bir tarımsal ürün arayışına girdiğini ifade etti. 1979 yılının Aralık ayında Beyağaç Lisesi'ne Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni olarak atandığını aktaran Eliuz, daha sonra okulda müdür vekilliği ve ardından okulun ilk asil müdürlüğü görevini üstlendi. Eğitim alanındaki çalışmalarının yanında Beyağaç halkının ekonomik imkânlarını artırabilecek alternatifler üzerinde de düşündüğünü belirten Eliuz, o yıllarda ilçedeki çiftçilerin en önemli gelir kaynaklarından birinin tütün olduğunu hatırlattı. Eliuz'un anlatımına göre, bölgedeki tütünün sulanması nedeniyle ürün TEKEL tarafından düşük kaliteli kabul ediliyor, çiftçi yoğun emeğinin karşılığını almakta zorlanıyordu. Kendisi de tütün üreticisi bir aileden gelen Eliuz, bu nedenle alternatif ürün arayışına yöneldi.

Beyağaç'ın geleceğini değiştiren tohumları Kale'den temin etti

Eliuz'un dikkatini karpuz çekti. Kale'nin Kurubağlık köyünde imamlık yapan Beyağaçlı Mustafa Ültemet'ten bölgede farklı bir karpuz çeşidinin yetiştirildiğini öğrenen Eliuz, ürünü yerinde görmek için Kurubağlık'a gitti. Burada Amerikan menşeli Charleston Gray çeşidiyle karşılaşan Eliuz, üreticiden aldığı tohumları Beyağaç'a taşıyarak deneme kararı aldı. Takvimler 1981 yılını gösterdiğinde Beyağaç'taki ilk büyük deneme başladı. Eliuz, 10 dekarlık tarlaya karpuz ekti. Ancak ilçede ticari karpuz üretimine ilişkin bilgi ve tecrübe bulunmadığı için ilk ekim beklenen şekilde gerçekleşmedi. Tohumların doğrudan toprağa ekilmesi nedeniyle bitkiler oldukça seyrek çıktı. Ailesinin tarlayı bozma önerisine rağmen üretime devam eden Eliuz, sezon sonunda elde edilen ürünün kendilerini şaşırttığını anlattı. Ortaya beyaz ve açık yeşil renkli, küçük ve az çekirdekli, aroması belirgin karpuzlar çıktı. Eliuz'a göre Beyağaç toprağının özellikleri de ürünün lezzetine ayrı bir özellik kazandırmıştı.

İkinci yıl tüpleme yöntemine geçildi

İlk yıl elde edilen karpuzların büyük bölümü aile ve yakın çevrede tüketildi. Yalnızca bir römork karpuz pazara götürüldü. Ancak deneme burada bırakılmadı. 1982 yılında yeniden 10 dekar karpuz eken Eliuz, bu kez tüpleme yöntemini kullandı. Hazır fidelerin tarlaya dikilmesi ve kuruyan fidelerin yenileriyle değiştirilmesi sayesinde çok daha düzenli bir üretim gerçekleştirildi. İkinci yıl elde edilen ürün Beyağaç pazarında karşılık buldu. Eliuz'un aktardığına göre, Beyağaç'ta üretilen karpuzlar pazara çıktıktan sonra dışarıdan gelen karpuzlar satılmakta zorlandı ve ilerleyen haftalarda ilçe pazarına dışarıdan karpuz temin etmez oldu. 1981'de 10 dekarla başlayan deneme, 1982'de yine 10 dekar olarak devam etti. 1983 yılında ekim alanı 20 dekara çıkarıldı. Beyağaç karpuzu bu kez Kale, Tavas ve çevredeki pazarlara götürülmeye başlandı. Eliuz, o yıllarda Acıpayam dahil çevrede ticari ölçekte karpuz üretiminin yaygın olmadığını ve Beyağaç'tan alınan karpuzların pazarlarda büyük ilgi gördüğünü aktardı. 1984 yılına gelindiğinde ise Eliuz'un karpuz ekim alanı 40 dekara ulaştı. Ürün artık yalnızca yakın ilçelerde değil, Denizli'nin farklı pazarlarında ve komşu illerde de satılıyordu.

Beyağaç 'karpuzcu memleket' oldu

Eliuz, asıl amacının karpuzdan para kazanmaktan çok, Beyağaç çiftçisine tütün dışında gelir sağlayabilecek başka ürünlerin de bulunduğunu uygulamalı olarak göstermek olduğunu vurguladı. Deneme başarılı oldukça çevredeki çiftçiler de karpuz üretimine yöneldi. Eliuz'un anlatımına göre ilerleyen yıllarda üretim öylesine yaygınlaştı ki Beyağaç karpuzu Türkiye'nin farklı şehirlerine, hatta yurt dışına gönderilmeye başlandı. Beyağaç'ta yetiştirilen karpuz yalnızca lezzetiyle değil, görüntüsü ve büyüklüğüyle de dikkat çekiyordu. Beyaz ve açık yeşil tonlardaki uzun karpuzların 25-30 kilograma ulaşabildiğini belirten Eliuz, bazı üreticilerin 35 kilogramlık ürünler de yetiştirdiğini kaydetti. Karpuzun farklı görüntüsü nedeniyle yörede ürüne çeşitli isimler de verildi.

İsmail Eliuz, 1985 yılının Şubat ayında Kale İlçe Milli Eğitim Gençlik ve Spor Müdürü olarak görevlendirilmesi üzerine Beyağaç'tan ayrıldı. Ancak ilçede başlayan karpuz üretimi büyümeye devam etti. Dönemin Beyağaç Belediye Başkanı merhum Hüseyin Pulaş'ın Karpuz Festivali düzenlenmesi düşüncesini Kale Kaymakamlığına taşımasıyla yeni bir süreç başladı. Kaymakam başkanlığında, Belediye Başkanı Hüseyin Pulaş ve İsmail Eliuz'un da aralarında bulunduğu Festival Tertip Komitesi oluşturuldu. Bunun sonucunda 1986 ve 1987 yıllarında Beyağaç'ta iki kez Karpuz Festivali düzenlendi Festivallerde karpuz yarışmalarının yanı sıra karpuz güzeli yarışmaları da gerçekleştirildi. Eliuz, festivallerden birinde kendi yetiştirdikleri karpuzun jüri tarafından birinci seçildiğini de anlattı. Beyağaç karpuzculuğunun yükselişi ilerleyen yıllarda önemli bir sorunla karşılaştı. Eliuz'un aktardığına göre, ilçedeki tarımsal üretim açısından büyük önem taşıyan Subaşı Mahallesi'ndeki Su Gözü kaynağının suyu önce azaldı, ardından tamamen kesildi. Sulama konusunda yaşanan sıkıntı karpuz üretimini de doğrudan etkiledi. Bir dönem Beyağaç çiftçisinin önemli gelir kaynaklarından biri haline gelen üretim zaman içerisinde durma noktasına geldi.

'Beyağaç'ta karpuz yeniden yetiştirilebilir'

Beyağaç'ta bugün yeni sulama seçeneklerinin ortaya çıktığını belirten eski Belediye Başkanı İsmail Eliuz, ilçenin uygun bölgelerinde karpuz yetiştiriciliğinin yeniden yapılabileceğine dikkat çekti. 1981'de 10 dekarlık bir tarlada başlayan denemenin birkaç yıl içerisinde üreticilerin benimsediği ticari bir ürüne, ardından festivali düzenlenen bir Beyağaç değerine dönüşmesi ilçenin tarım tarihinde dikkat çeken örneklerden biri olarak kaldı. 2004-2009 yılları arasında Beyağaç Belediye Başkanlığı görevini de yürüten Eliuz, geçmişte yaşanan bu tecrübenin Beyağaç'ın tarımsal potansiyelinin değerlendirilmesi açısından bugün de önemli olduğunu vurguladı.1984 yılına gelindiğinde ise üretim alanı 40 dekara ulaştı. Karpuzlar artık Denizli'nin farklı pazarlarının yanı sıra komşu illere de gönderilmeye başlandı.

'Amacım anlatmak değil, çiftçiye göstermekti'

İsmail Eliuz, karpuz üretimine başlamasındaki temel amacının kişisel kazanç olmadığını, Beyağaç çiftçisine tütün dışında ekonomik değeri bulunan alternatif ürünlerin yetiştirilebileceğini uygulamalı biçimde göstermek istediğini vurguladı. Eliuz, kendi denemesini gören üreticilerin zaman içerisinde karpuz yetiştiriciliğine yöneldiğini ve üretimin Beyağaç genelinde yaygınlaşmaya başladığını aktardı. Karpuzculuğun özellikle bazı üreticiler için önemli bir gelir kapısına dönüştüğünü belirten Eliuz'a göre, ilerleyen dönemde Beyağaç adeta 'karpuzcu memleket' olarak anılmaya başladı. Eliuz'un verdiği bilgilere göre beyaz ile açık yeşil tonlara sahip, uzun yapısıyla dikkat çeken karpuzların bazıları 30 kilograma kadar ulaşıyordu. İlçede 35 kilogram ağırlığında karpuz yetiştiren üreticiler de bulunuyordu. Karpuzun alışılmışın dışındaki görünümü nedeniyle yörede farklı isimlerle anıldığını belirten Eliuz, ürünün lezzeti ve aroması kadar görüntüsüyle de dikkat çektiğini ifade etti. Üretimin yaygınlaşmasının ardından Beyağaç karpuzunun Türkiye'nin birçok şehrine ve yurt dışına kadar gönderildiğini aktardı.

Karpuzun ünü festivali yayıldı

1985 yılının Şubat ayında Kale İlçe Milli Eğitim Gençlik ve Spor Müdürü olarak atanması nedeniyle Beyağaç'tan ayrılan Eliuz, kendisi üretim yapamasa da ilçedeki karpuzculuğun gelişmeye devam ettiğini belirtti. Dönemin Beyağaç Belediye Başkanı merhum Hüseyin Pulaş'ın bir Karpuz Festivali düzenlenmesi fikrini Kale Kaymakamlığına götürmesi üzerine festival hazırlıkları başladı. Kaymakam başkanlığında oluşturulan Festival Tertip Komitesi'nde Belediye Başkanı Pulaş ile İsmail Eliuz da görev aldı. Hazırlıkların ardından 1986 ve 1987 yıllarında iki kez Karpuz Festivali gerçekleştirildi. Festival kapsamında karpuz yarışmalarının yanı sıra karpuz güzeli yarışmaları da düzenlendi. Eliuz, festivallerden birinde kendi ürettikleri karpuzun, tarım müdürlüklerinden görevlilerin yer aldığı jüri tarafından birinci seçildiğini aktardı.

Su gözü kurudu, karpuz üretimi durdu

Beyağaç'ta üreticilerin karpuz yetiştiriciliğini benimsemesiyle üretim büyüse de ilerleyen yıllarda ilçenin karşısına ciddi bir su sorunu çıktı. Eliuz'un anlatımına göre Beyağaç çiftçisi için büyük önem taşıyan Subaşı Mahallesi'ndeki Su Gözü kaynağının debisi önce azaldı, daha sonra kaynak tamamen kesildi. Sulama imkânlarının ciddi ölçüde azalması karpuz üretimini de etkiledi. Bir dönem Beyağaç çiftçisinin önemli gelir kaynakları arasına giren karpuz yetiştiriciliği su sıkıntısıyla birlikte sona erdi.

Eliuz'dan yıllar sonra yeniden karpuz çağrısı

Aradan geçen yılların ardından Beyağaç'ta yeni sulama seçeneklerinin ortaya çıktığına dikkat çeken İsmail Eliuz, ilçenin uygun bölgelerinde karpuz üretiminin yeniden değerlendirilebileceğini ifade etti. Beyağaç'ın doğal kaynakları, tarım ve hayvancılık potansiyeli, yaylaları ve coğrafi özellikleriyle önemli değerlere sahip olduğunu vurgulayan Eliuz, geçmişte karpuz üretiminde yaşanan tecrübenin de unutulmaması gerektiğine işaret etti. 1981 yılında 10 dekarlık bir tarlada deneme amacıyla başlayan karpuz üretiminin birkaç yıl içerisinde çevre il ve ilçelere ulaşması, üreticilerin yeni bir gelir kapısıyla tanışması ve ardından adına festival düzenlenen bir ürüne dönüşmesi, Beyağaç'ın yakın dönem tarım tarihinin dikkat çeken hikâyelerinden biri oldu. Beyağaç'a daha sonra 2004-2009 yılları arasında belediye başkanı olarak da hizmet eden İsmail Eliuz'un yıllar sonra kaleme aldığı anlatım ise ilçede bir döneme damga vuran Beyağaç karpuzunun hikâyesini yeniden gündeme taşıdı.

Ağrı ÖNDER İmam Hatipliler Derneği'nce düzenlenen 'Kutsal Emanetlerin Işığında: Dualı Sultan Gömlekleri ve Dualı Peygamber Gömlekleri' sergisi, tarihi İshak Paşa Sarayı'nda açıldı. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, UMDE Uluslararası Kültürel Miras ve Diplomasi Merkezi ile Vuralsoy Mühendislik paydaşlığında gerçekleştirilen sergide, dua ve geleneksel motiflerle bezeli sultan ve peygamber gömleklerinden esinlenilerek hazırlanan eserler ziyaretçilerin beğenisine sunuldu.

Sergide savaşlarda, seferlerde ve çeşitli ihtiyaçlarda kullanılan geleneksel gömleklerden esinlenilerek hazırlanan 20 eser yer aldı. Dini motifler ve ayetlerle bezeli eserlerle geçmişten günümüze ulaşan kültürel ve manevi mirasın tanıtılması amaçlandı. Eserlerin 4 gün boyunca ziyaretçilerin beğenisine sunulacağı bildirildi.

'Ecdadımızın yaşadığı atmosferi bugün de burada yaşatmak istiyoruz'

Ağrı ÖNDER İmam Hatipliler Derneği Başkanı Turgut Özmüş, serginin hazırlanmasındaki amaçlarının sultan ve peygamber gömleklerini halk, öğrenciler ve sanatseverlerle buluşturmak olduğunu söyledi. Gömleklerin Kur'an-ı Kerim ile insan arasındaki ilişkiyi yansıtan önemli eserler olduğunu belirten Özmüş, 'Ecdadımızın giydikleri ve o dönemde yaşadıkları atmosferi bugün de burada halkımıza yaşatmak istiyoruz. Bu eserleri öğrencilerimizle, vatandaşlarımızla ve sanatseverlerle buluşturmak bizim için önemli' dedi.

Sergide Hazreti Yusuf, Hazreti Nuh ve Hazreti Eyyub'a atfedilen gömleklerin yanı sıra sultan çocukları ve şehzadelere ait gömleklerden esinlenilerek hazırlanan eserlerin de bulunduğunu aktaran Özmüş, 'Bu gömleklerde şifa, korunma ve zafer gibi temalar öne çıkıyor. Geçmişten gelen bu kültürel ve manevi mirası bugün yeniden insanların dikkatine sunmak istiyoruz' ifadelerini kullandı. Özmüş, serginin hazırlanmasında emeği geçenlere ve destek veren kurumlara teşekkür etti.

15 sanatçının 15 yıllık çalışmasının ürünü

Klasik İslam sanatları sanatçısı Ayşe Vanlıoğlu ise projenin yaklaşık 15 yıl önce başladığını ve çalışmaların 26-27 yıllık tezhip sanatçılığı birikimiyle sürdürüldüğünü belirtti. Sergide yer alan eserlerin Topkapı Sarayı'ndaki orijinal sultan gömleklerinden yararlanılarak hazırlandığını ifade eden Vanlıoğlu, 'Orijinallerine bakarak birebir ölçekleyerek aynılarını yapıp halkımıza bu kültürü aktarmayı amaç edindik. Geçmişte kullanılan bu gömleklerin üzerindeki motifleri ve anlamları yeniden ele alarak bu kültürel mirası gelecek nesillere aktarmaya çalışıyoruz' diye konuştu.

Vanlıoğlu, 35 parçalık koleksiyonda padişah gömleklerinin yanı sıra peygamberlerin hayat hikâyelerini anlatan eserler, Osmanlı sancağı ve Kaside-i Bürde gömleklerinin de bulunduğunu söyledi. Eserlerde koruyucu ayetler ve muhafaza temalarının öne çıktığını belirten Vanlıoğlu, 'Ankara'da çalışmalarını sürdüren 15 sanatçıdan oluşan bir ekiple bu projeyi hazırladık. Yaklaşık 15 yıllık bir çalışmanın ürünü olan koleksiyonumuzda farklı dönemlere ve temalara ait eserler bulunuyor' dedi.

Koleksiyonun Türkiye'nin yanı sıra farklı ülkelerde de sergilendiğini aktaran Vanlıoğlu, 'Çalışmalarımız Tokyo'dan İtalya, Fransa, Almanya, Azerbaycan ve Arnavutluk'a kadar birçok ülkede sanatseverlerle buluştu. Doğubayazıt'ta, İshak Paşa Sarayı gibi tarihi bir mekânda bu eserleri sergilemek bizim için ayrıca anlamlı. Buradaki ilgiden de oldukça memnunuz' ifadelerini kullandı.

'Teknoloji ile birlikte yapay zeka aracılı alışveriş ortaya çıktı'

Teknolojinin geldiği noktada artık insanların yerine ürün seçebilen ve sipariş edebilen yapay zeka aracılı alışverişin ortaya çıktığını söyleyen Hakan Topuzoğlu, 'Aslında filmlerde gördüğümüz ya da olmaz dediğimiz her şeyi bizzat yaşıyoruz. İşte en son da yapay zekanın hayatımızın her yerine girmesinin akabinde yapay zeka aracılı alışveriş diye Türkçeleştirebileceğimiz Agentic pazarlama ya da ticaret ortaya çıktı. Bu ne demek. Artık makinelerin alışverişi makinelerin ödemesi yani M2M diye söylüyorlar. Burada siz bir ürün almak istiyorsunuz, ürünü tarif ediyorsunuz yapay zeka aracına ve gidiyor o buna uygun olan internet sitesinden ürünü buluyor, sipariş ediyor, sizin yerinize ödemeyi yapıyor, ürün kapınıza kadar gelmiş oluyor. Bizim komut verdiğimiz sistemin karşısında da yine bir makine var. Artık makineler kendi arasında anlaşıyorlar ve gün sonunda ya da ay sonunda belli dönemlerde sadece insanlar bu raporları inceliyor. Bu şekilde anlatınca tabi kulağa çok hoş geliyor. Böyle bir yoğunluk içerisinde, hatta cihazlarımıza entegre ederek yapay zekayı 'kırtasiye ürünü bitti hemen git bunu kendin sipariş et' gibi otomasyonlar da yapılabilecek olması çok büyük bir zaman tasarrufu gibi gözükse de tabi ki yine burada da birtakım zafiyetler mevcut' dedi.

'Yapay zeka ajanları ele geçirilebilir'

Topuzoğlu, diğer cihazlar gibi alışveriş yapabilen yapay zeka ajanlarının da hack edilerek ele geçirilebileceğini söyleyerek, 'Şöyle ki, nasıl ki diğer cihazlar hacklenebiliyorsa, ele geçirilebiliyorsa yine bu bizim ajan dediğimiz yapay zeka alışveriş araçları da ele geçirilerek bizim yerimize siparişler oluşturulup bu şekilde sahte siparişlerle dolandırıcılık faaliyetleri de gerçekleştirilebilir. Biz bir ürünü aldığımız zaman olduğu gibi kullanıyoruz. Genelde varsayılan şifreleriyle ya da varsayılan ayarlarıyla kullanıyoruz. Mutlaka bu işlemi yapacağımız zaman da ayarları kendimize göre düzenlemeliyiz. Şifrelerimizi daha güvenli hale getirmeliyiz. Burada sürekli kontrol mekanizmasının çalışması da çok önemli. Yani öyle ki günümüzde bir cihaz alıyoruz şifresini değiştirme ihtiyacı hissetmiyoruz. İşte bu yine yapay zeka aracılığı ticarette de eğer biz yapay zeka paneline girdiğimiz şifreleri güvenli bir şekilde iki faktör güvenlik gibi algoritmalarla eğer gerekli önlemleri almadıysak kolay bir şekilde ele geçirilir ve başkaları bizim yerimize bu işlemi yapabilir' ifadelerini kullandı.

Akciğerler, vücudun oksijen ihtiyacını karşılayan ve yaşamın devamlılığı için hayati önem taşıyan organların başında geliyor. Sigara kullanımı, hava kirliliği, mesleki maruziyetler, enfeksiyonlar ve bazı kronik hastalıklar ise akciğer sağlığını olumsuz etkileyebiliyor. 25 Eylül Dünya Akciğer Günü, akciğer hastalıkları konusunda farkındalığın artırılması ve erken tanının önemine dikkat çekilmesi açısından önemli bir fırsat sunuyor.

'Uzun süren öksürük önemsenmeli'

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Liv Hospital Ulus Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ferah Ece, 'Öksürük, akciğerleri koruyan doğal bir savunma mekanizmasıdır. Ancak uzun süre devam eden veya karakter değiştiren öksürük mutlaka değerlendirilmelidir. Özellikle üç haftadan uzun süren öksürük, eforla ortaya çıkan nefes darlığı, balgamda kan görülmesi, açıklanamayan kilo kaybı, göğüs ağrısı ve sürekli yorgunluk gibi belirtiler akciğer hastalıklarının habercisi olabilir' diye konuştu.

'Sigara akciğer sağlığı için önemli bir risk'

Sigara ve tütün ürünlerinin akciğer sağlığı açısından önemli riskler oluşturduğuna değinen Uzm. Dr. Ece, 'Sigara başta kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve akciğer kanseri olmak üzere birçok hastalık açısından önemli bir risk faktörüdür. Pasif içicilik de akciğerler üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir. Sigarayı bırakmak ise her yaşta akciğer sağlığı açısından önemli bir kazanımdır' ifadelerini kullandı.

'Hava kirliliği de akciğerleri etkiliyor'

Akciğer sağlığının yalnızca sigara kullanımıyla ilişkili olmadığını belirten Uzm. Dr. Ece, 'Hava kirliliği, toz, kimyasal maddeler ve bazı mesleki maruziyetler de solunum sistemi üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir. Özellikle hava kirliliğinin yoğun olduğu dönemlerde risk grubundaki kişilerin, başta KOAH ve astım hastaları olmak üzere, dışarıda geçirdikleri süreyi azaltmaları ve yoğun fiziksel aktivitelerden kaçınmaları önemlidir. Gerekli durumlarda hekim önerileri de dikkate alınmalıdır' dedi.

'Erken tanı tedavi süreci için önemli'

Akciğer hastalıklarında erken tanının, tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi ve hastalığın ilerlemesinin önlenmesi açısından büyük önem taşıdığını ifade eden Prof. Dr. Ece, 'Özellikle sigara öyküsü bulunan, ailesinde akciğer hastalığı veya kanser öyküsü olan ve mesleki olarak riskli maddelere maruz kalan kişilerin düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemeleri gerekir' diye konuştu.

'Akciğer sağlığını korumak için'

Akciğer sağlığını korumak için önerilerde bulunan Uzm. Dr. Ece, tavsiyelerini şöyle sıraladı: 'Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun. Pasif içiciliğe maruz kalmamaya özen gösterin. Hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde dışarıda geçirilen süreyi azaltın ve gerekli durumlarda uygun koruyucu önlemleri alın. Mesleki risklere karşı uygun koruyucu ekipman kullanın. Düzenli fiziksel aktiviteyi yaşam tarzının bir parçası haline getirin. Uzun süren öksürük ve nefes darlığı gibi belirtileri ihmal etmeyin. Kronik akciğer hastalığınız varsa hekiminizin önerdiği kontrolleri düzenli yaptırın.'