Adana'da 50 yaşındaki Ömer Erikli, Seyhan ilçesi Yenibey Mahallesi'ndeki iş yerinde teknolojinin ilerlemesine rağmen geleneksel dokuma sanatını sürdürüyor. Unutulmaya yüz tutan sanatını yapmayı sürdüren Erikli, el emeğiyle yaptığı dokuma sanatı ile namazlık üretiyor.

'Kendi çabamla öğrendim bana kimse öğretmedi'

Sanatıyla tanışma hikayesini anlatan Erikli, geçmişte farklı bir sektörde çalıştığını belirterek, 'Ben daha önce mezbahada çalışıyordum. Oradan çıkınca boş kaldım. Bu dokuma tezgahı bir arkadaşın orada gördüm. Neler kullandığına, ne yaptığına ve nasıl tahtalar gerektiğine baktım. Ben de gidip aynısını aldım, buraya getirip kurdum. Yavaş yavaş kendi çabamla öğrendim bana kimse öğretmedi. Ben bu meslekle 3 tane çocuk büyüttüm' diye konuştu.

'Günde üç tane namazlık yapıyorum'

Ev hanımlarının sökülmüş iplikleri getirdiğini, kendisinin de bu ipleri tezgahta işleyerek namazlığa dönüştürdüğünü ifade eden Erikli, üretim sürecinin fiziksel olarak oldukça zorlu geçtiğini söyledi. Erikli, 'Ayaklarımızı ve kollarımızı sürekli oynatıyoruz; yani öyle kolay bir şey değil, oldukça zor. Günde üç tane namazlık yapıyorum. Bir namazlığı 1,5-2 saatte bitiriyorum. Zaten maliyeti kurtarmadığı için çırağa gerek yok. Çırak olsa benim yevmiyem bile zor çıkar. Artık o kadar alışmışım ki istesem gözümü kapatıp yine dokurum' ifadelerini kullandı.

'Ben bu mesleği bıraksam meslek tamamen yok olur'

Zanaatın ekonomik getiri sağlamadığını ve mesleğin geleceğiyle ilgili endişelerini paylaşan Erikli, 'Kazancı kurtarmadığı ve geliri olmadığı için oğluma da öğretmiyorum. Benim bildiğim kadarıyla şu an Adana'da bu el dokuması mesleğini yapan sadece bir kişi kaldı. El dokuması yapan başka kimse yok. Ben bu işi bıraksam meslek tamamen yok olur. Kazandırmadığı için oğluma da öğretemiyorum. Ben bu mesleğe çok alıştığım için çalışmasam özleyeceğim. Bu iş olmasa insan gerçekten üzülür' diye konuştu.

'Eski bir geleneği yaşatıyoruz'

Eski bir geleneği yaşatmanın manevi değerine dikkat çeken Ömer Erikli, 'Zaten bu mesleğin unutulmaması lazım. Bu işi bizim ecdadımız ve dedelerimiz yapıyordu. Biz bir ara boş kaldık ve ekmek parası çıksın diye bu işe başladık. Bunu yapmamız insanlarımızın namaz kılması açısından çok hayırlı bir şeydir. Biz de milletimiz namaz kılsın diye yapıyoruz. Böylece bizim de bir hayrımız dokunuyor' şeklinde konuştu.

Gaziantep'in tarihi çarşılarını gezen yerli ve yabancı turistler, yöresel ürünlerin satıldığı dükkanlarda menengiç kahvesini yakından tanıma fırsatı buluyor. Kendine özgü aroması ve kokusuyla dikkat çeken menengiç, tarihi mekanlarda kahve olarak da ikram ediliyor. Lezzetini beğenen ziyaretçiler ise menengiç kahvesi ve menengiç ürünlerini satın alarak memleketlerine veya yurt dışına götürüyor.

'Kahvemiz soğuk kış günlerinin vazgeçilmezidir'

Menengiç kahvesine yaz-kış yoğun ilgi olduğunu söyleyen Mehmet Hilmi Bağcı, menengeçin üretim sürecini anlatarak, 'Menengiç, Antep fıstığının aşılanmamış hali. Aşılanıp fıstık haline geliyor. Biz bunu işletmemizde kavurarak macun haline getirip kahve yaparak müşterilerimizin hizmetine sunuyoruz. Menengiç kahvesini herkese tavsiye ediyoruz. Kış günleri de gelmek üzere. Kahvemiz soğuk kış günlerinin vazgeçilmezidir. Vatandaşlardan yoğun ilgi var' dedi.

'Kışa doğru satışlarımızda bolluk yaşanıyor'

Menengiç kahvesinin hazırlanış sürecinden bahseden Bülent Bilici ise, 'Menengiç kahvesi, Gaziantep'le özdeşleşmiş bir üründür. Fıstık ağacı aşılanmadıktan sonra menengiç dediğimiz tohumlar elde edilir. Elde ettikten sonra bunu kavurarak çekim işlemine alırız. Ardından kahvesini elde ederiz. Bunu da müşterilerimize sunarız. Müşterilerimiz kahveyi çok beğeniyor. Kışa doğru satışlarımızda bolluk yaşanıyor çünkü kışın daha çok tüketiliyor' ifadelerini kullandı.

'Yurt dışına da götürüyoruz'

Her yıl Gaziantep'i ziyaret ettiklerini ve menengiç kahvesini yurt dışına da götürdüklerini söyleyen Ayşe Kızık, 'Yurt dışından Gaziantep'e her sene tatile geliyoruz. Her gelişimizde de mutlaka buralara geliyoruz. Buraya adım attığımızda menengiç kahvesini hep tüketiyoruz. Alıp beraberinde yurt dışına da götürüyoruz. Misafirlerimize ikram ediyoruz. Tadı çok güzel. Herkese tavsiye ederim' dedi.

'Tarih görmeye ve menengiç kahvesi içmeye geldik'

Gaziantep'e Kırklareli'nin Lüleburgaz ilçesinden geldiğini söyleyen Yasemin Yavuzarslan ise, 'Kırklareli Lüleburgaz'dan buraya geldik. Burayı tanımak ve görmek çok güzel. Duygulandım. Biz buraya tarih görmeye ve menengiç kahvesi içmeye geldik. Herkese tavsiye ediyorum' diye konuştu.

Osmancık ilçesinde, günler öncesinden yapılan planlamaların ardından bir araya gelen kadınlar, güçlerini birleştirerek kış hazırlığı yapıyor. Hamurları yoğurup bezeler haline getiren kadınlar, daha sonra büyük tandırlarda pişiriyor. Günler boyunca tandır başında devam eden hazırlıklar, kadınların komşuluk ilişkilerinin gelişmesine katkı sağlıyor. Tandır başında sohbet edip birlikte ekmek pişiren kadınlardan kimi hamur açıyor kimi tandırda ekmek pişiriyor.

'Herkes ailesine kış boyunca yetecek kadar ekmek pişiriyor'

Haşhaşlı, çökelekli, pancarlı, yeşillikli ekmekler pişirildiğini ifade eden Şifa Demirkan, 'Bir gün öncesinden yakacaklarını getiriyorlar. Bir hafta öncesinden planlamalarını yapıyorlar. Yaklaşık 25 kilo, 50 kilogram, 100 kilogram ekmek yapan hanımlarımız var. Planlamalarını yaptıktan sonra hamurlarını tek tek küçük bezeler haline getiriyorlar. Daha sonra tandırımızda pişiriliyor. Büyük tandırımız var. Tandırlarda pişiriliyor ekmeklerimiz. Buraya planlamaya gelen, burada çalışan hanımlarımız küçüklükten beri ekmek yapıyorlar. Sırayla imece usulü ekmekler yapılıyor. Her hanımın planlanan bir günü var. Tek tek ekmekleri yapılıyor. Herkes ailesine kış boyunca yetecek kadar ekmek pişiriyor. Burada gelen hanımların şakalaşarak, türkü söyleyerek, aile sıkıntısını atlatarak sosyalleşiyorlar burada. Hem birbirlerini görüyorlar hem de terapi gibi oturuyorlar burada. Gülüyorlar, eğleniyorlar. Hep ekmeklerini yapıyorlar. Haşhaşlı, çökelekli, pancarlı, yeşillikli ekmeklerimiz yapılıyor. Burada bu ekmeklerimize 'yanıç' deniliyor' dedi.

Manisa Büyükşehir Belediyesi, daha temiz, daha düzenli ve daha yaşanabilir bir kent hedefiyle yürüttüğü çalışmalara bir yenisini daha ekledi. Şehir merkezinde dinamik denetim imkânı sunan 10 kişilik Bisikletli Zabıta Ekibi göreve başladı. Yaka kameraları sayesinde şeffaf ve anlık tespit yapacak olan ekipler, caddelerden parklara kadar kentin her noktasında çevreye duyarsız davranış sergileyenlere karşı kararlılıkla mücadele edecek.

Çevre temizliği konusunda sıfır tolerans dönemine girildiğini vurgulayan Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu, amaçlarının ceza yazmak değil, Manisa'yı temiz tutmak olduğunun mesajını verdi. Şehrin temiz tutulmasının ortak bir sorumluluk olduğuna dikkat çeken Başkan Dutlulu, şu açıklamalarda bulundu: 'Manisa'mızı kimsenin kirletmesine izin vermeyeceğiz. Şehrimizin sokaklarına, kaldırımlarına ve ortak kullanım alanlarına çöp atan ya da çöp attığı tespit edilen kişilere, Kabahatler Kanunu kapsamında 4 bin TL idari para cezası uygulamaya başladık. 10 kişilik bisikletli zabıta ekiplerimiz, yaka kameralarıyla sahada olacak; çevreyi kirleten davranışları tespit ederek gerekli işlemleri uygulayacak. Amacımız ceza yazmak değil, Manisa'mızı temiz tutmak. Çünkü Manisa bizim evimiz. Evimizi temiz tutmak ve ortak yaşam alanlarımıza sahip çıkmak hepimizin sorumluluğu.'

Bisikletli Zabıta Ekipleri, motorlu araçların girmekte zorlandığı dar sokaklarda, yaya bölgelerinde ve park alanlarında devriye turları atarak anında müdahale kapasitesini artıracak. Yaka kameraları sayesinde kayıt altına alınan tespitlerle kurallara uymayan şahıslara yasal mevzuat uyarınca idari yaptırım uygulanacak. Manisa Büyükşehir Belediyesi, bu adımla hem caydırıcılığı artırmayı hem de Manisalıların ortak yaşam kültürüne katkı sağlamayı amaçlıyor.

Büro Memur-Sen Genel Başkanı Yusuf Yazgan, kamu çalışanlarının özellikle büyükşehirlerde yüksek kira ve yaşam maliyetleri nedeniyle ciddi geçim sıkıntısı yaşadığını belirterek, İstanbul'da hayata geçirilecek 15 bin kiralık konut projesinin Ankara, İzmir ve turizm bölgeleri başta olmak üzere diğer illere de yaygınlaştırılması gerektiğini söyledi. Yazgan, kamu çalışanlarına kira yardımı yapılması ve büyükşehirlerde görev yapan personele yönelik 'büyükşehir tazminatı' uygulanması çağrısında bulundu.

'Diğer illerde de kiralık konut projelerinin uygulanması gerekiyor'

Yazgan, Cumhurbaşkanı tarafından açıklanan 100 bin sosyal konut projesinin kamu çalışanları açısından önemli olduğunu belirterek, İstanbul'da hayata geçirilecek 15 bin kiralık konutun özellikle kira maliyetleri nedeniyle zor durumda kalan kamu çalışanları için önemli bir adım olduğunu ifade etti.

Kiralık konut uygulamasının İstanbul ile sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Yazgan, 'İstanbul başta olmak üzere büyükşehirler ve turizm bölgelerinde kamu çalışanları kira açısından zor durumda. Dolayısıyla bu proje çok önemli ve çok değerli bir proje. Ama tabii İstanbul dışında artık diğer illerde de bu kiralık konut projelerinin uygulanması gerekiyor. Öncelikle Ankara, İzmir ve turizm bölgeleri, büyükşehirler başta olmak üzere bu projelerin devreye alınması gerekiyor. Çünkü bugün artık kamu çalışanlarının maaşının hemen hemen yarısı kiraya gider pozisyonda' açıklamasında bulundu.

Kamu çalışanlarının artan gıda fiyatları ve enflasyon karşısında geçim sıkıntısı yaşadığını dile getiren Yazgan, kira desteğinin de gündeme alınması gerektiğini belirtti.

Yazgan, 2025 yılında gerçekleştirilen toplu sözleşme sürecine de değinerek, Memur-Sen ve Büro Memur-Sen olarak yüzdelik zam oranlarına imza atmadıklarını ve sürecin Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'na taşındığını hatırlattı. Hakem heyetinin 2026 ve 2027 yılları için zam oranlarını belirlediğini aktaran Yazgan, '2026 yılının ilk altı ayı için yüzde 11 ve ikinci altı ayı için yüzde 7'lik bir zam verildi. Yani yıllık birleşik yüzde 18,8 gibi bir zamma tekabül ediyor bu' ifadelerini kullandı.

Ağustos ayı enflasyon verilerine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Yazgan, enflasyonun kamu çalışanlarının ücretlerindeki artışı önemli ölçüde erittiğini savundu. Yazgan, 'Ağustos ayında enflasyon 1,89 arttı. Yıllık enflasyon ise yüzde 31,51'e yükseldi. Merkez Bankası yüzde 16 olan enflasyon tahminini 2026 için yüzde 28 olarak revize etti. Bunların karşılığında şu anda kamu çalışanlarının 2026 kaybı yüzde 9,6 puan. Yani kamu çalışanlarının almış olduğu zam şimdiden erimiş oldu' diye konuştu.

Kira yardımının toplu sözleşme görüşmelerinde de gündeme getirilen önemli başlıklardan biri olduğunu söyleyen Yazgan, kamu çalışanlarına yönelik kira desteğinin artık hayata geçirilmesi gerektiğini belirterek, 'Toplu sözleşmeye götürdüğümüz maddeler içerisindeki en önemli madde kira yardımıydı. Bunun üzerinde duruldu ama kamu işveren heyeti, hükümet bu noktada bir adım atmadı. Hakem heyetinden de bu konuyla ilgili bir karar gelmedi. Ama gelinen noktada artık bu konuların çözümü gerekiyor' diye konuştu.

'İstanbul'da TOKİ'nin yapacağı 15 bin konutun biz çok isabetli bir karar olduğunu düşünüyoruz'

TOKİ tarafından İstanbul'da yapılacak kiralık konutların kira fiyatlarının dengelenmesi açısından da önemli olduğunu ifade eden Yazgan, 'İstanbul'daki TOKİ'nin yapacağı 15 bin konutun biz çok isabetli bir karar olduğunu düşünüyoruz. Ancak bunun yeterli olmadığını aynı projenin diğer büyükşehirlerde ve turizm bölgelerinde konut sorunu yaşanan kiraların yüksek olduğu diğer illerde de bu projenin uygulanması. Eğer bu proje uygulanamıyorsa İstanbul ve İstanbul dışındaki illerde mutlaka kamu çalışanlarına bir kira yardımının yapılması gerekiyor. Çünkü toplu sözleşmede de bizim toplu sözleşmeye götürdüğümüz maddeler içerisindeki en önemli madde kira yardımıydı. Bunun üzerinde duruldu ama Kamu İşveren Heyeti bu noktada bir adım atmadı. Hakem Heyetin'den de bu konuyla ilgili bir karar gelmedi. Ama gelinen noktada artık bu konuların çözümü gerekiyor' ifadelerine yer verdi.

'Kiralık konut projesi, kiraları regüle etme anlamında önemli bir adım'

Kiralık konut sisteminin çok doğru bir proje olduğunu dile getiren Yazgan, 'Kiralık konut projesi, kiraları regüle etme anlamında önemli bir adım. Çünkü piyasada kiralık az olunca kira fiyatları da değerinin çok üzerinde yükselmiş oluyor. TOKİ'nin atmış olduğu bu adım kiraları İstanbul'da regüle etmek için yapılmış bir adım. Yeterli midir? Biz İstanbul şartlarında mega ölçekte değerlendirdiğimizde 15 bin konutun bu işi çok çözeceğini düşünmüyoruz. Bu sayının artırılması gerekiyor' ifadelerini kullandı.

'İstanbul için Büyükşehir tazminatı, mutlaka gündeme getirilmeli'

Kamu çalışanlarının büyükşehirlerde karşı karşıya kaldığı yüksek yaşam maliyetlerine de dikkat çeken Yazgan, İstanbul ve diğer büyükşehirler için ayrı bir tazminat uygulanması çağrısında bulundu. Yazgan, 'İstanbul için Büyükşehir tazminatı, mutlaka gündeme getirilmeli. Diğer büyükşehirler için Büyükşehir tazminatı mutlaka gündeme getirilmeli. Çünkü İstanbul'da yaşamanın, büyükşehirde yaşamanın hem vatandaşlarımız açısından hem de kamu çalışanları açısından kamu üzerine çok büyük bir maliyeti var. Bu görülmeli. İstanbul'da trafiği, okulu, servisi, gıdası, kirası hepsi diğer illere göre daha üst maliyetlerde. Büyükşehirlerde daha üst maliyetlerde' değerlendirmesinde bulundu.

Dünyanın önde gelen teknoloji etkinliklerinden GITEX, Türkiye'de ilk kez Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi'nin ev sahipliği, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın stratejik ortaklığıyla düzenlendi. İstanbul Fuar Merkezi'nde küresel teknoloji şirketleri, girişimler, yatırımcılar, kamu temsilcileri ve sektör profesyonellerini bir araya getiren GITEX Ai Türkiye 2026'da, Türkiye'nin yapay zeka alanındaki kapasitesini artırmaya yönelik yatırımlar ele alındı.

Zirvedeki 'Küresel Ticaretin Yeni Yol Haritası: Yapay Zeka Ekosistemleri, Ölçek ve Yerel Uyum' (The New Playbook of Global Commerce: AI Ecosystems, Scale and Local Relevance) başlıklı panele katılan Trendyol Grubu CEO'su Erdem İnan, şirketin yapay zeka yatırımlarını, global büyüme stratejisini ve e-ihracat vizyonunu paylaştı. Trendyol Grubu CTO'su Cenk Çivici ise, GITEX Ai Türkiye 2026'da platformdaki yapay zeka uygulamalarının bugününü ve geleceğini ortaya koyan bir sunum yaptı.

''KOBİ'leri küresel pazarlara taşıyan yapay zeka e-ihracatın lokomotifi''

Günümüzde e-ticaretin yalnızca bir satış kanalı değil 'akıllı bir iş ortağı'na dönüştüğünü belirten Trendyol Grubu CEO'su Erdem İnan, yapay zeka algoritmalarının yerli üretici ve KOBİ'lerin küresel pazarlara açılmasında oynadığı rolü aktardı:

'36 ülkeye uzanan Trendyol ekosisteminin temelinde teknoloji ve yapay zeka yer alıyor. Bugün 120 bini aşkın yerli üretici ve KOBİ'miz platformumuz üzerinden e-ihracat gerçekleştiriyor, her gün 200 binden fazla 'Made in Türkiye' etiketli ürünü yurt dışındaki kullanıcılara ulaştırıyoruz. Lojistikten müşteri taleplerine e-ihracatın her aşamasında rol alan yapay zeka algoritmalarımız, kültürel ve coğrafi farkları anlık analiz ederek doğru ürünü, doğru pazardaki doğru müşteriyle buluşturuyor. Yapay zekayı küresel pazarlarda büyük bir stratejik güç ve kaldıraç olarak görüyoruz. Dönüşüm hızının giderek ivmelendiği günümüzde, teknoloji altyapımızla KOBİ'lerimizi küreselleştirmek ve üretim kapasitelerini artırmak temel odak noktamız. Orta ve Doğu Avrupa, Körfez bölgesi ve Azerbaycan'ı kapsayan e-ihracat ekosistemimizle, ülkemizi dijital ekonomide üst lige taşımayı hedefliyoruz.'

''Yapay zeka uçtan uca ekosistemin her noktasında''

GITEX Ai Türkiye 2026'da bir sunum yapan Trendyol Grubu CTO'su Cenk Çivici ise, platformun yapay zeka teknolojilerini iş süreçlerinde uçtan uca kullanarak iş ortaklarını, kullanıcılarını ve kendi ekiplerini geleceğe taşıdığını söyledi:

'Yerli yapay zeka büyük dil modelimiz Trendyol LLM ile iş ortaklarımız 10'dan fazla dilde ürün açıklaması oluşturabiliyor ve anlık çeviri sayesinde müşterilerle iletişim kurabiliyor. Bunun yanı sıra yapay zeka agent'ımız 'Ortak', iş ortaklarımıza dijital asistan olarak hizmet vererek, operasyonel süreçlerini kolaylaştırıyor. Müşteri tarafında ise Shopping Assistant uygulamamız müşterimizin bütçesine ve tarzına göre en uygun sepeti önerebiliyor. Bu dönüşüm satıcı ve müşteri deneyimiyle sınırlı kalmıyor: Ekiplerimizin verimliliğini artırmak için geliştirdiğimiz agent platformlarımız sayesinde, şu an yazılan kodların yüzde 20'si tamamen otonom yazılıyor. Otonom sistemlerimiz her gün 500 milyondan fazla karar ve tahmin üretiyor.'

Türkiye'nin demokrasi tarihine kara bir leke olarak geçen 12 Eylül 1980 askeri darbesinin üzerinden 46 yıl geçti. Kırıkkale'de yaşayan İzzet Yıldız, Mustafa Hulusi Ulusan ve İrfan Toptaş, 12 Eylül döneminde yaşadıkları işkence, baskı ve ağır cezaevi şartlarını anlattı.

'İnsanın aklının, hayalinin almayacağı işkenceler yaşadık'

2 çocuk babası İzzet Yıldız (68), 13 Ekim'de gözaltına alındığını, önce askeri alaya, ardından emniyete götürüldüğünü ifade etti. Emniyette sorgulandığını ve işkence gördüklerini belirten Yıldız, daha sonra Ankara'daki C5'e götürüldüklerini anlatarak, 'İnsanın aklının, hayalinin almayacağı işkenceler yaşadık. 16 metrekarelik bir odada 30 kişi betonun üzerinde yatıp kalkıyorduk. Yaklaşık 10 gün C5'te işkence gördük' dedi. C5'teki sorgunun ardından tutuklandığını belirten Yıldız, ifade verme sırasının kendisine 24 ay sonra geldiğini söyledi. İfadesini verdiği gün tahliye edildiğini, daha sonra ise beraat ettiğini ifade eden Yıldız, 'İfade verme sırası bana 24 gün sonra gelseydi belki 24 gün yatacaktım ama 24 ay sonra geldiği için 24 ay cezaevinde kaldım' dedi.

'Cezaevine gidince de başka bir eziyet başlıyordu'

Gözaltı sürecinde maruz kaldıkları işkence yöntemlerini anlatan Yıldız, 'İşkencelerden biri 'Filistin askısı'ydı. Omuzlarından bağlayıp askıya alıyorlardı. Belden aşağısı çıplak halde elektrik veriyorlardı. Gözlerimiz sürekli bağlıydı. İnsanlara ilgisi olmayan suçlamalar yöneltiliyordu. İşkenceye dayanamayan insan, önüne konulan her şeyi kabul edebilecek hale geliyordu. Cezaevine gidince de başka bir eziyet başlıyordu. Sabah saat 06.00'da kalkıyor, gün boyunca eğitim adı altında çeşitli uygulamalara maruz kalıyorduk' diye konuştu.

'Bazı şeyler vardır; yaşanır ama anlatılamaz. Mamak da bizim için öyleydi'

2 çocuk babası emekli öğretmen Mustafa Hulusi Ulusan (70) da 12 Eylül döneminde cezaevinde kaldığını belirterek, o günleri aradan geçen yıllara rağmen unutamadığını söyledi. Mamak Askeri Cezaevi'ni kendi aralarında 'taş medreseler' olarak adlandırdıklarını anlatan Ulusan, yaşadıklarının tarif edilmesinin güç olduğunu ifade etti. Ulusan, 'O günlerin hiçbirini unutamadım. Aradan bunca yıl geçmesine rağmen unutmak mümkün değil. Mamak çok farklı bir yerdi. Bazı şeyler vardır; yaşanır ama anlatılamaz. Mamak da bizim için öyleydi' şeklinde konuştu.

'Onların çığlıklarını duymak da başlı başına bir işkenceydi'

13 Ekim'de gözaltına alındığını ve daha sonra C5 olarak adlandırılan yere götürüldüğünü anlatan Ulusan, burada arkadaşlarının işkenceye maruz kaldığını söyledi. Kendisine doğrudan elektrik verilmediğini belirten Ulusan, işkence gören arkadaşlarının çığlıklarını dinlemek zorunda kalmanın da başlı başına bir işkence olduğunu ifade etti. Ulusan, '13 Ekim'de gözaltına alındım. Daha sonra C5 denilen yere götürüldük. Orada arkadaşlarımız işkenceye tabi tutuluyordu. Bana doğrudan elektrik verilmedi ama işkence gören arkadaşlarımızın seslerini dışarıdan dinliyorduk. Onların çığlıklarını duymak da başlı başına bir işkenceydi' ifadelerini kullandı.

'Biz avluda yüzüstü yatarken içeriden gelen sesleri dinliyorduk'

Havanın soğuk olduğu dönemde dışarıda tutulduklarını anlatan Ulusan, işkence yapılacak kişinin içeri alındığını, kendilerinin ise avluda yüzüstü yatırılarak içeriden gelen sesleri dinlemek zorunda bırakıldığını söyledi. Alınan ifadelerin beğenilmemesi halinde yeniden yazdırıldığını anlatan Ulusan, daha sonra 'kafes' olarak adlandırdıkları bölüme götürüldüklerini ve buradan mahkemeye çıkarıldıklarını söyledi. Ulusan, 'Hava soğuktu, dışarıda yatıyorduk. İşkence yapılacak kişiyi içeri alıyorlardı. Biz avluda yüzüstü yatarken içeriden gelen sesleri dinliyorduk. İfadeler alındıktan sonra beğenilmeyen ifadeler geri gönderiliyordu. 'Yeniden yaz' deniliyor, ifadelerin istenilen şekilde düzenlenmesi isteniyordu. Daha sonra 'kafes' denilen yere götürüldük. Aslan kafesi gibi bir yer. Her tarafı demir parmaklıklarla çevriliydi. Ardından mahkemeye çıkarıldık' dedi.

'Düşündüğümde tüylerim diken diken oluyor'

18 ay cezaevinde kaldığını belirten Ulusan, koğuşlarda zaman zaman yaklaşık 85 kişinin kaldığını ve bir yatakta 3 kişinin yattığı dönemlerin olduğunu aktardı. Kış aylarında ısınmanın büyük problem olduğunu ifade eden Ulusan, verilen kömürün yetersiz kalması nedeniyle eski elbiseleri, postalları, ayakkabıları ve bulabildikleri diğer eşyaları yakarak ısınmaya çalıştıklarını dile getirdi. Ulusan, '24 yaşındaydım. Çok zor günlerdi. Unutmak mümkün değil. Aradan yıllar geçti ama bugün bile düşündüğümde tüylerim diken diken oluyor. Çok şey yaşadık ve hala o günlerin etkisini taşıyoruz' diye konuştu.

'İşkenceye maruz kaldık'

2 çocuk babası İrfan Toptaş (68) da 12 Eylül döneminde Mamak Askeri Cezaevi'nde 6 yıl kaldığını söyledi. MHP davasında yargılandıklarını belirten Toptaş, 22 Eylül 1980'de gözaltına alındığını ve gözaltı sürecinin ardından Ankara Mamak Cezaevi'ne götürüldüklerini dile getirerek, '12 Eylül döneminde Mamak Askeri Cezaevi'nde 6 yıl kaldım. MHP davasında yargılandık. 22 Eylül 1980'de gözaltına alındım. Gözaltı sürecinin ardından Ankara Mamak Cezaevi'ne götürüldük. C5'te yaklaşık bir hafta kaldık. Hem Kırıkkale'de hem de orada işkenceye maruz kaldık' dedi.

Gözaltı sürecinin Kurban Bayramı'na denk geldiğini ifade eden Toptaş, bazı zamanlarda köpeklerin üzerlerine salındığını söyledi. Toplu namaz kılmanın yasak olduğunu belirten Toptaş, oruç tuttukları dönemlerde ise sabah verilen yiyecekleri iftar için akşam verilenleri de sahur için sakladıklarını anlattı. İddianamenin açıklanmasıyla idamla yargılandıklarını öğrendiklerini belirten Toptaş, daha sonra A1'e götürüldüklerini ve cezaevinde farklı koğuşlarda kaldıklarını söyledi. Son 3 yılın önemli bölümünü tecritte geçirdiklerini anlatan Toptaş, cezaevindeki baskının sürekli olduğunu ve 6 yılın sonunda tahliye edildiklerini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) tarafından düzenlenen 4'üncü Birlikte Daha Güçlü Bir Gelecek Zirvesi'nde konuştu. Yılmaz, ekonomi gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

''Enflasyonla mücadele kapsamında arz yönlü tedbirlerimizi kararlılıkla sürdüreceğiz''

Enflasyonla mücadelede uygulanan bütüncül politika setine değinen Yılmaz, 'Enflasyonla mücadelemizi yalnızca para politikasıyla yürütmüyoruz. Para politikasının yanı sıra maliye ve arz yönlü politikalarımızı da uyguluyoruz. Bu yaklaşımımızı Orta Vadeli Program'da (OVP) da vurguladık. Gelecek yıl enflasyonu yüzde 21'e düşürmeye yönelik politikalarımızı paylaştık. Enflasyonla mücadele kapsamında arz yönlü tedbirlerimizi kararlılıkla sürdüreceğiz. Bu kapsamda konut, gıda ve ulaşım alanlarına yoğunlaşıyoruz' diye konuştu.

Sosyal konut ve arz yönlü politikalara vurgu yapan Yılmaz, '500 bin konut ve kiralık konut kampanyamız devam ediyor. Bu programımızı artırarak sürdüreceğiz. Sosyal konut ödeneklerini bütçede yüzde 150 artırdık. Böylece 100 milyar lira olan ödeneği 250 milyar liraya çıkardık. Gıda tarafında sulama yatırımlarına ayırdığımız kaynak 100 milyar lirayı aştı. Ulaşımda ise savaşın etkisini görüyoruz. Yerel yönetimlerin şehir içi ulaşımda yüksek oranlı artışlar yaptığını gözlemliyoruz' şeklinde konuştu.

Türkiye'nin dış şoklara karşı dayanıklılığına dikkat çeken Yılmaz, 'Ülke risk primimiz birkaç yıl önce 700 puanlar civarındaydı, bugün 220 puanın altına indi. Savaş olmasaydı CDS'in 200 puanın altına inebileceğini değerlendiriyoruz. Risk primimiz düştükçe hem kamu hem de özel sektör daha düşük faiz ödüyor. Toplam mevduatımız içinde Türk lirasının payı son 34 yılda yüzde 31,6'dan yüzde 61,5'e yükseldi. Kur Korumalı Mevduat mekanizmasını da yumuşak bir geçişle sıfırladık. Merkez Bankası rezervlerimiz de geçmişe göre çok daha güçlü' dedi.

''Depremin yaralarının sarılması için ek harcamalarımız yıl sonunda 104 milyar dolara ulaşacak''

Deprem harcamaları hakkında bilgi veren Yılmaz, 'Depremin yaralarının sarılması için ek harcamalarımız yıl sonunda 104 milyar dolara ulaşacak. Son üç yılda yaklaşık 455 bin konut inşa ettik. Yollar, hastaneler, okullar ve organize sanayi bölgeleriyle 11 şehrimizi yeniden ayağa kaldırdık. Deprem harcamalarının mali yükü sürecek ancak bütçedeki payı zamanla azalacak' ifadelerini kullandı.

''2026 yılı için büyüme tahminimizi yüzde 3,3 olarak belirledik, 2027'de bu oranın yüzde 4,2'ye çıkmasını bekliyoruz''

Büyüme tahminlerine değinen Yılmaz, '2026 yılı için büyüme tahminimizi yüzde 3,3 olarak belirledik. 2027'de bu oranın yüzde 4,2'ye çıkmasını bekliyoruz. Yüzde 4,2, tarihsel ortalamamızın ve potansiyel büyümemizin altında bir oran. Enflasyonla mücadele döneminde büyüme ile fiyat istikrarını birlikte ele alıyoruz' dedi.

Yeni eğitim öğretim yılıyla çocuklar ve gençler yeni hedef ve sorumluluklarla karşı karşıya kalırken öğrencilerin bu sürece verdikleri tepkiler farklılık gösterebiliyor. Sınav kaygısı, başarı baskısı, motivasyon kaybı ve odaklanma güçlüğü yaşayan öğrenciler ders çalışmakta zorlanabiliyor veya sınav sırasında bildiklerini hatırlamakta güçlük çekebiliyor. Medicana Çamlıca Hastanesi'nden Klinik Psikolog Cansu Kaya, bu davranışların yalnızca akademik başarısızlık ya da isteksizlik olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.

'Ya başarısız olursam' düşüncesi başarıyı gölgeleyebilir

Sınav kaygısı yaşayan öğrencilerde başarısızlık korkusu, aileyi hayal kırıklığına uğratma endişesi veya 'Yeterince iyi değilim' düşüncesi, öğrencinin gerçek potansiyelini ortaya koymasını zorlaştırabiliyor. Psikolog Cansu Kaya, sınav kaygısıyla başa çıkabilmek için öncelikle kaygının altında yatan nedenlerin anlaşılması gerektiğini belirtiyor. Psikolojik destek sürecinde öğrencinin kaygı oluşturan düşüncelerini fark etmesinin, bu düşüncelerle daha sağlıklı baş etme yolları geliştirmesinin ve sınav sürecine yalnızca sonuç odaklı değil, gelişim odaklı yaklaşmasının desteklenebileceğini ifade etti.

Psikolog Cansu Kaya, psikolojik desteğin yalnızca belirgin bir sorun ortaya çıktığında başvurulan bir süreç olarak görülmemesi gerektiğinin de altını çizerek 'Çocuğun kendisini tanıması, duygularını ifade edebilmesi, kaygısıyla başa çıkabilmesi ve dikkat ile çalışma becerilerini geliştirebilmesi açısından psikolojik destek koruyucu ve destekleyici bir rol üstlenmektedir' ifadelerini kullandı.

Odaklanma sorunlarının nedeni her zaman ders çalışmamak değil

'Dikkatini toplamakta zorlanan bir çocuğu yalnızca daha fazla ders çalışmaya zorlamak, sorunun çözümü için yeterli olmayabiliyor' diyen Klinik Psikolog Cansu Kaya; uyku düzeni, yoğun stres, kaygı, ekran kullanımı, motivasyon kaybı, öğrenme güçlükleri ve duygusal sorunların dikkat becerilerini etkileyebileceğini belirterek çocuğun yaşadığı güçlüğün kaynağını doğru anlamanın büyük önem taşıdığını vurguladı.

Psikolog Cansu Kaya, 'Klinik değerlendirme sürecinde çocuğun dikkat ve odaklanma becerileri; gelişimsel öyküsü, aile ve okul gözlemleri, akademik performansı ve gerekli görülen psikolojik değerlendirme araçlarıyla birlikte ele alınır. Buradaki amaç yalnızca bir sorun tespit etmek değil; çocuğun güçlü yönlerini ve desteklenmesi gereken alanlarını bütüncül bir şekilde değerlendirmektir' açıklamalarında bulundu.

Ebeveynlere önemli görev düşüyor

Yeni eğitim öğretim yılında ebeveynlerin çocuklarına verebileceği en önemli desteklerden birinin yalnızca akademik başarıya değil, çocuğun gösterdiği çabaya ve duygusal ihtiyaçlarına da alan açmak olduğunu belirten Klinik Psikolog Cansu Kaya açıklamalarına şu sözlerle devam etti:

'Kıyaslamak, sürekli eleştirmek veya yalnızca notlara odaklanmak kaygıyı artırabilir. Bunun yerine çocuğu dinlemek, zorlandığı noktaları anlamaya çalışmak ve güvenli bir iletişim alanı oluşturmak daha destekleyici bir yaklaşım sunar. Bazen bir çocuğun daha fazla ders çalışmaya değil; anlaşılmaya, dinlenmeye ve doğru psikolojik desteğe ihtiyacı olabilir.'

Klinik Psikolog Cansu Kaya, yeni eğitim öğretim yılında hedefin yalnızca akademik olarak başarılı çocuklar yetiştirmek olmaması gerektiğini belirterek; kendine güvenen, duygularını tanıyabilen, kaygısıyla baş edebilen ve potansiyelini doğru kullanabilen çocukların yetişmesinin de en az akademik başarı kadar önemli olduğunu vurguladı.

Acıbadem Kent Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Dr. Kutluhan Eren Hazır, kış aylarında daha sık görülmesine rağmen kalp krizinin yazın da ciddi bir tehdit olmaya devam ettiğini, özellikle sıcak hava dalgalarında riskin belirgin şekilde artığını hatırlattı. Kalp krizinin çoğunlukla kalbi besleyen damarlardaki yağlı plakların çatlaması ve bu bölgede oluşan pıhtının damarı tıkaması sonucu geliştiğini belirten Uzm. Dr. Hazır, daha nadir olarak damarların ani kasılmasının da aynı tabloya yol açabileceğini söyledi. Değiştirilemeyecek risk faktörlerine rağmen doğru danışmanlık, düzenli takip ve yaşam tarzı değişiklikleriyle riskin azaltılabileceğini kaydeden Uzm. Dr. Hazır önemli önerilerde bulundu.

Kalp krizinden ölümlerin azaltılması için uzmanlar uyarıyor

Uzm. Dr. Hazır, uzmanların kalp sağlığını korunmak, kalp krizi risklerini azaltmak için yapılması gerekenleri her fırsatta dile getirdiğini ve getirmeye devam edeceklerini, bu uyarıların pek çok kişi tarafından dikkate alındığını söyledi. Kalp sağlığını korumanın en etkili yollarından birinin düzenli hareket olduğunu söyleyen Dr. Hazır, uluslararası kılavuzların haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz önerdiğini belirtti. 'Bu hedefi haftanın beş günü 30'ar dakikalık tempolu yürüyüşle rahatlıkla karşılayabilirsiniz' diyen Dr. Hazır, tütün ürünlerini tamamen bırakmanın, tansiyonu ve kötü kolesterolü kontrol altına almanın, diyabeti iyi yönetmenin ve fazla kilolarla mücadele etmenin kalp krizi riskini önemli ölçüde düşürdüğünü anlattı. Kronik stres ve yetersiz uykunun da göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayan Dr. Hazır, 'Yoğun öfke, derin üzüntü, aşırı heyecan ya da ani duygusal stres, risk taşıyan kişilerde kalp krizini tetikleyebilir' uyarısında bulundu.

Akdeniz tipi beslenme kalbi koruyor

Uzm. Dr. Hazır kalp sağlığının korunmasında Akdeniz tipi beslenmenin önemine dikkat çekti. Dr. Hazır, tabağın ağırlığının bitkisel besinlere kaydırılması gerektiğini belirtip, günde iki-üç porsiyon sebze ve meyve tüketilmesini öneren Dr. Hazır, sözlerini şöyle sürdürdü: 'Tam tahıllar ve baklagillere sofralarda daha fazla yer verilmeli, haftada bir-iki kez somon ve sardalya gibi yağlı balıklar tüketilmeli. Günde yaklaşık 30 gram tuzsuz kuruyemiş tüketimi de kalp sağlığı açısından faydalıdır. Kırmızı et haftada yarım kilogramın altında tutulmalı, sucuk, salam ve sosis gibi işlenmiş etlerden, trans yağ içeren hazır gıdalardan ve şekerli içeceklerden mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. Günlük tuz tüketiminin 5 gramı, yani yaklaşık bir tatlı kaşığını geçmemesi tansiyon kontrolü açısından büyük önem taşıyor.'

Yaz sıcaklarında bu hataları yapmayın

Yaz aylarında alınacak basit önlemlerin hayat kurtarabileceğini belirten Uzm. Dr. Hazır, şu önerilerde bulundu:

'Susamayı beklemeden gün boyunca düzenli su tüketin. Kalp yetersizliği veya böbrek hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması olanlar hekimine danışmalı. Saat 11.00 ile 16.00 arasında ağır fiziksel efordan ve doğrudan güneşten kaçının. Egzersizi sabah erken saatlerde veya akşam serinliğinde yapın. Açık renkli, hafif ve pamuklu giysiler tercih edin, şapka kullanmayı ihmal etmeyin. Aşırı çay, kahve ve alkol tüketiminden kaçının.'

Bu belirtileri hafife almayın

Özellikle diyabet, hipertansiyon, yüksek kolesterol, ailede kalp hastalığı öyküsü veya bilinen damar hastalığı bulunan kişilerin düzenli kardiyoloji kontrollerini aksatmaması gerektiğini vurgulayan kardiyolog Hazır, şu uyarıyı yaptı: 'Yakın zamanda başlayan ve özellikle efor sırasında ortaya çıkan göğüste baskı, yanma veya sıkışma hissi, nefes darlığı, çarpıntı ya da bayılma gibi belirtiler mutlaka ciddiye alınmalı ve vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.'

Ergenliğin çocukların büyüme ve gelişim sürecinin doğal bir parçası olduğunu belirten Doç. Dr. Özge Yüce, bazı çocuklarda bu sürecin beklenenden daha erken başlayabildiğine dikkat çekti. Erken ergenliğin kız çocuklarında 8 yaşından, erkek çocuklarında ise 9 yaşından önce başlayan ergenlik bulguları ile değerlendirilmesinin önemli olduğunu aktaran Doç. Dr. Özge Yüce, ailelerin çocuklarındaki değişimleri yakından takip etmesi gerektiğini söyledi.

'Erken belirtiler göz ardı edilmemeli'

Çocuklarda erken ergenliğin ilk belirtilerinin yaşa ve cinsiyete göre değişebildiğini ifade eden Doç. Dr. Özge Yüce, 'Kız çocuklarında meme gelişiminin başlaması, koltuk altı ve genital bölgede kıllanma, hızlı boy uzaması gibi bulgular, erkek çocuklarında ise testis ve penis büyümesi, kıllanma, ses kalınlaşması ve hızlı büyüme gibi değişiklikler erken ergenlik açısından değerlendirilmelidir. Bu belirtilerin çocuğun yaşına göre erken ortaya çıkması durumunda bir çocuk endokrinolojisi uzmanına başvurulması önemlidir' dedi.

'Boy uzaması hızlanırken kemik yaşı da ilerleyebilir'

Erken ergenlik sürecinde çocukların başlangıçta yaşıtlarından daha hızlı boy atabildiğini ancak kemik yaşının da ilerlemesi nedeniyle erişkin boyunun olumsuz etkilenebileceğini belirten Doç. Dr. Özge Yüce, 'Ergenlik hormonlarının erken dönemde devreye girmesi büyüme hızında artışa neden olabilir. Ancak kemiklerin olgunlaşması da hızlandığı için büyüme plakları daha erken kapanabilir. Bu nedenle erken ergenlik yalnızca fiziksel değişiklikler açısından değil, çocuğun erişkin boy potansiyeli açısından da değerlendirilmelidir' ifadelerini kullandı.

'Her erken bulgu aynı anlama gelmez'

Ailelerin çocuklarında görülen her değişiklikte endişeye kapılmaması gerektiğini de vurgulayan Doç. Dr. Yüce, erken gelişim belirtilerinin mutlaka uzman tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Doç. Dr. Özge Yüce, 'Bazı çocuklarda yalnızca tek bir ergenlik bulgusu görülebilir ve bu durum her zaman gerçek erken ergenlik anlamına gelmeyebilir. Önemli olan çocuğun büyüme hızı, fiziksel gelişimi ve kemik yaşı gibi birçok parametrenin birlikte değerlendirilmesidir. Gerektiğinde hormon testleri ve diğer tetkiklerle sürecin nedeni araştırılır' ifadelerini kullandı.

'Aileler çocuklarının gelişimini düzenli takip etmeli'

Çocukların büyüme ve gelişimlerinin düzenli olarak takip edilmesinin önemine dikkat çeken Doç. Dr. Özge Yüce, ailelerin çocuklarında yaşıtlarına göre belirgin ve erken fiziksel değişiklikler fark etmeleri halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmaları gerektiğini belirtti.

Doç. Dr. Özge Yüce, 'Erken tanı, çocuğun gelişim sürecinin doğru şekilde değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda uygun tedavinin planlanması açısından büyük önem taşıyor. Bu nedenle ailelerin çocuklarının boy ve kilo gelişimini takip etmeleri, erken ergenlik belirtilerini gözlemlemeleri ve şüpheli bir durumda uzman görüşü almaları önemli' diye konuştu.

Anaokulu, ilkokul ve hatta ortaokulun ilk yıllarında çocukların bir miktar kaygı yaşamasının beklenebilir bir durum olduğunu ifade eden Yaşar Üniversitesi Psikoloji Bölüm Başkanı Doç. Dr. Oya Mortan Sevi, ebeveynlerin bu süreçteki rolüne dikkat çekti. Doç. Dr. Sevi, 'Burada ebeveynlerin temel görevi çocuğun kaygısını tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak değil, çocuğun bu kaygıyla baş edebilmesine yardımcı olacak şekilde eşlik etmektir. Stres dayanıklılığı açısından ailelerin çocuklarına verebileceği en önemli mesajlardan biri, 'Zorlanabilirsin ama bununla baş edebilirsin' mesajıdır. Dayanıklılık, hiç kaygılanmamak ya da hiç zorlanmamak değildir' dedi.

'Anlamaya çalışın'

Çocuğun zorlandığında kullanabileceği kaynakları fark etmesi, daha önce başardığı durumları hatırlaması ve gerektiğinde yardım isteyebileceğini bilmesinin önemli olduğunu söyleyen Doç. Dr. Sevi, 'Ebeveynin çocuğun yerine bütün güçlükleri çözmesi yerine, yanında durarak kendi çözüm yollarını geliştirmesine fırsat vermesi bu beceriyi destekler' diye konuştu.

Çocukların okulla ilgili yaşadıkları kaygının yalnızca okuldan değil, geliştirdikleri düşüncelerden de etkilendiğini belirten Sevi, ''Annem beni almaya gelmezse?', 'Arkadaş bulamazsam?', 'Öğretmen bana kızarsa?' ya da 'Başaramazsam?' gibi düşünceler çocuğun kaygısını artırabilir. Ebeveynlerin bu düşünceleri hemen 'Saçmalama, öyle bir şey olmaz' diyerek reddetmesi yerine önce çocuğun ne düşündüğünü anlamaya çalışması önemlidir. Ardından daha gerçekçi ve baş edilebilir alternatifler üretmesine yardım edilebilir' dedi.

'Güvenli bir üs oluşturun'

Bağlanma perspektifinden bakıldığında ebeveynin temel işlevlerinden birinin çocuk için güvenli bir üs oluşturabilmek olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Sevi, şunları söyledi:

'Çocuk yeni ve belirsiz bir ortama giderken, gerektiğinde geri dönebileceği güvenli bir ilişkisinin olduğunu bilmek ister. Bu nedenle ebeveynin mesajı ne 'Hiç korkma' ne de 'Sen bensiz yapamazsın' olmalıdır. Daha işlevsel mesaj, 'Seni özleyebilirim, sen de beni özleyebilirsin; ama burada güvende olduğunu ve bununla baş edebileceğini biliyorum' şeklindedir. Çocuğunu ilk kez okula bırakan bir ebeveynin duygulanması ve kaygılanması doğaldır. Ancak ebeveyn vedalaşmayı sürekli uzatıyor, tekrar tekrar sınıfa dönüyor ya da çocuğun yanında kendi endişesini yoğun biçimde dile getiriyorsa çocuk bu durumu okulun gerçekten tehlikeli ya da baş edilmesi güç olduğu şeklinde yorumlayabilir. Ebeveynin sakin, kararlı ve güven veren tutumu çocuğun da yeni ortama uyum sağlamasını kolaylaştırır.'

'İlk sorunuz 'ödevin var mı olmasın'

Okul döneminde öngörülebilir rutinler oluşturmanın ve kaliteli zaman geçirmenin kaygıyı azalttığına dikkat çeken Sevi, çocuğun yaşamının yalnızca akademik başarı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini hatırlattı. Sevi, 'Okuldan gelen çocuğa ilk sorunun 'Ödevin var mı?' olması yerine önce onunla ilişki kurmak, nasıl hissettiğini anlamak ve ardından sorumluluklara geçmek daha sağlıklı olabilir' dedi.

Okula uyum sürecinde aile ile okul arasındaki ilişkinin niteliğinin ve iş birliğinin önemine de vurgu yapan Doç. Dr. Oya Mortan Sevi, sözlerini şöyle tamamladı: 'Aile ve okul aynı hedef etrafında buluştuğunda çocuk için daha tutarlı bir çevre oluşur. Verilmek istenen ortak mesaj, 'Burada güvendesin, zorlanman anlaşılabilir ve zamanla bununla baş edebilirsin' olmalıdır. Sonuç olarak okula uyum sürecinde amaç, çocuğun hiç kaygı yaşamaması değil; kaygısını fark edebilmesi ve adlandırabilmesi, bu duyguyla yalnız kalmadan yetişkinin sakin ve güven veren eşliğini hissedebilmesi, kaygılandığında ne düşündüğünü fark ederek bu düşünceleri daha işlevsel biçimde değerlendirebilmesi, kaçınmak yerine küçük adımlarla sürece katılabilmesi, kendi baş etme kaynaklarını kullanabilmesi ve ihtiyaç duyduğunda güvenli ilişkilerine dönebileceğini bilmesidir.

Her gün taşınan çantanın kas-iskelet sisteminde önemli bir yük oluşturabileceğini söyleyen Dr. Aslan; 'Yeni eğitim-öğretim yılının başlamasıyla çocuklar yoğun bir döneme daha girecek. Her gün taşınan okul çantaları ise çocukların kas-iskelet sistemi üzerinde önemli bir yük oluşturabilmektedir. Okul çağındaki çocuklarda doğru çanta kullanımı, uygun oturma düzeni ve hareket alışkanlığının erken yaşlarda kazandırılması önemlidir. Çünkü çocukluk döneminde edinilen ergonomik alışkanlıklar, yalnızca bugünün değil, ilerleyen yaşlardaki kas-iskelet sağlığının da temelini oluşturmaktadır. Özellikle çocuklarda yanlış çanta kullanımı; boyun, omuz ve sırt bölgesinde ağrıya, kas yorgunluğuna ve zaman içinde duruş alışkanlıklarının bozulmasına zemin hazırlayabilir. Genel olarak okul çantasının, çocuğun vücut ağırlığının %10'unu geçmemesi önerilir. Örneğin 30 kilogram ağırlığındaki bir çocuğun çantası mümkün olduğunca 3 kilogramı geçmemelidir. Çantanın ağırlığını azaltmak için yalnızca o gün gerekli kitap ve defterler konulmalı, gereksiz oyuncak ve eşyalar çantadan çıkarılmalıdır. Mümkünse okulda dolap veya sınıf içi saklama alanlarından yararlanılmalıdır' dedi.

Taşıma şekli de önemli

Aslan, çantaların 2 askısının da kullanılması gerektiğini söyleyerek; 'Çantaların büyük bir bölümünde bulunan iki omuz askısı da kesinlikle kullanılmalıdır. Özellikle askılar çocukların vücuduna uygun şekilde ayarlanmalı, çanta sırta yakın durmalı ve bel hizasının çok altında olmamalıdır. Tek omuzda taşınan çantalar, bir tarafa yükün fazla binmesi nedeniyle çocukların dengesini kaybetmesine neden olur. Bunun için çocuklar yürürken çantanın takıldığı tarafın tersine doğru eğilerek dengelerini sağlamaya çalışırlar. Bu da iskelet sistemine dengesiz ve doğal olmayan yük bindirdiği için zamanla sorunlara neden olabilir. Ayrıca çantaların sünger desteklerinin de olması gerekir. Çocukların kas-iskelet sağlığını korumak yalnızca çantalarla sınırlı değildir. Okula giden çocuklar günün önemli bir zaman dilimini oturarak geçirir. Bu nedenle çocuklara doğru postür, yani dengeli duruş alışkanlığı kazandırmak önemlidir. Amaç doğru oturma pozisyonu sayesinde omurganın doğal eğriliklerini korumak ve vücudu dengeli şekilde desteklemektir. Baş dengeli olmalı, çene öne doğru olmalı, omuzlar rahat tutulmalı, sırt ve bel desteklenmeli, kalçalar sandalyenin arkasına dayanmalıdır. Ayakların yere tam basması, diz ve kalçaların rahat bir pozisyonda olması önerilir' ifadelerini kullandı.

Doğru masa ve sandalye kullanımı şart

Masa ve sandalye kullanımı kadar doğru pozisyonda olmanın da önemli olduğunu söyleyen Uz. Dr. Melek Didem Aslan, 'Masa ve sandalyenin yanı sıra özellikle ekran yüksekliği çocukların boyuna uygun olmalıdır. Burada önemli olan doğru pozisyonda oturmak ve saatlerce aynı pozisyonda kalmamaktır. Önemli olan pozisyonu düzenli olarak değiştirmek ve hareketsiz kalmamaktadır. Çocuklar ders çalışırken belirli aralıklar ile 3-5 dakika mola vermelidir. Öte yandan, uzun süre telefon ve tablet kullanmak başın öne eğilmesine ve boyun kaslarının daha fazla çalışmasına neden olduğu için çocukların kas iskelet sistemini olumsuz etkiler. Bu nedenle çocukların mümkün olduğunca ekrandan uzak tutulması gerekir. Ancak günümüzde bu pek mümkün olmamaktadır. Bunun için ekran göz seviyesinde olmalı ve uzun süre aynı pozisyonda hareketsiz kalınmamalıdır. Çocuklara, 'dik otur' demek yerine, onlara uygun çalışma ortamı hazırlamalı ve hareket etmeleri teşvik edilmelidir. Çünkü sağlıklı postür, kendimizi zorlayarak sürekli dik durmak değil; vücudu dengeli, rahat ve hareketli tutabilmektir. Boyun, sırt veya bel ağrısı sürekli ya da tekrarlıyorsa, uyuşma, güç kaybı veya belirgin duruş değişikliği eşlik ediyorsa durum yalnızca 'duruş bozukluğu' olarak değerlendirilmemeli ve uzman bir hekime başvurulmalıdır' şeklinde konuştu.

Erdemli Belediyesi, 14 Eylül'de başlayacak olan yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde ilçe genelindeki kırtasiye denetimlerini üst seviyeye çıkardı. Zabıta Müdürlüğü ekipleri, çocukların sağlığını korumak ve velilerin bütçesini güvence altına alınması amacıyla okul ürünlerine yönelik saha kontrolleri gerçekleştirdi. Ekipler, defter, kalem, boya setleri, çanta, matara ve yapıştırıcı gibi temel okul ihtiyaçlarını tek tek inceledi. Denetimlerde ürünlerin raf fiyatı ile kasa fiyatı arasındaki uygunluğu kontrol edildi. Fiyat takibinin yanı sıra, öğrencilerin doğrudan temas ettiği ürünlerin mevzuata uygun Avrupa'ya Uygunluk (CE ) Belgesi, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) standartları ile yaş grubu uyarısı içeren sağlık etiketleri de mercek altına alındı.

'Çocuklarımızın sağlığı ve velilerimizin bütçesi birincil önceliğimiz'

Geleceğin teminatı olan öğrencilerin sağlıklı şartlarda eğitim alması için saha çalışmalarını sıklaştırdıklarını belirten Erdemli Belediye Başkanı Mustafa Kara, 'Yeni eğitim dönemi öncesinde velilerimizin bütçesini korumak, evlatlarımızın ise sağlığa zararlı maddelerden uzak, güvenli ürünler kullanmasını sağlamak adına Zabıta ekiplerimizi seferber ettik. Denetimlerimiz eğitim yılı başladıktan sonra da kararlılıkla devam edecek' dedi.

Başkan Kara, alışveriş sırasında mevzuata aykırı bir durumla karşılaşan vatandaşların 'Alo 153' Zabıta Hattı veya belediyenin iletişim kanalları üzerinden hızlıca bildirimde bulunabileceklerini de sözlerine ekledi.

Yapılan kontrolleri değerlendiren vatandaşlar ve esnaf, denetimlerin güven ortamı sağladığını belirtti.

Uzm. Dr. Onur Kaşlı, okulların açılmasıyla başlayan yeni eğitim-öğretim dönemi öncesinde ailelere çeşitli tavsiyelerde bulundu.

Okulların açılmasıyla birlikte çocuklar için yeniden hareketli bir dönemin başladığını hatırlatan Uzm. Dr. Onur Kaşlı; yeni sınıflar, arkadaşlar, dersler ve sosyal aktivitelerle birlikte ailelerin zihninde benzer soruların oluştuğunu ifade etti. Ailelerin 'Çocuğum çok sık hastalanacak mı?', 'Bağışıklığını güçlendirmek için ne yapmalıyım?', 'Vitamin kullanmalı mıyız?' sorularına yanıt aradığını belirten Kaşlı, bir çocuk hekimi olarak özellikle okulun ilk dönemlerinde bu sorularla sıkça karşılaştığını kaydetti.

Okula başlayan çocukların sık hastalanması normal mi?

Özellikle kreş ve anaokuluna yeni başlayan çocukların daha sık üst solunum yolu enfeksiyonu geçirdiğini gözlemlediklerini aktaran Uzm. Dr. Kaşlı, çocukların kapalı ortamlarda uzun süre birlikte bulunmasının, yakın temasın ve birçok enfeksiyon etkeniyle ilk kez karşılaşmalarının bunda önemli rol oynadığını dile getirdi. Bu nedenle okulun ilk döneminde geçirilen her nezle veya öksürüğün 'Çocuğumun bağışıklığı çok düşük' şeklinde değerlendirilmesinin doğru olmadığını vurgulayan Kaşlı, buradaki asıl hedefin çocuğun hiç hastalanmaması değil; sağlıklı gelişimini desteklemek, hastalandığında doğru şekilde takip etmek ve gereksiz ilaç kullanımından kaçınmak olduğunu belirtti.

'Bağışıklık güçlendirici' yerine sağlıklı yaşam

Ailelerin en çok merak ettiği konulardan birinin de bağışıklığı güçlendirdiği söylenen vitaminler ve takviyeler olduğunu hatırlatan Burtom Konur Cerrahi Tıp Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Onur Kaşlı, çocukların bağışıklık sistemi için yapılabilecek en temel şeylerin yeterli uyku, dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve yeterli sıvı tüketimi olduğunu kaydetti.

Her çocuğun rutin olarak çok sayıda vitamin veya takviye kullanmasına gerek olmadığını ifade eden Kaşlı; D vitamini, demir veya diğer desteklerin çocuğun yaşı, beslenmesi, büyüme ve gelişmesi ile ihtiyaçları değerlendirilerek planlanması gerektiğini belirtti.

Aşı karnesini kontrol etmeyi unutmayın

Okul başlangıcının çocukların aşılarını yeniden gözden geçirmek için güzel bir fırsat olduğuna dikkat çeken Dr. Kaşlı, öncelikle ulusal aşı takvimindeki aşıların tamamlanmış olmasının önemine işaret etti. Uzm. Dr. Kaşlı, bunun yanında çocuğun yaşı, sağlık durumu ve risk faktörlerine göre mevsimsel influenza (grip) aşısı gibi ek aşı seçeneklerinin de çocuk hekimiyle birlikte değerlendirilebileceğini aktardı.

Uyku, sandığımızdan daha önemli

Yaz tatilinde uyku saatlerinin değişmesinin neredeyse kaçınılmaz olduğunu ifade eden Uzm. Dr. Kaşlı, okul başladığında çocukların bir anda erken yatıp erken kalkmasını beklemenin her zaman kolay olmadığını söyledi. Yetersiz uykunun yalnızca çocuğun gün içerisinde yorgun olmasına neden olmayacağını belirten Uzm. Dr. Kaşlı; bunun dikkatini, öğrenmesini, davranışlarını ve genel iyilik hâlini de etkileyebileceğini vurguladı. Uzm. Dr. Kaşlı, bu nedenle okul döneminde düzenli ve yaşına uygun sürelerde uykunun, sağlıklı beslenme kadar önem verilmesi gereken bir konu olduğunu ekledi.

Kahvaltı ve beslenme çantasına küçük bir dokunuş

Çocukların güne mümkün olduğunca kahvaltıyla başlamalarını önerdiklerini dile getiren Burtom Konur Cerrahi Tıp Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Onur Kaşlı, okul beslenmesinde mükemmel bir menü hazırlamaya çalışmak yerine sürdürülebilir ve dengeli seçimler yapmanın daha önemli olduğunu söyledi. Meyve, süt ve süt ürünleri, yumurta, tam tahıllı ürünler ve yaşa uygun sağlıklı atıştırmalıkların iyi seçenekler olduğunu belirten Uzm. Dr. Kaşlı; şekerli içecekler ile yoğun işlenmiş ve paketli gıdaların tüketiminin ise mümkün olduğunca sınırlandırılması gerektiğine dikkat çekti. Çoğu zaman unutulan basit bir konunun da su içmek olduğunu hatırlatan Uzm. Dr. Kaşlı, çocukların okulda da düzenli su içmelerinin teşvik edilmesi gerektiğini ifade etti.

Okul öncesi çocuk sağlığı kontrolü

Okul öncesinde yapılan çocuk sağlığı değerlendirmesini yalnızca 'Bir hastalığı var mı?' kontrolü olarak görmemek gerektiğini vurgulayan Uzm. Dr. Kaşlı; boy ve kilo gelişiminin değerlendirilmesi, büyüme eğrisinin gözden geçirilmesi, aşıların kontrolü, beslenme ve uyku alışkanlıklarının konuşulması ve gerektiğinde görme veya işitme açısından ileri değerlendirme planlanmasının bu kontrolün önemli parçaları olduğunu kaydetti.

Ailelere her zaman çocuğun okul başarısının temelinde öncelikle sağlıklı olması ve kendini iyi hissetmesinin yattığını hatırlattığını belirten Uzm. Dr. Kaşlı, çocukların hiç hastalanmadığı bir okul yılı hedeflemenin gerçekçi olmayabileceğini yineledi. Uzm. Dr. Kaşlı, sağlıklı alışkanlıklar kazandırarak, aşıları takip ederek ve gerektiğinde çocuk hekimine başvurarak bu dönemin daha sağlıklı ve keyifli geçirilmesine yardımcı olunabileceğini sözlerine ekledi.

Uzm. Dr. Onur Kaşlı, yeni eğitim döneminin tüm çocuklar için sağlıklı, mutlu ve başarılı geçmesini dileyerek açıklamasını tamamladı.

İstanbul Anadolu Denetimli Serbestlik Müdürlüğü tarafından kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma kapsamında yürütülen faaliyetlerde, 5 okulda boya ve badana, 6 okulda ise tamirat, tadilat ve çevre düzenlemesi yapıldı. Çalışmalar kapsamında toplam 187 sınıf, 20 atölye, 15 oda, 11 laboratuvar, 5 kütüphane ve 5 mescit ile çeşitli koridor ve merdiven boşluklarının boya ve badana işlemleri tamamlandı.

Duvarlar boyandı, okullar yeni döneme hazırlandı

Denetimli serbestlik yükümlülerinin çalışmalarıyla okulların sınıf ve ortak kullanım alanları yeni eğitim öğretim yılı öncesinde yenilendi. Boya, bakım ve onarım çalışmalarının ardından öğrencilerin daha temiz, ferah ve düzenli ortamlarda eğitimlerine başlaması için okullar hazır hale getirildi.

Çalışmalar kapsamında ayrıca 3 camide çevre düzenlemesi ve temizlik çalışması gerçekleştirildi.

Amaç topluma yeniden kazandırmak

Çalışmaların, açık ceza infaz kurumlarından denetimli serbestlik kapsamında ayrılan ve kanunen iyi halli olduğu tespit edilen hükümlülerin şartlı salıverilme tarihine kadar tabi oldukları denetimli serbestlik sürecinin bir parçası olarak gerçekleştirildiği belirtildi.

Denetimli serbestlik kapsamında yükümlüler, belirlenen süre içerisinde kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma gibi yükümlülüklere tabi tutulabiliyor. Uygulamayla hükümlülerin topluma yeniden kazandırılması, sorumluluk bilincinin geliştirilmesi ve sosyal uyumlarının desteklenmesi amaçlanıyor.

Bu kapsamda gerçekleştirilen çalışmalarla okullar, camiler ve diğer ortak kullanım alanlarının bakım ihtiyaçlarına katkı sağlanırken, yükümlülerin de toplum yararına hizmet üretmeleri sağlanıyor.

İstanbul Anadolu Denetimli Serbestlik Müdürü Seviyya Sancı koordinasyonunda yürütülen çalışmaların, denetimli serbestlik uygulamasının yalnızca bir infaz yöntemi olmadığı, aynı zamanda iyileştirme, sorumluluk kazandırma ve topluma yeniden kazandırma amacı taşıdığı belirtildi.

2026-2027 eğitim öğretim yılı öncesinde gerçekleştirilen çalışmaların ardından sınıflar, atölyeler, laboratuvarlar ve ortak kullanım alanları yenilenerek öğrencilerin kullanımına hazır hale getirildi.

Erzurum İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden alınan bilgiye göre; 04-11 Eylül 2026 tarihleri arasında il genelinde yem, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzeme üreten işletmelere yönelik toplam 410 denetim gerçekleştirildi. Tüketicilerin güvenli gıdaya ulaşması amacıyla yapılan eş zamanlı denetimlerde, mevzuata uygunluk durumları titizlikle kontrol edildi.

Vatandaşın ihbarları anında değerlendirildi

Saha denetimlerinin yanı sıra vatandaşların duyarlılığı da sürece büyük katkı sağladı. Denetim dönemi boyunca Alo 174 Gıda Hattı üzerinden gelen 14 başvuru, ekipler tarafından anında işleme alınarak sonuçlandırıldı. Yetkililer, vatandaşların gıda güvenliğine yönelik şüpheli durumları bildirmeye devam etmelerinin büyük önem taşıdığını vurguladı.

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, halk sağlığını tehdit edebilecek olumsuzlukların önüne geçmek amacıyla denetimlerin kararlılıkla devam edeceğini bildirdi.

Memorial Sağlık Grubu Medstar Antalya Hastanesi Jinekolojik Onkoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Evrim Erdemoğlu, rahim ağzı, yumurtalık, rahim ve vulva kanserlerinden korunmada aşılama, tarama, belirtilerin dikkate alınması ve doğru uzmana başvurulmasının önemini anlattı.

Dünya Sağlık Örgütünün hedefi 90-70-90

Dünya Sağlık Örgütünün rahim ağzı kanserinin ortadan kaldırılması amacıyla belirlediği 90-70-90 hedefini anlatan Erdemoğlu, hedefin kız çocuklarının yüzde 90'ının HPV'ye karşı aşılanması, kadınların en az yüzde 70'inin taranması ve rahim ağzı kanseri bulunan kişilerin en az yüzde 90'ına tedavi imkânı sağlanmasını kapsadığını söyledi. Erdemoğlu, 'Rahim ağzı kanseri dünyada ortadan kaldırılmaya çalışılan bir kanser. Örneğin, Almanya'da yapılan ilginç bir çalışma var. Bavyera bölgesinde yaklaşık 700 bin kadın aşılanıyor ve 17 yıl boyunca takip ediliyorlar. Bu kadınlar da rahim ağzı kanseri gelişme riski yüzde 65 azalmış. Rahim ağzı kanseri öncesi olan öncül lezyonlarda yüzde 52 azalmış. Rahim ağzını kanserini aşı ile engelleyebiliyoruz, aşı bu yönde çok faydalı bir seçenek' dedi.

'Sosyal medyadaki yanlış bilgiler aşıdan uzaklaştırıyor'

Birçok gelişmiş ülkede kız ve erkek çocuklarının erken yaşta aşılandığını belirten Erdemoğlu, Romanya, Pakistan ve Hırvatistan gibi aşılamanın ulusal program kapsamında yapılmadığı ülkelerdeki çalışmalara dikkati çekti. Erdemoğlu, 'Aşılarla ilgili en büyük yanlışlar ne yazık ki sosyal medyadaki yanlış bilgilerden, aşının yan etkilerine karşı duyulan korkudan ya da yanlış bilgilendirmelerden kaynaklanıyor. Oysa aşıların güvenli olduğu gösterilmiş ve birçok gelişmiş ülkede hem kız hem erkek çocukları erken yaşta aşılanıyor' ifadelerini kullandı.

Mayo Clinic'te farklı alanlarda görev yapan sağlık çalışanlarıyla yürüttükleri çalışmayı da anlatan Erdemoğlu, 'Birçok doktorun aşıyla ilgili bilgisinin tam olduğunu ancak kendi ailesine aşı yaptırmadığını gözlemledik. Bu farkın en önemli nedenlerinden biri aşının orada sigorta kapsamında olmamasıydı. Aşının sigorta kapsamına girmesi, uygulanma yaygınlığını artıracaktır. Türkiye'de bazı sigortalar bunu kapsıyor, bazıları kapsamıyor' şeklinde konuştu.

Kadın kendi HPV örneğini alabiliyor

HPV taramasındaki yeni uygulamalardan birinin kişinin kendi örneğini alabilmesi olduğunu açıklayan Erdemoğlu, şu ifadelere yer verdi: 'Kadın, özel bir kitle kendi HPV örneğini alıp test sonucunu elde edebiliyor ve buna göre doktora başvurabiliyor. Bu çok büyük bir kolaylık. Çünkü hastalar utanabiliyor, doktora gittiklerinde bu konuyu açmakta zorlanabiliyor ya da maddi güçlük yaşayabiliyor. Kişinin kendi kendine uyguladığı tarama testi bunların önüne geçiyor' diye konuştu.

'Koruma burada ameliyathanede başlıyor'

Yumurtalık kanserine ilişkin yeni çalışmalar hakkında da bilgi veren Erdemoğlu, 'Adı yumurtalık kanseri olsa da bu kanserin aslında yumurtalıktan değil tüpten geliştiğini öğrendik. Bunun ardından yumurtalık kanserinin önlenmesine yönelik yenilikler ortaya çıktı. Yumurtalık kanserinin engellenmesi için Kuzey Amerika ülkelerinde aktif bir program yürütülüyor. Tüpten geliştiği için kadınlar da tüpün alınması yumurtalık kanserinin gelişimini engelliyor. Peki tarama olabilir mi? Ne yazık ki taraması yok. Öyle ki bize mesela genetik kanser yatkınlığı olan hastalar geliyor. 'Hocam tarayın bunu' diyor ama bunların taramasıyla ne yazık ki yumurtalık kanserinin tanısını erken koymanın yolu yok. Bu kişilere öncü cerrahi yapılabilir. Koruma burada ameliyathanede başlıyor' dedi.

Tüplerin bağlanması yerine alınmasını önerdiklerini aktaran Erdemoğlu, 'Bir kadın tüplerini bağlatmak istiyorsa tüp bağlama yerine tüplerin alınmasını öneriyorum. Safra kesesi ya da böbrek taşı gibi herhangi bir nedenle karın ameliyatı geçiriyorsa ve çocuk doğurganlığını tamamladıysa ameliyat sırasında tüplerin alınmasını öneriyorum. Bu sayede yumurtalık kanserini, kanser gelişmeden cerrahi olarak engelleyebiliyoruz' dedi. Erdemoğlu, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği (ACOG)' nin de kalıcı korunma ve rahmin alınacağı ameliyatlarda tüplerin alınmasına ilişkin önerileri bulunduğunu da sözlerine ekledi.

'Bir damla dahi olsa önemli'

Rahim kanserinin menopoz sonrası kanamayla belirti verebildiğini ifade eden Erdemoğlu, 'Rahim kanseri sessiz gibi gözükse de aslında duyulabilir bir belirti veriyor. Bu belirti menopoz sonrası kanama. Birçok kadın küçük bir kanama olduğunda, 'Bir damlaydı' diyerek bunu geçiştiriyor. Oysa menopoz sonrası kanamalar bir damla dahi olsa önemli ve doktora başvurulması gerekiyor' dedi. Rahim kanserinin kiloyla ilişkili olduğunu da belirten Erdemoğlu, kilo kontrolü ile menopoz öncesinde sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemine dikkati çekti.

Vulva bölgesindeki kaşıntıya dikkat

Vulvanın genital bölgenin dıştaki cilt kısmı olduğunu belirten Erdemoğlu, bu bölgedeki kanserlerin HPV ve kaşıntılı hastalıklara bağlı olarak arttığını söyledi. Erdemoğlu, 'Menopoz sonrası bir hastanın vulva bölgesinde kaşıntılı bir hastalığı olması, kanser için öncül bir lezyon olabileceğini veya kanser olabileceğini gösteren bir bulgu. Kesinlikle doktora başvurulması gereken ve bunun araştırılması, tedavisinin yapılması gereken bir durum' diye konuştu.

'İlk yapılan cerrahi hastanın sağ kalımını belirliyor'

Kadın kanserlerinde ameliyatı gerçekleştiren uzmanın önemine değinen Erdemoğlu, 'Kadın kanserlerini jinekolojik onkoloğun tedavi etmesiyle başka branşların tedavi etmesi arasında hastaların sağ kalımı açısından fark olduğu gösterilmiş. Buradaki amacım genel kadın doğum hekimlerini dışlamak değil. Birçok hastalığın ilk tanısını ve ilk müdahalesini kadın doğum hekimleri yapıyor. Ancak yumurtalık kanseri gibi ilk cerrahinin hastanın sağ kalımını belirlediği durumlarda mutlaka bir jinekolojik onkoloğa ulaşılmasını öneriyorum' dedi.

Erdemoğlu, sözlerini şu önerilerle tamamladı: 'Uygun yaşlardaysanız kendiniz ve aileniz için HPV aşısı konusunda doktorunuzla görüşün. İlk korunmaya aşı odasından başlayın. Taramalarınızı aksatmayın. HPV ve smear taramalarını KETEM'lerde ya da polikliniklerde yaptırın. Ailenizde özellikle yumurtalık ve meme kanseri sık görülüyorsa doktorunuzdan koruyucu cerrahi hakkında bilgi isteyin.'

Erkek sağlığının ihmal edildiğini belirten Medicana International Ankara Hastanesi Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Hasan Bakırtaş, tıpkı kadınlarda meme kanseri farkındalığında olduğu gibi erkeklerde görülen kanserlerde de farkındalığın hayati önem taşıdığını söyledi. Erken teşhisle tedavi edilebilen prostat kanserinde özellikle ailesinde hastalık öyküsü bulunan erkeklerin daha erken yaşta kontrol edilmesi gerektiğine dikkat çeken Prof. Dr. Bakırtaş, 'Ailesinde prostat kanseri bulunan erkeklerde tarama programını genel toplumdan daha erken başlatıyoruz. Özellikle birinci derece yakınlarından birinde prostat varsa 45, iki kişide var ise 40 yaşında üroloji uzmanına başvurması gerekiyor. Ailesinde böyle bir öykü olmayan erkeklerde ise 50 yaşından itibaren tarama ve ilk değerlendirme için üroloji kontrolü yapılmasını öneriyoruz' dedi.

Prostat kanserinin ileri yaşlarda oldukça sık görüldüğünü ancak her tümörün aynı klinik öneme sahip olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Hasan Bakırtaş sözlerine şöyle devam etti:

'90 yaşındaki erkeklerin yarısından fazlasında prostat kanserine rastlanabiliyor. Bunların önemli bir kısmı kişinin yaşam süresini veya yaşam kalitesini etkilemeden, yıllarca sessiz şekilde kalabiliyor. Bu nedenle günümüzde yaklaşımımız, her kanseri bulup tedavi etmekten ziyade gerçekten klinik olarak önemli olan kanserleri ayırt etmek üzerine kurulu. Ayrıca iyi huylu prostat büyümesi, özellikle 40'lı yaşlardan itibaren erkeklerde sık karşılaştığımız bir durum. İdrar akımında zayıflama, sık idrara çıkma, gece idrara kalkma veya idrarı başlatmakta güçlük gibi şikâyetler ortaya çıktığında bunun yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu olduğu düşünülmemeli. Altta yatan nedenin belirlenmesi için ürolojik değerlendirme yapılmalı. Bu sorun tedavi edilerek yaşam konforu yükseltilmelidir. Üstelik çoğu zaman bu sorun ameliyata gerek olmadan ilaç tedavileri ile düzeltilebilir.'

Çevresel faktörler etkin

Tarama programları ve görüntüleme teknolojilerindeki gelişmelerin prostat kanseri tanısında önemli bir değişim olduğuna kaydeden Prof. Dr. Hasan Bakırtaş, hastalığın görülme sıklığındaki farklılıkların yalnızca genetik özelliklerle açıklanamayacağına dikkat çekerek, 'Multiparametrik prostat MR'ı, şüpheli alanların belirlenmesi ve biyopsinin daha doğru hedeflenebilmesi açısından önemli bir yöntem. Görüntüler, PI-RADS adı verilen 1 ile 5 arasındaki bir sistemle değerlendiriliyor ve skor yükseldikçe klinik olarak anlamlı kanser olasılığı da artıyor. Türkiye'de bu konudaki radyolojik görüntüleme ve tanı olanaklarımız Avrupa ülkeleriyle eşdeğer düzeyde. Ancak vaka yoğunluğumuz da ne yazık ki Avrupa ile eşdeğer. Uzak Doğu ülkelerinde ise görülme sıklığı en düşük seviyelerde. Hastalığın ortaya çıkışında genetik özelliklerin yanı sıra beslenme, yaşam biçimi ve çevresel faktörlerin de etkisi bulunuyor. Örneğin Uzak Doğu toplumlarında hastalık daha düşük oranlarda görülürken, farklı ülkelere göç eden aynı topluluklarda oranların değişebildiğini görüyoruz. Bu da genetik yatkınlık ile çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığını düşündürüyor' dedi.

'İhmal edilmemeli'

Erken evrede yakalanan prostat kanserinde tedavi seçeneklerinin oldukça başarılı sonuçlar verebildiğini vurgulayan Prof. Dr. Hasan Bakırtaş: 'Buradaki en önemli nokta, doğru zamanda doğru hastayı değerlendirmek. Erken evrede yakaladığımız prostat kanserlerinde tedavi başarımız son derece yüksek. Erkeklerin herhangi bir şikâyet ortaya çıkmasını beklemeden, yaşına ve aile öyküsüne göre prostat sağlığını takip ettirmesi, hem hastalığı erken yakalamak hem de gereksiz işlemlerden kaçınmak açısından büyük önem taşıyor' ifadelerini kullandı

Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 32 haftalık dünyaya gelen Avad bebeğin doğum sonrası yapılan değerlendirmelerinde, ince bağırsakta doğuştan tıkanıklık olduğu belirlendi. Jejunal atrezi tanısı konulan bebek, hastanenin Çocuk Cerrahisi hekimleri Dr. Öğretim Üyesi Op. Dr. İsmail Özmen ve Op. Dr. Gizem Özdemir Kenar tarafından ameliyat edildi. Başarılı operasyonun ardından Yenidoğan Ünitesi'nde yakın takibe alınan Avad bebek, süreç içerisinde kusma, gaita çıkarma ve beslenme sorunlarıyla mücadele etti. Prematüre olması nedeniyle oluşabilecek riskler de göz önünde bulundurularak tedavisi multidisipliner bir ekiple sürdürülen bebek, yaklaşık 2 ayın sonunda sağlığına kavuştu.

'Bilimsel veriler ışığında bebeğimizin yanında olduk'

Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi (ALKÜ) Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi ve Yenidoğan Ünitesi Sorumlu Hekimi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Neonatoloji Uzmanı Prof. Dr. Birgül Livaoğlu Say, Avad bebeğin tedavi sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu. Bebeğin hem prematüre olması hem de doğuştan bağırsak rahatsızlığı bulunması nedeniyle çok yönlü takip gerektiğini belirten Prof. Dr. Say, 'Bin 600 gram ağırlığında ve 32 haftalık dünyaya gelen bebeğimizde, doğum sonrası jejunal atrezi adı verilen ince bağırsak tıkanıklığı tespit edildi. Çocuk Cerrahisi Uzmanlarımız Dr. Öğretim Üyesi Op. Dr. İsmail Özmen ve Op. Dr. Gizem Özdemir Kenar tarafından başarılı bir operasyon gerçekleştirildi. Ameliyat sonrasında yaşanan kusma, gaita çıkarma ve beslenme sorunları ile prematüreliğe bağlı riskleri deneyimli sağlık ekibimizle birlikte yakından takip ettik. Bilimsel veriler ışığında yürüttüğümüz tedavi sürecinin sonunda bebeğimizi sağlıklı bir şekilde taburcu etmenin mutluluğunu yaşıyoruz' dedi.

3. basamak yenidoğan hizmeti veriliyor

Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Ünitesi'nin ileri riskli bebeklerin takip ve tedavisinde önemli bir merkez olduğunu ifade eden Prof. Dr. Say, ünitenin 3. basamak yenidoğan hizmeti sunduğunu belirtti. Ünitede 13 kuvöz yatağı ve 5 anne uyum odası bulunduğunu aktaran Say, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Neonatoloji Uzmanı Dr. Celal Sağlam ile birlikte deneyimli sağlık personeli ve hemşirelerle hizmet verdiklerini söyledi. Prof. Dr. Say, Yenidoğan Ünitesi'nde 2025 yılında 580 bebeğin takip ve tedavisinin gerçekleştirildiğini, 2026 yılında ise bugüne kadar 260 bebeğin tedavisine katkı sağlandığını ifade etti.