İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, bir dizi ziyaret ve program için geldiği Batman’da valiliği ziyaret ederek, şeref defterini imzaladı. Bakan Çiftçi, ardından Vali Ekrem Canalp’tan kentte yürütülen çalışmalar hakkında bilgi aldı. Ardından Bahçelievler Mahallesinde yapılan Kardeşlik Mescidi’nde öğle namazını kılan Bakan Çiftçi, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) yerleşkesi içerisinde bulunan Kristal Park Tesislerinde 11 ilden gelen bölge valileriyle ‘Bölge Valileri Terörsüz Türkiye Toplantısı’na katıldı. Programda Diyarbakır Valisi Murat Zorluoğlu, Van Valisi Ozan Balcı, Bingöl Valisi Cahit Çelik, Şırnak Valisi Birol Ekici, Hakkari Valisi İbrahim Taşyapan, Siirt Valisi Kemal Kızılkaya, Mardin Valisi Tuncay Akkoyun, Bitlis Valisi Ahmet Karakaya, Ağrı Valisi Önder Bozkurt, Muş Valisi Avni Çakır, Emniyet Genel Müdürü Ali Fidan, Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Ali Çardakçı, AK Parti İl Başkanı Hüseyin Şansi, MHP İl Başkanı Muhammed Arif Çetin ve 11 ilin emniyet müdürleri ve jandarma komutanları yer aldı.

‘“DÜNYA YENİDEN ŞEKİLLENİYOR”

Toplantı öncesi açıklamada bulunan Bakan Çiftçi; “Türkiye olarak tarihimizin en önemli dönüm noktalarından birinden geçiyoruz. Dünya yeniden şekilleniyor. Küresel güç dengeleri değişiyor. Devletler arasındaki rekabet sertleşiyor. Yakın coğrafyamızda yeni siyasi ve jeopolitik dengeler kuruluyor. Böyle bir dönemde Türkiye’nin iç bütünlüğünü tahkim etmesi, toplumsal dayanışmasını güçlendirmesi ve güvenlik kapasitesini en üst seviyeye çıkarması tarihi bir zarurettir. İşte Terörsüz Türkiye hedefini, bu büyük tarihi ve stratejik çerçeve içerisinde değerlendiriyoruz. Muhterem Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde ortaya konulan ‘Türkiye Yüzyılı’ vizyonunun en önemli stratejik hedeflerinden biri, terör meselesinin kalıcı biçimde sona erdirilmesidir. Çünkü Terörsüz Türkiye; milli birliğimizin tahkimi, toplumsal kardeşliğimizin güçlendirilmesi ve ülkemizin bölgesel ve küresel hareket alanının genişletilmesi bakımından stratejik bir devlet politikasıdır. Bu büyük hedefin temelinde ise tek millet, tek bayrak, tek vatan, tek devlet anlayışı bulunmaktadır” dedi.

“ÖĞRENDİĞİMİZ DERSLER VAR”

Terörsüz Türkiye sürecinin önemine dikkat çeken Bakan Çiftçi, şöyle devam etti; “Terörle mücadelede milletimiz çok ağır bedeller ödedi. Nice evladımızı şehit verdik. Nice kahramanımız gazilik şerefine erişti. Özellikle bu bölgede yaşayan vatandaşlarımız terörün baskısını, tehdidini ve tahribatını yıllarca doğrudan hissetti. Bizim arzumuz, bu topraklarda bir daha hiçbir annenin evlat acısıyla sınanmaması, hiçbir çocuğun terörün gölgesinde büyümemesidir. Ancak bu hedefe ulaşırken devletimizin vakarından, hukukundan, egemenlik haklarından ve milli birliğimizden en küçük bir taviz verilmesi söz konusu olamaz. Türkiye geçmişte ‘çözüm süreci’ olarak adlandırılan bir tecrübe yaşadı. Bu tecrübenin bize öğrettiği önemli dersler vardır. İyi niyetle atılan adımların terör örgütleri tarafından istismar edilmesi ve ortaya çıkan ortamın terör yapılanmaları tarafından kendi amaçları doğrultusunda kullanılmaya çalışılması, devlet hafızamızda kalıcı izler bırakmıştır. Aynı yanlışların tekrarlanmasına kesinlikle izin vermemeliyiz. Terörsüz Türkiye süreci, kamu düzeninin zayıfladığı veya terör örgütlerinin kendilerine yeni hareket alanları bulduğu bir zemine dönüşemez. Devletimizin onuruna ve izzetine gölge düşürecek, milletimizin birliğine halel getirecek hiçbir gelişmeye müsaade etmeyeceğiz. Devletimizin şefkati de kudreti de yerli yerinde olacaktır. Vatandaşımıza karşı merhametli, suç ve terör karşısında kararlı olacağız.”

“VALİLERİMİZ SÜRECİN SAHADAKİ TEMSİLCİLERİDİR”

Bakan Çiftçi, valilerin süreçteki sorumluluklarını belirterek, “Bu tarihi süreçte hepimize çok önemli sorumluluklar düşüyor. Sizler, Türkiye’nin geleceğini şekillendiren bu büyük dönüşümün sahadaki temsilcileri ve tarihin akışına doğrudan etki eden aktörlerisiniz. Bir valimizin zamanında aldığı tedbir, önlediği bir provokasyon, çözdüğü toplumsal bir mesele veya vatandaşımızla kurduğu gönül bağı, bu sürecin başarısında belirleyici olacaktır. Sizlerden, içinde bulunduğumuz dönemin tarihi anlamını hakkıyla idrak eden, bölgesel gelişmeleri okuyabilen ve devletimizin uzun vadeli hedeflerini gözeten bir yönetim anlayışı bekliyoruz. Şehrinizin sosyolojisini, toplumsal hassasiyetlerini ve risk alanlarını çok iyi bilmelisiniz. Şehit ailelerimizin ve gazilerimizin hassasiyetlerini gözetecek; terör örgütlerinin, suç yapılanmalarının ve provokasyon peşinde koşan çevrelerin toplumsal gerilim üretmesine fırsat tanımamalıyız. Devletimizin dili açık, tutumu kararlı, uygulamaları adil ve vatandaşımızla kurduğu ilişki güven verici olacaktır” diye konuştu.

Vali Ekrem Canalp, AK Parti Batman Milletvekili Ferhat Nasıroğlu, Siirt Valisi Kemal Kızılkaya, AK Parti Batman İl Başkanı Hüseyin Şansi , MHP İl Başkanı Arif Çetin ve protokol üyelerinin de bulunduğu açılışta İl Müftüsü’nün yaptığı duanın ardından cami ibadete açıldı. Bakan Çiftçi ve beraberindeki protokol üyeleri, açılışın ardından camide öğle namazını kıldı. Öte yandan Bakan Çiftçi, Batman’da bölge Valileri toplantısı ile konferansa katılacak.

Hat sanatının dünyaca tanınan isimlerinden, Kabe'de yazısı bulunan Türk hattat Mehmet Özçay, 'Mushaf-ı Mehmet Özçay'ın el yazması aslını Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (TÜYEK) Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığına bağışladı. Sanatçının yıllar süren emeğini milletine armağan ettiği eser, daire başkanlığına vakfedilen ilk yazma eser olma özelliğini taşıyor.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, bağışa ilişkin açıklamasında, Özçay'ın hat sanatına ve kültürel mirasın korunmasına sunduğu katkıya dikkat çekti.

Sanatçının 1986 yılında yazımına başladığı mushafı milletine armağan ettiğini belirten Ersoy, 'Değerli üstadımızın bu anlamlı bağışı, sanatındaki ustalığın yanında gönül zenginliğinin ve kültürel mirasımızın geleceğine duyduğu sorumluluğun da kıymetli bir ifadesidir' ifadelerini kullandı.

Eserin özenle korunacağını ve bilimsel yayınlarla tanıtılacağını vurgulayan Ersoy, 'Hat sanatımıza ömrünü adayan, yıllarca emek verdiği eserini kurumumuza emanet eden Mehmet Özçay'a bu değerli bağışı ve çalışmalarımıza sunduğu katkılar için gönülden teşekkür ediyorum' dedi.

Sergide verdiği sözü yerine getirdi

Mehmet Özçay, 25 Şubat 2025'te açılan 'Sultanların Mushafları' sergisinde el yazması mushafını TÜYEK Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığına bağışlayacağını açıklamıştı.

Gerekli hazırlıkların ve eser için özel olarak hazırlanan mahfazanın tamamlanmasının ardından Özçay, mushafı TÜYEK'te Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Coşkun Yılmaz'a teslim etti.

Dört buçuk yılda tamamladı, ilk bölümlerini yeniden yazdı

Özçay'ın mushafı yazma serüveni, 1986 yılında bir yayınevinden gelen teklifle başladı. Sanat hayatının ilk yıllarında aldığı bu teklifi, yazıdaki seviyesini yeterli görmediği için önce kabul etmeyen Özçay, ısrarlı talepler üzerine çalışmaya başladı.

Dört buçuk yıllık emeğin ardından ilk mushafını 1991'in ilk aylarında tamamlayan sanatçı, bu sürecin nesih hattında ilerlemesine önemli katkı sağladığını belirtti. Yazısındaki gelişim nedeniyle eserin ilk yazdığı altı buçuk cüzünü yeniden kaleme aldı.

Yüz binlerce nüshası basılan mushafın el yazması aslı, böylece sanatçının hat sanatındaki gelişimini de yansıtan özel bir eser niteliği kazandı.

Baskı için tek tek büyük boy kağıtlara yazıldı

Mushaf, basılmak üzere hazırlandığı için dönemin teknik şartlarına uygun bir yöntemle kaleme alındı. Özçay, eseri 35 50 santimetre boyutlarında, birbirinden bağımsız beyaz mat kuşe kağıtlara yazdı. Bu yöntem, el yazması sayfaların baskıya daha sağlıklı aktarılmasını sağladı.

'Mushafımı milletime armağan ediyorum'

Mehmet Özçay, ilim heyeti üyesi olduğu TÜYEK Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığına eserini vakfetmekten büyük mutluluk duyduğunu ifade etti. Mushafını milletine armağan ettiğini belirten sanatçı, eserini Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesine emanet ettiğini söyledi.

Eserin tesliminde TÜYEK Yazma Mushaflar İlim Heyeti Başkanı Mehmet Emin Maşalı, hattat Hüsrev Subaşı, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Rektörü Ahmet Sait Açıkgözoğlu, TÜYEK Yazma Mushaflar Dairesi Başkanı Necmeddin Gökkır ile TÜYEK Çeviri ve Yayın Dairesi Başkanı Necmeddin Azak da hazır bulundu.

'İhracat verilerindeki değişim, hedef ülkelerdeki dönüşümle bağlantılı'

Yılın ilk üç çeyreğine ilişkin ihracat sonuçlarını değerlendiren TİM Yönetim Kurulu Üyesi ve GAİB Hububat Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, sektörün performansını yalnızca toplam ihracatın ulaştığı değer üzerinden okumanın yeterli olmadığını ifade ederek, 'Sektörün ihracat performansının gerisinde, ülkeden ülkeye değişen farklı dinamikler bulunuyor. Çünkü bölgesel savaşların gölgesinde farklı pazarların talep yapıları, tüketim tercihleri ve dış ticaret şartları birbirinden belirgin biçimde ayrışıyor. Özellikle satın alma gücü, dövize erişim ve temel gıdaya olan ihtiyaç gibi unsurların öne çıktığı hassas ekonomilerde, ithalat eğiliminin farklılaştığını görüyoruz. Afrika'da bazı ülkelerde döviz likiditesinin zayıflamasıyla temel gıda niteliğindeki un ve bitkisel yağlara yönelimin güçlenmesi, buna karşılık daha yüksek katma değerli ve ambalajlı ürünlerde alımların daha temkinli hale gelmesi bunun somut örneklerinden biri. Bu nedenle ihracat stratejimiz içinde yalnızca ticaret hacmine değil, o hacmi oluşturan talebin niteliğine de odaklanmamız gerekiyor. Farklı gelir gruplarına, tüketim alışkanlıklarına ve ekonomik şartlara sahip pazarlardaki değişimi hızlı okuma özelliğiyle öne çıkan bölgemiz, ürün ve ihracat tercihlerini şartlara göre şekillendiriyor' dedi.

'Değişen ticaret şartlarına hazırlıklı olmaya çalışıyoruz'

Talebin yapısındaki farklılaşmaya, hedef pazarların kendi gıda ve ticaret politikalarındaki değişimleri de eklemek gerektiğine dikkat çeken Kadooğlu, 'Başlıca ihracat pazarlarımızın bazılarında ithalatın finansmanı ve ödeme şartları yeniden düzenlenirken, bazıları gıda ürünlerinde yerli üretimi güçlendirecek politikalar geliştirmeye çalışıyor. Farklı coğrafyalarda yeni üretim kapasitelerinin devreye girmesi, bugüne kadar ithalata dayalı olan ticaretin yönünü değiştirme potansiyeli taşıyan önemli bir unsur. Irak'ta ithalat vergilerinin sevkiyat öncesinde peşin ödenmesine ilişkin yeni uygulama, Cezayir gibi bazı ülkelerin makarna ve bisküvi gibi ürünlerde yurt içinde üretimi teşvik eden yaklaşımı veya Mısır'ın buğdayın hem üretimini hem de ithalatını artırarak un ihracatını özellikle Doğu Afrika'ya doğru büyütme hedefi, birbirinden farklı olmakla birlikte bağlantılı bir dönüşüme işaret ediyor. Bu gelişmeleri, gıda arzının ve ticaretinin ülkelerin kendi öncelikleri doğrultusunda yeniden şekillendiği daha geniş bir sürecin parçaları olarak değerlendirmek gerekiyor. Bu yüzden hangi pazarda hangi ürünle, hangi ticaret modeliyle ve nasıl bir yerel rekabet ortamı içinde varlık göstereceğimizi bugünden öngören bir ihracat stratejisi geliştirmeye çalışıyoruz. Güneydoğu'nun farklı coğrafyalardaki güçlü pazar birikimi ve deneyimiyle bu dönüşümü yakından izleyerek ticaretin değişen şartlarına hazırlıklı olmaya devam etmek istiyoruz' diye konuştu.

Olay, Pazar ilçesi Kirazlık Mahallesi'ndeki balıkçı limanında meydana geldi. Sezonun açılmasıyla birlikte bolca avlanan palamutlar teknelerle kıyıya getirilerek kasalanmaya başlandı. Ancak iddiaya göre, aşırı avlanma nedeniyle kasalara sığmayan, taşınma ve istifleme sırasında ezilip patlayan tonlarca palamut, bazı büyük balıkçı tekneleri tarafından doğrudan liman içine boşaltıldı.

Dökülen balıkların çürümesiyle birlikte Kirazlık Limanı adeta balık mezarlığına döndü. Denizin yüzeyini kaplayan yüzlerce ölü balık, kısa sürede çevreye dayanılmaz bir koku yaymaya başladı. Limana yakın noktalardaki yerleşim yerlerinde mahalle sakinleri pencerelerini açamaz hale geldi. Sağlık kaynağı olarak tüketilen balıkların deniz suyunu kirletmesi ve çevreye yaydığı çürük kokusu mahalle halkının sağlığını tehdit etmeye başladı.

Yaşanan çevre katliamına isyan eden liman sakinlerinden balıkçı Temel Zaman, denetimlerin artırılması çağrısında bulunarak 'Bu rezilliğe bir bakın. Sahil Güvenlik Komutanlığı gelsin, ufak teknelerle değil bu büyük takımlarla ilgilenip gereken cezayı kessin. Liman berbat durumda, ağır kokudan geçilmiyor. Büyük tekneler fazlalık balığı ezilip patlayınca doğrudan denize basıyor. Vatandaşlar bu koku yüzünden geceleri evinde yatamıyor, binaların içine kadar koku doldu' dedi.

Trafik sigortasının araçlardaki sel hasarını karşılamadığını söyleyen Sigortacı Yakup Göktaş, 'Trafik sigortası sel hasarını karşılamaz. Trafik sigortası, kara yolunda aracınızı kullanabilmeniz için zorunlu olan bir poliçedir. Bu sigortanın içine de herhangi bir madde ekleyemeyiz. Araçlarımızda kasko sigortası varsa ve poliçenin içerisinde sel sularına karşı teminat almış isek ki genel itibariyle vardır. Bunun içerisinde muafiyet de yoksa kaskomuz bu sel hasarını karşılar. 10 yaşın üzerindeki araçlarda genel itibari ile belli başlı sigorta şirketleri kasko yapıyorlar. Burada gerek muafiyetli oluyor, gerekse de muafiyetsiz poliçe yapılabiliyor. Tabi primleri biraz yüksek olabiliyor ama yapılabiliyor' dedi.

Göktaş, konutlarda ise DASK poliçesinin sel-su hasarlarını karşılamadığını; konut veya iş yeri poliçesinin yaptırılması gerektiğini söyleyerek, 'DASK, zorunlu deprem sigortası doğal afet dediğimiz bir olay. Deprem sonucu oluşan risklerde DASK poliçesi devreye girer ama sel hasarı bu DASK poliçesinin içerisinde yer almaz. Bu nedenden dolayı da gerek iş yerlerinde gerekse de konutlarımızda konut sigortası, iş yeri paket sigortası gibi poliçeleri eğer yapabilirsek bunların içerisinde yangın, yıldırım, infilak, grev, halk hareketleri, kötü niyetli hareketler, sel-su hasarı gibi teminatları içerir. Böylelikle o poliçeler de oluşan sel hasarını karşılar. Sel-su hasarlarında gerekli şekilde bir muafiyet vardır genel şartlar çerçevesinde. O muafiyet düşüldükten sonra geri kalan tüm tazminatı karşılar' ifadelerini kullandı.

Oymalıtepe'nin geçmişine de tanıklık eden İsmail Usta, köyde yol ve elektrik imkânlarının sınırlı olduğu yıllarda gaz lambasının ışığında, pedallı dikiş makinesiyle çalıştığı günleri hatırlıyor. Bir zamanlar kömürle ısıtılan ütüyle kıyafetlere son şeklini veren usta, bugün teknolojinin gelişmesine rağmen geleneksel döküm ütüsünden vazgeçmiyor. Yıllardır kullandığı üç iplik makinesi ve iplik işleme makinesi de dükkânındaki yerini koruyor. Eskimiş gövdeleri ve üzerlerindeki izlerle bu araçlar, yarım asrı aşan emeğin sessiz tanıkları olarak duruyor.

Hazır giyimin yaygınlaşmasıyla işlerin azaldığını belirten İsmail Usta, mesleğini sürdürmekten vazgeçmiyor. El emeğiyle beş çocuğunu büyüten usta, yılların tecrübesini her dikişe yansıtmaya devam ediyor.

Çocukların ders çalışırken, kitap okurken veya ekran kullanırken uzun süre yakın mesafeye odaklanmasının gözlerin uyum mekanizmasını sürekli çalıştırdığını belirten Medicana Sağlık Grubu Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Tuğba Kurt, 'Akomodasyon adı verilen bu mekanizma, yakındaki nesnelerin net görülmesini sağlar. Uzun süre kesintisiz yakın çalışma gözlerde yorulma hissine neden olur. Özellikle ders sırasında ortaya çıkan baş ağrısı, bulanık görme, gözlerde yanma ve ağrı gibi yakınmalar dikkate alınmalıdır. Her çocuğun ekran ve yakın çalışma süresine verdiği yanıt aynı değildir. Çocuğun ders çalışırken sık sık gözlerini ovuşturması, baş ağrısından yakınması veya yazıları görmek için gözlerini kısması göz yorgunluğunun yanı sıra bir görme probleminin de göstergesi olabilir' dedi.

Ekrana bakarken göz kırpma sayısı azalıyor

Uzun süre ekrana bakmanın gözlerde kuruluk şikâyetini artırabildiğini söyleyen Op. Dr. Tuğba Kurt, bunun önemli nedenlerinden birinin göz kırpma sıklığının azalması olduğunu belirtti. Kurt, 'Normal şartlarda göz kırpmak, göz yüzeyindeki gözyaşının düzgün bir şekilde dağılmasını sağlar. Ancak ekrana yoğun şekilde odaklanıldığında göz kırpma sayısı azalabilir. Bu durumda gözyaşı daha hızlı buharlaşır ve göz yüzeyinde kuruluk oluşabilir. Kurulukla birlikte yanma, batma, ağrı, kızarıklık ve zaman zaman bulanık görme gibi şikâyetler ortaya çıkabilir. Özellikle uzun süre bilgisayar veya tablet kullanan çocukların bu belirtileri yaşayıp yaşamadığının takip edilmesi önemlidir' diye konuştu.

20-20-20 kuralı gözleri dinlendirmeye yardımcı oluyor

Ekran kullanımında gözleri düzenli olarak dinlendirmenin göz yorgunluğunun azaltılmasına yardımcı olabileceğini ifade eden Op. Dr. Tuğba Kurt, '20-20-20 kuralı bu açıdan uygulanabilecek basit yöntemlerden biridir. Her 20 dakikalık yakın çalışmanın ardından yaklaşık 20 saniye boyunca en az 20 feet, yani 6 metre uzaklıktaki bir noktaya bakmak gözlerin yakına odaklanmasını azaltmaya yardımcı olur. Bunun yanında özellikle uzun süre ders çalışan çocukların yaklaşık her yarım saatte bir kısa bir mola vermesi, gözlerini 1-2 dakika kapatması ve sürekli ekrana sabitlenmek yerine bakışlarını farklı uzaklıklara yönlendirmesi faydalı olabilir. Buradaki amaç yalnızca ekran süresini bölmek değil, gözlerin sürekli yakın mesafeye odaklanmasını da azaltmaktır' dedi.

Ekran ile göz arasında en az bir kol mesafesi olmalı

Ekranın konumunun ve kullanım mesafesinin de göz sağlığı açısından önem taşıdığını belirten Op. Dr. Tuğba Kurt, 'Ekran ile göz arasında yaklaşık 50-70 santimetrelik, yani en az bir kol mesafesine yakın bir uzaklık bulunması uygun olur. Ekranın üst kenarının göz hizasında veya biraz altında olması ve bakışın hafif aşağı yönelmesi tercih edilmelidir. Ekran parlaklığının da ortamın aydınlatmasına uygun olması gerekir. Çok parlak bir ekranın karanlık bir odada kullanılması gözlerdeki rahatsızlık hissini artırabilir. Bu nedenle çocukların ders çalışırken veya dijital içerik tüketirken karanlık bir ortamda ekrana bakmamaları, çalışma alanının yeterli ve dengeli şekilde aydınlatılması önemlidir' ifadelerini kullandı.

Uzun ekran süresi miyopi gelişimini etkileyebilir

Çocukluk ve gençlik döneminde uzun süreli yakın çalışmanın miyopi gelişimi ve ilerlemesi açısından da dikkate alınması gerektiğini ifade eden Op. Dr. Tuğba Kurt, 'Özellikle çocuklarda uzun süre ekran kullanımı ve yakın mesafeli çalışmaların artması, miyopi açısından risk oluşturan faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor. Yakın çalışmanın uzun süre devam etmesi gözün uyum mekanizmasını sürekli aktif tutarken, çocukluk döneminde gözün yapısal gelişimi de devam ediyor. Bu nedenle ekran kullanımının sınırlandırılması, yakın çalışma sırasında düzenli molalar verilmesi ve çocukların gün içerisinde açık havada zaman geçirmesi önem taşıyor. Mümkünse her gün en az bir saat gün ışığında dışarıda vakit geçirilmesi göz sağlığı açısından destekleyici olabilir' dedi.

Mavi ışığın gözlere kalıcı hasar verdiğine dair çalışma yok

Dijital ekranlardan yayılan mavi ışık konusunda da toplumda çeşitli endişeler bulunduğunu belirten Op. Dr. Tuğba Kurt, 'Bugünkü bilimsel veriler, dijital cihazlardan gelen mavi ışığın doğrudan gözlerde kalıcı bir hasara neden olduğunu göstermiyor. Aynı şekilde mavi ışık filtreli gözlüklerin gözde oluşabilecek bozulmaları önlediği veya ekran kaynaklı göz yorgunluğunu kesin olarak azalttığına ilişkin yeterli klinik kanıt bulunmuyor. Ancak ekranların özellikle gece saatlerinde yoğun kullanılması uyku düzenini etkileyebilir. Bu nedenle çocukların yatmadan önce ekran kullanımını bırakması, özellikle gece geç saatlerde uzun süre telefon veya tablet kullanmaması hem uyku düzeni hem de genel sağlık açısından önemlidir' dedi.

Çocuğunuz ekrana gözlerini kısarak bakıyorsa dikkat

Çocuğun ekrana bakarken gözlerini kısmasının veya ekrana yaklaşmasının yalnızca yorgunluk olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çeken Op. Dr. Tuğba Kurt, 'Çocuk ekrandaki yazıları görmek için gözlerini kısıyor, televizyona veya bilgisayara normalden fazla yaklaşıyor, sık sık gözlerini ovuşturuyor ya da ders çalışırken tekrarlayan baş ağrısından şikâyet ediyorsa görme problemi açısından değerlendirme yapılması gerekir. Bu belirtiler miyopi, hipermetropi, astigmatizma veya başka bir göz problemine işaret edebilir. Özellikle çocuğun okul performansında veya okuma alışkanlığında bir değişiklik fark edildiğinde yalnızca ekran süresini azaltmakla yetinilmemeli, göz muayenesi de ihmal edilmemelidir' dedi.

Uyku, hijyen ve beslenme de göz sağlığını etkiliyor

Göz sağlığının yalnızca ekran kullanım süresiyle değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Op. Dr. Tuğba Kurt, uyku düzeni, hijyen ve beslenme alışkanlıklarının da önemli olduğunu söyledi. Kurt, 'Çocukların yeterli ve düzenli uyuması, ekran kullanımının özellikle gece saatlerinde sınırlandırılması ve göz hijyenine dikkat edilmesi gerekir. Ellerin sık sık yıkanması ve gözlere kirli ellerle dokunulmaması, özellikle enfeksiyonların yaygın olduğu dönemlerde önem taşır. Bunun yanında dengeli beslenme de göz sağlığını destekler. Yumurta, balık, ceviz ve omega-3 yağ asitleri açısından zengin besinlerin dengeli bir beslenme düzeninde yer alması faydalı olabilir. Ekran kullanımını tamamen ortadan kaldırmak yerine doğru kullanım alışkanlıkları oluşturmak, düzenli molalar vermek ve gözle ilgili şikâyetler ortaya çıktığında zamanında değerlendirme yapmak çocukların göz sağlığının korunmasına katkı sağlar' diyerek sözlerini tamamladı.

Merkez Mezitli ilçesi Pelitkoyağı Mahallesi'nde yaşayan Naciye Şahin, çocukluk yıllarından bu yana hayalini kurduğu kamera karşısına geçme isteğini sosyal medya sayesinde gerçekleştirdi. Çiftçilik yaparak geçimini sağlayan ve köy hayatını, tarımsal üretimi, günlük yaşantısını paylaştığı videolarla kısa sürede yaklaşık 400 bin takipçiye ulaşan Şahin, bu kez televizyon ekranlarında dikkat çekti. Esra Erol'un sunuculuğunu yaptığı ATV'deki 'Var Mısın Yok Musun' yarışmasına katılan Şahin, bankanın 1 milyon 400 bin TL'lik teklifini kabul ederek yarışmadan büyük para ödülüyle ayrıldı. Yarışmanın ardından yaşadığı mutluluğu anlatan Şahin, kazandığı parayı öncelikle Bağ-Kur borcunu ödeyerek emekli olmak ve evinin bakımını yaptırmak için kullanacağını belirtti.

'Bir gün fark edileceğimi biliyordum'

Beş çocuklu bir ailenin en büyüğü olduğunu ve köy şartlarında eğitim hayatına devam edemediğini belirten Şahin, çocukluğundan bu yana kamera ve mikrofonlara büyük ilgi duyduğunu söyledi. Köylerine gelen televizyon ekiplerinin dikkatini çekebilmek için sürekli ön plana çıkmaya çalıştığını anlatan Şahin, 'Şimdi ben çocukluğumdan beri hep hayal ediyordum. Okuyamadım, ilkokul mezunuyum. Beş çocuklu bir ailenin en büyüğüyüm. Biz burada köy şartlarında okuyamadık, kaldık öyle. Ama benim içimde duruyordu. Köye bir kaymakam gelir, vali gelir, böyle seçim olur, kameralar gelir, ben koşarım kahvenin önüne, kameralar beni görsün, mikrofon uzansın. Kameraya, mikrofona bir merakım vardı. O da hiçbir zaman olmadı. Pazara giderim, orada belediye başkanı gelir, bir çekim olur, ben koşarım, öne girerim, bir türlü fark edilemedim. Ama bir gün fark edileceğimi biliyordum' dedi.

'Bizim hayatımız zaten bir film'

Sosyal medyada içerik üretmeye oğlunun desteğiyle başladığını anlatan Şahin, yaklaşık 13 ay önce çekilen videolarının ilgi görmesiyle çocukluk hayaline kavuştuğunu kaydetti. İlk başlarda oğlunun bu fikre sıcak bakmadığını ancak daha sonra birlikte videolar çekmeye başladıklarını aktaran Şahin, 'Bu telefonlar çıkınca, sosyal medya, oğlana yalvardım. 'Oğlum' dedim, 'ne olursun beni çek at.' O da bir sene boyu biraz çekmedi. 'Anne, olur mu, olmaz mı, yaşın ilerledi, yapmayalım' dedi. Oğlana diyordum 'Sen radyo televizyonculuk oku, beraber yayın yapalım. O da başka şey okudu. Benim hayalim kaldı diye üzülüyordum. Çok şükür kalmadı. Oğlan sonra beni çekmeye başladı. 1,5 sene olmadı daha. 13 ay oldu. İşte öyle bir başladık' diye konuştu.

Köydeki günlük yaşantısını ve çiftçilik faaliyetlerini doğal halleriyle paylaşmaya başladığının altını çizen Şahin, 'İlk başladığımızda oğlum 'anne, biz ne çekeceğiz, ne yapacağız?' 'E oğlum' dedim, 'bizim hayatımız zaten bir film, köylüyüz, üreticiyiz, çiftçiyiz. Her gün bağda, bahçede ne yapıyorsak onu atalım.' E 'Üstümüz başımız düzgün olmaz.' 'Olmasın' dedim. 'Ne varsa üstümüzde.' Güzel bir kitlemiz oldu, bayağı bir takipçim oldu. Dört ayrı kanalda (sosyal medya) ekliyim. Anne dedi, 'Her kanala yapalım mı?' 'Her kanala yap' dedim. 'Hodri meydan, dünya görsün Naciye'yi' dedim' ifadelerini kullandı.

'Bağ-Kur borcumu ödeyip emekli olmayı düşünüyorum'

Sosyal medyada yakaladığı başarının ardından televizyon yarışmasına başvurduğunu ve davet edilerek programa katıldığına da değinen Şahin, yarışmada kazandığı parayı nasıl değerlendireceğini de açıkladı. Önceliğinin emekli olmak ve evinin akan çatısını yaptırmak olduğunu belirten Şahin, geriye para kalması halinde çocuklarına ve torunlarına da destek olmak istediğini söyledi. Şahin, 'Başardım, çok şükür. İlerleyince de ATV programına başvurdum. Onlar da beni kabul etti, çağırdı, davet etti, gittim. Orada da yarışmam çok güzel geçti. Onlar da beni güzel konuk etti iki hafta. Oradan da iyi bir miktar aldım, çok şükür. O parayla da ne yapacaksın dersen, benim biraz bağ kur borcum var, ödeyip emekli olmayı düşünüyorum. İşte evimin çatısından akan yerler var, bir çatı yaptırmayı düşünüyorum. Para artarsa oğlanlara, torunlara destek çıkarım. Yani yeter ki para olsun, her yerde kullanılır' diyerek sözlerini tamamladı.

Havza'da geleneksel yöntemlerle yufka ve ekmek yapan kadınlar, belirlenen sıraya göre bir araya gelerek akşamdan yoğurulan hamuru sabahın erken saatlerinde sac üzerinde pişiriyor. Kadınların el birliğiyle yürüttüğü çalışmada kimi hamur açarken kimi de sacın başında yufkaları pişiriyor. Hazırlanan yufkalar, evlerin günlük ihtiyacının karşılanmasının yanı sıra kışlık tüketim için de değerlendirilebiliyor.

İmece kültürü yaşatılıyor

Teknolojinin ve hazır gıdaların yaygınlaşmasına rağmen geleneksel yufka yapımını sürdüren kadınlar, imece usulünün kendileri için yalnızca bir iş bölümü olmadığını, aynı zamanda dostluk ve dayanışmanın bir parçası olduğunu belirtiyor. Sıra kendilerine geldiğinde komşularının yardımıyla yufkalarını hazırlayan kadınlar, diğer günlerde de aynı şekilde birbirlerine destek oluyor. Yufka yapımı sırasında bir araya gelen kadınlar, günlük işlerin yanı sıra sohbet ederek vakit geçiriyor. Böylece geçmişten günümüze aktarılan gelenek, kuşaklar arasında da kültürel bir bağ oluşturuyor.

Hatice Söme: 'Hem yufkamızı yapıyoruz hem dayanışmamızı sürdürüyoruz'

İmece usulüyle sac üzerinde yufka yapan kadınlardan Hatice Söme, geleneğin yıllardır sürdürüldüğünü belirterek, 'Bir araya gelerek sırayla birbirimizin yufkasını yapıyoruz. Bir gün bir komşumuzun evinde, başka bir gün diğer komşumuzun evinde toplanıyoruz. Herkes elinden geldiğince yardımcı oluyor. Birlikte çalışınca hem işimiz kolaylaşıyor hem de daha kısa sürede yufkamızı hazırlıyoruz' dedi.

Yufka yapımının kendileri için önemli bir gelenek olduğunu ifade eden Söme, 'Bu sadece yufka yapmak değil, aynı zamanda komşuluk ve yardımlaşma demek. Bir araya geldiğimizde sohbet ediyor, birbirimizle vakit geçiriyoruz. Büyüklerimizden gördüğümüz bu geleneği devam ettirmek ve gelecek nesillere aktarmak istiyoruz' diye konuştu.

TZOB Başkanı Bayraktar, 16 Ekim Dünya Gıda Günü dolayısıyla yaptığı açılamada, gıda güvencesinin sağlanması ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından yenilikçi teknolojilerin önemine dikkat çekti. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütünün (FAO) kurulduğu 16 Ekim'in, Dünya Gıda Günü olarak tüm dünyada kutlandığını belirten Bayraktar, bu yıl Dünya Gıda Günü'nün 'Bugün Yenilik Yap, Yarını Besle' temasıyla kutlandığını ifade etti. Dünyadaki her bireyin sağlıklı, güvenilir ve yeterli gıdaya ulaşmasının temel bir ihtiyaç olduğunu vurgulayan Bayraktar, dünyada herkesi doyuracak miktarda gıda üretilmesine rağmen açlıkla mücadelenin devam ettiğini sözlerine ekledi.

'645 milyon insan yetersiz besleniyor ve açlık yaşıyor'

Dünyada birçok insanın açlıkla büyük bir mücadele içerisinde olduğunu belirten TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar, 'FAO'nun 2025 yılı verilerine göre 645 milyon insan yetersiz besleniyor ve açlık yaşıyor. 2,7 milyar insanın sağlıklı beslenmek için gerekli gıda bütçesi bulunmuyor. Dünya genelinde 2 yaş altındaki her 3 çocuktan 1'i yetersiz besleniyor ve sağlıklı gelişemiyor. Dünyada üretilen gıdaların yaklaşık yüzde 13'ü hasat ve nakliye sürecinde, yüzde 19'u ise tüketici ve perakende aşamasında israf ediliyor. Üretilen gıdanın dengeli dağıtılması, gıda kayıplarının ve israfının en aza indirilmesi büyük önem taşıyor. Bu yıl Dünya Gıda Günü, 'Bugün Yenilik Yap, Yarını Besle' temasıyla kutlanıyor. Açlığı sona erdirmek ve gıda adaletini sağlamak için dijitalleşmeyi, yapay zekayı ve genç girişimciliğini kapsayan yenilikçi bir yaklaşımın benimsenmesi gerekiyor. Sürdürülebilir bir gelecek için tarım ve gıda sistemlerinde dijital dönüşüm ve teknolojik yenilikler kaçınılmazdır. Tarım sistemlerimizi dönüştürmeli, geleneksel tarım bilgilerimizi modern bilim ve yapay zeka teknolojileriyle bir araya getirmeliyiz. Bugün yapacağımız yeniliklerle geleceğimizin gıda ihtiyacını karşılayabiliriz. Bu yılki temanın önemli odak noktalarından birini tarımda genç girişimciliği ve teknolojinin rolü oluşturuyor. 2026 yılının Birleşmiş Milletler tarafından 'Uluslararası Kadın Çiftçiler Yılı' ilan edilmesi de kadın çiftçilerimizin tarımsal üretimdeki emeğinin önemini ortaya koyuyor. Kadın çiftçilerimizin emeğini teknolojik imkanlarla desteklemek ve adil gıda zincirleri oluşturmak öncelikli hedeflerimiz arasında yer almalıdır' açıklamasında bulundu.

'Tarım sektöründe yaşanan teknolojik gelişmeler, ülkemizde de önemli ilerlemeler sağladı'

Tarımda yaşanan teknolojik gelişmelerin ülkelerin gelişmesine de katkı sağladığını ifade eden Bayraktar, 'Son yüzyılda tarım sektöründe yaşanan teknolojik gelişmeler, ülkemizde de önemli ilerlemeler sağladı. Traktörler ve biçerdöverler başta olmak üzere tarımsal mekanizasyon araçları artık akıllı makinelere dönüştü. Akıllı sulama ve gübreleme sistemlerinden akıllı seralara ve hayvancılık uygulamalarına kadar tarımda akıllı teknolojiler her geçen gün gelişiyor. Ancak burada asıl önemli konu, çiftçilerimizin bu teknolojilere ne ölçüde erişebildiğidir. Teknolojik imkanlara rağmen ülkemizde yeni teknolojilerin benimsenme hızı henüz istenilen seviyede değildir. Bunun en temel nedenlerinden biri üretici gelirlerinin kısıtlı olmasıdır. Gıda güvencemizin teminatı, toprağımızı işleyen ve alın teri döken çiftçilerimizdir. Yenilikçi tarım teknolojilerini küçük ve orta ölçekli üreticilerimizin erişimine sunmalı, bu alandaki destekleri artırmalıyız. Üretim maliyetlerini düşürmek, çiftçilerimize sürdürülebilir gelir imkanları sağlamak ve gençlerimizi tarıma teşvik etmek için gerekli tedbirleri hızla almalıyız. İklim krizine dirençli tohum çeşitlerini yaygınlaştırmalı, verimli sulama teknolojilerini kullanmalı ve sürdürülebilir toprak yönetimini sağlamalıyız. Gıda güvenliğini sağlamak, yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin yaşam hakkını da korumak demektir. Güvenilir ve yeterli gıdaya sürdürülebilir erişim; güçlü bir ekonominin, sağlıklı bir toplumun ve bağımsız bir geleceğin temel taşıdır. Tarım sektörü, ülkemizin ekonomik bağımsızlığının ve gıda güvencesinin temel dayanağıdır. Üretimin sürekliliğini sağlamak için doğal kaynaklarımızı korumalı ve kırsal kalkınmayı güçlendirmeliyiz. Tarımsal üretim yalnızca ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda ulusal güvenlik ve toplumsal istikrar meselesidir' değerlendirmesinde bulundu.

Gerçek 'akıllı lens' doğal merceğimizdir

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle 'Tıp dünyasında 'akıllı lens' şeklinde bir tanım bulunmamaktadır; bu durum tamamen toplumumuzda kullanılan ve halk arasında yerleşmiş bir benzetmeden ibarettir. Dünyada gerçekten 'akıllı' bir lensten bahsedilecekse, o da gençlik döneminde yaklaşık 40-45 yaşlarımıza kadar gözümüzün içinde doğuştan var olan kendi doğal lensimizdir. Biyolojik lensimiz mükemmel bir dinamizme sahiptir; bakılmak istenen nesneyi anında netlemekiçin şeklini değiştirir, kırıcılığını, kırma gücünü ve kalınlığını ayarlar. İster ufuktaki bir dağa ister eldeki kitabın küçücük bir harfine bakılsın, göz saniyenin kesirlerinde uyum yaparak objenin net bir şekilde görülmesini sağlar'dedi.

Ameliyatlarda 'özellikli lensler' kullanılıyor

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle 'Katarakt ya da şeffaf lens cerrahisinde göz içine yerleştirilen mercekler, tıbbi adıyla 'Premium Lensler' yani 'Özellikli Lensler'dir. Geleneksel katarakt cerrahisinde kullanılan standart, tek odaklı (monofokal) lensler hastanın yalnızca uzağı net görmesini sağlamakta; hasta yakın ve orta mesafeler için ömür boyu gözlük kullanmaya devam etmektedir. Özellikli mercekler ise hastanın uzak, orta ve yakın mesafeyi, hatta bu mesafeler arasındaki geçişleri kesintisiz olarak görmesini amaçlar. Günümüz sınıflamasında göz içi lenslerinin 6 farklı çeşidi bulunmakla birlikte, özellikle iki tanesi hastaları günlük hayatta gözlük bağımlılığından büyük oranda kurtarır.

Trifokal Lensler (Üç Odaklı): Uzak, orta (bilgisayar mesafesi) ve yakın (okuma mesafesi) olmak üzere üç temel odağı hedefler.

EDOF Lensler (Odak Derinliği Artırılmış Mercekler): Özellikle uzak ve orta mesafede kesintisiz, akıcı bir görüş sunar; fonksiyonel bir yakın görüş sağlar.

Bu merceklerin torik modelleri sayesinde hastada mevcut olan astigmatizma kusurunu da aynı cerrahi seansta başarıyla düzeltmek mümkündür' dedi.

'Özellikli lensler kime uygulanır'

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle bu cerrahinin gerçekleştirebilmesi ve lenslerin göz içine güvenle yerleştirebilmesi için belirli kriterleri sıraladı.

'Yaş ve Görme İhtiyacı: Hastada katarakt yoksa; 45 yaş üzerinde hem uzak hem de yakın görüşte belirgin gözlük ihtiyacı olan ve artık doğal lensinin esnekliğini yitirdiği (presbiyopi) hasta grubunda değerlendirilir.

Göz Dokularının Sağlığı: Lens dışında kalan tüm göz dokularının özellikle kornea tabakasının ve retinanın (sarı nokta ve sinir tabakası) bu merceklerin optik yapısına engel teşkil edecek herhangi bir hastalığa sahip olmaması gerekir.

Katarakt Hastaları: Zaten katarakt ameliyatı olması gereken ve ameliyat sonrasında hayatına gözlüksüz devam etmek isteyen uygun adaylarda bu mercekler başarıyla tercih edilir.

45 yaşından sonra gözlük bağımlılığından kurtulmak isteyen ya da kataraktı gelişmiş, göz dokuları sağlıklı olan seçilmiş hastalara bu mercekler uygulanabilmektedir' şeklinde konuştu.

Görme kalitesi ve yaşam konforunu artırıyor

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle 'Doğal lens esneyerek, hareket ederek ve kalınlığını değiştirerek netleme yaparken; göz içine yerleştirilen yapay lenslerin böyle biyomekanik bir hareket kabiliyeti yoktur, şekil veya form değiştiremezler. Bu lensler netliği sağlamak için yüzeylerinde bulunan özel optik halkalardan, kırıcı basamaklardan ve mikro yapılardan yararlanırlar. Göze gelen ışığı belirli oranlarda bölerler; ışığın bir kısmı uzağa, bir kısmı orta mesafeye, bir kısmı ise yakın mesafeye yönlendirilir. Bu çalışma prensibi bazı optik özellikleri beraberinde getirir:

Kontrast Değişimi: Toplam ışık yüzdeler halinde farklı odaklara paylaştırıldığı için, tek odaklı bir lense kıyasla özellikle loş ışıkta uzağa bakarken hafif bir kontrast (canlılık/keskinlik) kaybı yaşanabilir.

Işık Fenomenleri (Halo, Glare, Starburst): Lens yüzeyindeki kırıcı halkalar, özellikle karanlık ortamlarda ışığın bir kısmının dağılmasına yol açabilir. Bu durum geceleri araba kullanırken karşıdan gelen farların etrafında hareler (halo), parlama ve ışık saçılmaları (starburst) şeklinde algılanabilir' dedi.

Nöroadaptasyon: Beynin yeni görüşe alışma süreci

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle 'Hastaların neredeyse tamamında bu optik fenomenler geçicidir. Göz bu ışıkları lense bağlı olarak saçılmış halde alsa da insan beyni filtreleme ve öğrenme kapasitesine sahiptir; bu durum tıpta 'Nöroadaptasyon' (zihinsel uyum) olarak adlandırılır. Sabah giyilen bir çorabın tenle temasının gün içinde beyin tarafından önemsiz kabul edilerek unutulması gibi; ilk aylarda gece farlarında fark edilen saçılma veya hareler de ortalama 3 ila 6 ay içerisinde beyin tarafından normalize edilir, görüntü ayıklanır ve hastaların çoğunluğunda kalıcı bir rahatsızlık oluşturmaz' dedi.

Op. Dr. Diclehan Ali Dicle 'Uygulamanın temel amacı hastanın yaşam kalitesini ve konforunu artırmaktır. Hastanın cerrahi öncesindeki görme kalitesi ve yaşam konforu bu lenslerle sunulacak seviyenin gerisindeyse, yapılan işlem fonksiyonel olarak doğru bir adımdır. Doğru planlama ile yapılan bu cerrahi uygulamalar sayesinde hasta sabah uyandığında saate bakabilmekte, telefondaki mesajı gözlüksüz okuyabilmekte, arabasını kullanıp bilgisayarda çalışırken hayatını çerçeveye bağlı kalmadan sürdürebilmektedir' şeklinde konuştu.

TVHB Başkanı Eroğlu, 16 Ekim Dünya Gıda Günü vesilesiyle açıklamalarda bulundu. Dünyada 645 milyon insanın açlıkla karşı karşıya kaldığını belirten Eroğlu, yaklaşık olarak 2,1 milyar insanın yeterli gıdaya ulaşamadığını ifade etti. Ayrıca Eroğlu, dünyada her 13 kişiden 1 kişinin açlıkla mücadele ettiğini ve bu durumun kabul edilebilir bir durum olmadığını vurguladı. Güvenilir gıdaya erişim için Tek Sağlık yaklaşımının oluşturulması gerektiğini vurgulayan Eroğlu, toplum sağlığının sağlıklı hayvan olmadan düzenli bir şekilde ele alınamayacağını sözlerine ekledi.

'Dünyada yaklaşık 2,1 milyar insan yeterli ve güvenilir gıdaya düzenli erişemiyor'

Dünyada birçok insanın yeterli gıdaya erişemediğini belirten TVHB Başkanı Ali Eroğlu, 'Dünyada 645 milyon insan açlıkla mücadele ederken, yaklaşık 2,1 milyar insan yeterli ve güvenilir gıdaya düzenli erişemiyor. 16 Ekim Dünya Gıda Günü'nde, gıda krizinin artık halk sağlığı, ekonomik erişilebilirlik ve gıda güvenliğiyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Birleşmiş Milletler (BM) Gıda ve Tarım Örgütünün (FAO) kuruluş yıl dönümü olan 16 Ekim Dünya Gıda Günü, 2026 yılında 'Bugün Yenilik Yap, Yarını Besle' temasıyla kutlanıyor. Bu yılın teması, sürdürülebilir gıda sistemlerinin geliştirilmesinde bilimsel yeniliklerin, üretim teknolojilerinin ve ortak sorumluluğun önemine dikkat çekiyor. BM tarafından Temmuz 2026'da yayımlanan 'Dünyada Gıda Güvenliği ve Beslenmenin Durumu' raporuna göre, 2025 yılında yaklaşık 645 milyon insan açlıkla karşı karşıya kaldı. Bu sayı dünya nüfusunun yüzde 7,8'ine karşılık geliyor. Yaklaşık 2,1 milyar insan ise orta veya şiddetli düzeyde gıda güvencesizliği yaşadı. Küresel açlık oranlarında son üç yılda sınırlı bir gerileme görülmesine rağmen mevcut tablo, 2030 yılına kadar açlığın sona erdirilmesi hedefinden uzak olunduğunu gösteriyor. Savaşlar, iklim krizi, kuraklık ve ekonomik eşitsizlikler, özellikle kırılgan toplumlarda gıdaya erişimi tehdit etmeye devam ediyor' açıklamasında bulundu.

'Sağlıklı hayvan olmadan güvenilir hayvansal gıda, güvenilir gıda olmadan sağlıklı toplum mümkün değildir'

Toplum sağlığının, sağlıklı hayvan olmadan düzenli bir şekilde ele alınamayacağını dile getiren Eroğlu, 'Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) küresel hastalık yükü tahminlerine göre, her yıl yaklaşık 600 milyon insan kontamine gıdalar nedeniyle hastalanırken 420 bin insan hayatını kaybediyor. Bu ölümlerin yaklaşık 125 binini beş yaş altındaki çocuklar oluşturuyor. Sağlıklı hayvan olmadan güvenilir hayvansal gıda, güvenilir gıda olmadan sağlıklı toplum mümkün değildir. Veteriner hekimler; çiftlikten sofraya uzanan üretim zincirinde hayvan hastalıklarının önlenmesi, gıda kaynaklı risklerin azaltılması, antibiyotik direnciyle mücadele ve halk sağlığının korunmasında stratejik sorumluluk üstlenmektedir. Bu nedenle kamuda veteriner hekim istihdamı artırılmalı, veteriner halk sağlığı hizmetleri güçlendirilmeli, mesleki yetki ve özlük hakları güvence altına alınmalıdır. Hayvan hastalıklarının erken tespiti ve salgınların önlenmesi amacıyla doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir Hastalık Kontrol ve İzleme Merkezi kurulması yönündeki çağrımızı yineliyoruz. 2026 yılı küresel gıda raporu, dünya nüfusunun yaklaşık üçte birinin sağlıklı beslenmenin maliyetini karşılayamadığını ortaya koyuyor. Özellikle çocukların yeterli ve dengeli beslenememesi; fiziksel gelişim, öğrenme kapasitesi ve toplumların geleceği açısından ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Okullarda sağlıklı beslenme programlarının yaygınlaştırılması, hayvansal protein dahil temel besinlere erişimin desteklenmesi ve çocuk yoksulluğuyla mücadele, sosyal politikaların öncelikleri arasında yer almalıdır' ifadelerini kullandı.

'Tek Sağlık yaklaşımının güçlendirilmesi gerektiğini bir kez daha vurguluyoruz'

Güvenilir gıdaya erişim için Tek Sağlık yaklaşımının oluşturulması gerektiğini vurgulayan Eroğlu, şu sözlerle devam etti:

'İklim değişikliği, artan üretim maliyetleri ve doğal kaynaklar üzerindeki baskı, gıda arzının sürdürülebilirliğini her geçen gün daha önemli hale getirmektedir. Türkiye'nin gıda güvencesinin korunması için hayvancılıkta planlı üretim desteklenmeli, üreticilerin ekonomik sürdürülebilirliği sağlanmalı, bilimsel araştırmalara ve koruyucu veteriner hekimlik hizmetlerine daha fazla kaynak ayrılmalıdır. Türk Veteriner Hekimleri Birliği olarak, herkesin yeterli, sağlıklı ve güvenilir gıdaya erişebildiği bir gelecek için bilimsel üretim politikalarının, etkin denetim mekanizmalarının ve Tek Sağlık yaklaşımının güçlendirilmesi gerektiğini bir kez daha vurguluyoruz. Gıdaya erişim temel insan hakkıdır. Bugün alınmayan her önlem, yarının gıda ve sağlık krizlerini derinleştirecektir.'

Özel Denizli Egekent Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Muhammed Hafit Arvas, sonbahardan kışa geçiş döneminde çocuklarda özellikle üst solunum yolu enfeksiyonları ve ishal vakalarıyla karşılaşıldığını söyledi. Bu dönemde adenovirüs ve parainfluenza virüslerinin öne çıktığını belirten Arvas, havaların soğumasıyla birlikte influenza ve RSV gibi solunum yolu enfeksiyonlarına neden olan virüslerin de daha sık görülmesinin beklendiğini ifade etti.

En sık hangi hastalıklar görülüyor?

Çocuklarda mevsim geçişlerinde en sık viral üst solunum yolu enfeksiyonları, krup, el ayak ağız hastalığı ve ishal vakalarının görüldüğünü belirten Dr. Arvas, zaman zaman su çiçeği ve bakteriyel bademcik enfeksiyonlarıyla da karşılaşıldığını kaydetti.

Özellikle kreş ve anaokullarında bulaşıcı hastalıkların hızlı yayılabildiğine dikkat çeken Arvas, aşılamanın önlenebilir hastalıklara karşı korunmada önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı. Dr. Arvas, ailelerin çocuklarının aşı takvimini takip etmesi gerektiğini belirterek; 'Bu yaş grubunda adenovirüs, el ayak ağız hastalığına neden olan virüsler, Coxsackie virüsleri ve rinovirüslerin yol açtığı üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla sık karşılaşıyoruz. Bunun yanında ishal vakaları ve streptokok kaynaklı bakteriyel bademcik enfeksiyonları da görülebiliyor' dedi.

Kreş ve anaokulu çağındaki çocuklar daha sık hastalanıyor

Enfeksiyonların özellikle anaokuluna yeni başlayan çocuklarda daha sık görülebildiğini ifade eden Dr. Arvas, bunun nedenlerinden birinin çocukların daha önce karşılaşmadıkları virüs ve bakterilerle yoğun biçimde temas etmeleri olduğunu söyledi. Uzm. Dr. Arvas, 'Anaokuluna yeni başlayan çocuklar, daha önce karşılaşmadıkları bakteri ve virüslerle temas ediyor. Bağışıklık sistemleri bu etkenleri tanıma ve onlara karşı yanıt geliştirme sürecinde olduğu için daha sık hastalanabiliyorlar. Bu dönemde viral üst solunum yolu enfeksiyonları, el ayak ağız hastalığı ve ishal vakalarıyla sık karşılaşıyoruz' diye konuştu.

1 ile 3 yaş arasındaki çocuklarda krup hastalığının daha sık görülebildiğini belirten Uzm. Dr. Arvas, parainfluenza virüsünün neden olabildiği bu hastalığın öksürük, ses kısıklığı ve bazı durumlarda solunum güçlüğüyle kendini gösterebildiğini kaydetti. Çocuklar büyüdükçe görülen enfeksiyonların dağılımının da değişebildiğini ifade eden Arvas, okul çağındaki çocuklarda viral üst solunum yolu enfeksiyonlarının yanı sıra streptokok kaynaklı bademcik enfeksiyonlarının da görüldüğünü dile getirdi.

Çocukları hastalıklardan korumak için neler yapılmalı?

Ailelerin çocuklarının kış boyunca hastalanmasını önleyecek bir ilaç olup olmadığını sıkça sorduğunu belirten Uzm. Dr. Arvas, bağışıklık sistemini desteklemenin tek bir ilaçla mümkün olmadığını söyledi. Sağlıklı bir bağışıklık sistemi için dengeli beslenme, kaliteli uyku ve doğru hijyen alışkanlıklarının önemine dikkat çeken Arvas, 'Ailelerimizden sık sık çocuklarının hiç hastalanmaması için kullanabilecekleri bir ilaç olup olmadığı sorusunu duyuyoruz. Ancak hastalıkları tamamen önleyen böyle bir ilaç yok. Bağışıklık sisteminin sağlıklı çalışmasında dengeli ve çeşitli beslenme başta olmak üzere birçok unsur birlikte rol oynuyor' ifadelerini kullandı.

'Kaliteli uyku bağışıklığı destekliyor'

Çocukların beslenmesinde protein, karbonhidrat ve sağlıklı yağların dengeli şekilde bulunması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Arvas, mevsimine uygun sebze ve meyve tüketiminin, yeterli su içmenin ve abur cubur tüketiminin sınırlandırılmasının önemini vurguladı. Kaliteli uykunun da bağışıklık sistemini destekleyen temel unsurlardan biri olduğunu ifade eden Arvas, çocukların yaşlarına uygun sürelerde uyumaları ve düzenli bir uyku saatine sahip olmaları gerektiğini söyledi. Hijyen konusunda da ailelere önerilerde bulunan Arvas, 'Çocuklara doğru hijyen alışkanlıkları kazandırmalıyız. Özellikle tuvaletten sonra ve yemeklerden önce ellerin yıkanması, temiz su tüketimi ve bulaşıcı hastalıkların yaygın olduğu ortamlarda gerekli önlemlerin alınması büyük önem taşıyor' dedi.

Vitamin ve mineral takviyelerinin her çocuk için rutin olarak kullanılmaması gerektiğini belirten Arvas, gerekli durumlarda hekim değerlendirmesiyle eksikliklerin araştırılabileceğini kaydetti. D vitamini, B12 vitamini ve çinko gibi mikro besinlerin ihtiyaç hâlinde değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Arvas, takviyelerin hekim önerisi doğrultusunda kullanılması gerektiğini vurguladı.

Okul başarısında bedensel ve ruhsal sağlık önemli

Çocukların okul başarısının yalnızca akademik becerilerle değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Dr. Arvas, bedensel ve ruhsal sağlığın öğrenme sürecinde önemli rol oynadığını söyledi. Sık hastalanmanın okul devamsızlığına neden olabileceğini ifade eden Arvas, dengeli beslenme, kaliteli uyku ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının çocukların dikkatini ve derslere katılımını desteklediğini belirtti. Arvas, 'Okul başarısı dinamik bir süreçtir. Çocuğun bedensel ve ruhsal sağlığının iyi olması, öğrenme sürecini doğrudan etkiliyor. Bunun yanında aile ortamının huzurlu olması ve çocuğun kendisini güvende hissetmesi de gelişimini ve okul başarısını destekliyor' dedi.

'Aşırı ekran kullanımına dikkat'

Çocukların gelişiminde ekran kullanımının da önemli bir konu hâline geldiğini belirten Uzm. Dr. Arvas, uzun süreli ve kontrolsüz ekran kullanımının uyku düzenini ve dikkat süreçlerini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekerek; 'Kontrolsüz ekran kullanımı uyku düzenini bozabiliyor, dikkat süreçlerini olumsuz etkileyebiliyor ve bazı çocuklarda davranış sorunlarına yol açabiliyor. Bu nedenle ekran süresini kontrol altında tutmalı, yaşlarına uygun içerikler seçmeli ve çocukların günlük yaşamlarını ekran kullanımıyla sınırlandırmamalıyız' ifadelerini kullandı.

Anne ve babaların çocuklarına örnek olması gerektiğini de vurgulayan Uzm. Dr. Arvas, şu uayarılarda bulundu:

'Çocuklar anne ve babalarını örnek alıyor. Ailede herkes sürekli ekran kullanıyorsa çocuğun da aynı davranışı göstermesi sürpriz değil. Aynı durum beslenme alışkanlıkları için de geçerli. Ailece sağlıklı yaşam alışkanlıklarını benimsemek, çocuklarımız için güçlü bir rol model oluşturmanın en önemli yollarından biri'

Bursa'da düzenlenen organizasyonda minik öğrencilere el yıkamanın önemi anlatıldı. Doruk Sağlık Grubu ve Tunçsiper Okulları tarafından ortaklaşa düzenlenen etkinlikte konuşan Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Meltem Öner Karaçay minik öğrencilere ellerin gün içinde ne zaman yıkanması gerektiğini ve mikropların nasıl yayıldığını uygulamalı anlattı. Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Meltem Öner Karaçay, minik öğrencilere hastalıklardan korunmak için sık sık ellerini yıkamalarını öğütleyerek şunları söyledi:

'Doruk Sağlık Grubu olarak 15 Ekim Dünya El Yıkama günü kapsamında Tunçsiper İlkokulu öğrencilerimize kişisel sağlığımız açısından büyük önem taşıyan el yıkamanın önemini anlattık. Bulaşıcı hastalıklardan korunmanın en etkili ve kolay yolu suya sabuna dokunmaktan geçer.'

Minik öğrenciler hep bir ağızdan 'Temiz eller, sağlıklı günler' diledi.

Etkinliğe katılan ve uygulamalı el yıkama eğitimi alan minik öğrencilere sertifika verildi.

Yaşın ilerlemesiyle birlikte vücudun tüm organlarında olduğu gibi solunum sisteminde de doğal bir yıpranma süreci yaşandığını ifade eden Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Merda Erdemir Işık, akciğer dokusunun esnekliğinin azalması ve hava keseciklerinin genişlemesiyle gaz değişim kapasitesinin düştüğünü vurguladı. Göğüs kafesindeki kıkırdakların kireçlenmesi, kaburgaların sertleşmesi ve solunum kaslarının güç kaybetmesinin toplam akciğer kapasitesini sınırlandırdığını belirten Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, bu durumun yedek solunum gücünü azalttığına dikkat çekti. Yaşlanmayla birlikte hücresel bağışıklık yanıtının da zayıflaması sonucu grip ve zatürre gibi enfeksiyonların akciğer parankimine (akciğerin gaz alışverişini sağlayan işlevsel dokusu) çok daha hızlı yayılarak solunum yetmezliği riskini katlayarak artırdığını dile getirdi.

Yaşlanan akciğerlerde temizleme mekanizması yavaşlıyor

İleri yaşla birlikte göğüs kafesindeki kıkırdakların kireçlenmesi ve kaburgaların sertleşmesi nedeniyle nefes alıp verirken göğsün esnemesinin zorlaştığını belirten Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, ana solunum kası olan diyaframın güç kaybetmesinin toplam akciğer kapasitesini ve yedek solunum gücünü düşürdüğünü söyledi. Sağlıklı bir akciğerin mikropları mukus ve silia adı verilen tüysü yapılarla temizlediğini hatırlatan Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, 'İleri yaşla birlikte bu tüysü yapıların hareketi belirgin şekilde yavaşlar, öksürük refleksi zayıflar, salgılar koyulaşır ve balgamın dışarı atılması zorlaşır. Temizleme mekanizması aksadığı için mikroplar hava yollarına daha kolay tutunur. Gençlerde güçlü kas yapısı ve yüksek akciğer rezervi sayesinde hafif bir istirahatle atlatılabilen basit bir virüs, ileri yaşta sınırlı kapasite ve ek kronik hastalıklarla birleşerek hızla hayati risk oluşturan bir tabloya dönüşebilir' dedi.

Zatürre ileri yaşta her zaman yüksek ateşle gelmiyor

İleri yaştaki bireylerde bağışıklık yanıtının farklılaşması nedeniyle hastalıkların klasik belirtiler göstermeyebileceğine dikkat çeken Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, özellikle zatürre tablosunun yanıltıcı seyredebileceğini vurguladı. Yaşlılarda hastalığın her zaman yüksek ateş ve şiddetli öksürükle ortaya çıkmadığını belirten Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, 'İleri yaştaki bireylerde bağışıklık yanıtı farklı olduğu için zatürre her zaman klasik yüksek ateş, şiddetli öksürük ve bol balgamla seyretmeyebilir. Çoğu zaman ani bilinç bulanıklığı, sersemlik, sebepsiz halsizlik, düşme vakalarında artış veya ateş yükselmesi yerine vücut sıcaklığının düşmesi gibi silik belirtilerle ortaya çıkar. Bu gizli belirtiler tanı gecikmelerine neden olabileceğinden, yaşlı bireydeki ani durum değişiklikleri derhal akciğer enfeksiyonu yönünden değerlendirilmelidir' uyarısında bulundu.

Nefes darlığı yaşlanmanın doğal bir sonucu değildir

Ağır efor gerektiren işlerde hafif nefes nefese kalmanın normal kabul edilebileceğini ancak günlük aktivitelerde görülen zorlanmaların mutlaka araştırılması gerektiğini ifade eden Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, nefes darlığının doğal bir yaşlılık sonucu olmadığını vurguladı. Merdiven çıkarken, düz yolda yürürken veya giyinmek gibi basit işler sırasında yaşanan nefes darlığının tıbbi olarak değerlendirilmesi gerektiğini aktaran Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, koruyucu önlemlere ilişkin olarak şu ifadeleri kullandı:

'Sigara hangi yaşta bırakılırsa bırakılsın akciğerdeki enfeksiyon riski düşer ve kan oksijenlenme düzeyi iyileşir. Akciğer sağlığını korumak adına 65 yaş üzeri herkese zatürre ve her yıl sonbaharda grip aşıları önerilmektedir. Bunun yanı sıra düzenli tempolu yürüyüşler yapmak ve bol sıvı tüketmek solunum yollarının temiz kalmasını sağlar.'

Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık; iki haftadan uzun süren öksürük, hırıltılı solunum, balgamda renk değişimi veya yılda ikiden fazla tekrarlayan alt solunum yolu enfeksiyonu durumunda vakit kaybetmeden göğüs hastalıkları uzmanına başvurulması gerektiğini kaydetti.

Tokat'ta 5 bine yakın kişinin mide bulantısı, kusma ve karın ağrısı şikâyetleriyle sağlık kuruluşlarına başvurmasının ardından, evcil hayvanlarda da benzer şikâyetler gündeme geldi. Tokat Belediye Başkanı Mehmet Kemal Yazıcıoğlu, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, Ankara'dan gelen Sağlık Bakanlığı halk sağlığı ekiplerinin incelemeleri sonucunda vatandaşların rahatsızlanmasına norovirüsün neden olduğunun belirlendiğini söyledi.

Tokat Veteriner Hekimler Odası Başkanı Seyit Sami Karyağdı, insanlardaki vakaların görüldüğü dönemde kedi ve köpeklerde de ishal ve kusma şikâyetleriyle veteriner kliniklerine başvurular olduğunu belirtti. Kentteki veteriner klinikleriyle iletişime geçerek durumu değerlendirdiklerini ifade eden Karyağdı, '15'in üzerindeki veteriner kliniğimizde, insanlardaki belirtilere benzeyen ishal ve kusmayla seyreden vakalar görülmeye başladı. Kliniklerimizi bu konuda uyardık. Vatandaşlarımızın da kedi ve köpeklerinde bu tür belirtiler gördüklerinde mutlaka veteriner hekime başvurmalarını istiyoruz' dedi.

İnsan ve hayvan sağlığının birlikte ele alınmasının önemine değinen Karyağdı, insanlardan hayvanlara bulaş ihtimaline karşı dikkatli olunması gerektiğini dile getirdi. Karyağdı, 'İnsan vakalarının başladığı dönemle aynı dönemde kedi ve köpeklerde de benzer belirtilerle karşılaştık. Bu durum, tek sağlık yaklaşımının önemini bir kez daha ortaya koydu' diye konuştu.

'Temel bulaşma döngüsü insanlar arasında gerçekleşiyor'

Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Genetik Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ercan Çaçan ise hayvanlarda tanımlanan norovirüsler ile insanlarda hastalığa neden olan norovirüsler arasında genetik farklılıklar bulunduğunu söyledi. Norovirüslerin yalnızca insanlarda bulunmadığını belirten Çaçan, 'Başta sığır, domuz ve köpek gibi bazı hayvan türlerinde norovirüsler tanımlanmış durumda. Ancak hayvanlarda bulunan norovirüsler ile insanlarda hastalığa neden olan norovirüsler arasında genetik açıdan farklılıklar bulunuyor. Günümüzde insanlarda görülen norovirüs salgınlarının temel bulaşma döngüsü insanlar arasında gerçekleşiyor' ifadelerini kullandı.

Hayvanlardan insanlara norovirüs bulaşının yaygın ve kesin olarak ortaya konulmuş bir bulaşma yolu olarak değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Çaçan, 'Her norovirüs enfeksiyonunun hayvanlarla ilişkili olduğunu düşünmek doğru değil. Hayvanlarda bulunan bazı virüslerin bulaşma potansiyeli, bilimsel araştırmaların devam ettiği konulardan biri' dedi.

HG Hospital'da görev yapan Doç. Dr. Muhammedoğlu, özellikle pankreas kanseri ve periampuller bölge tümörlerinin değerlendirilmesinde görüntüleme yöntemlerinin yanı sıra endoskopik ultrasonografinin önemli bir yere sahip olduğunu belirtti. Endoskopik Ultrasonografi (EUS) yönteminin, bazı küçük lezyonların tespit edilmesine ve hastalığın değerlendirilmesine katkı sunduğunu ifade eden Muhammedoğlu, 'Kliniğimizde özellikle endoskopik ve laparoskopik ameliyatlar, dünya standartlarında belirlendiği A grubu ameliyatlar yüksek sayıda yapılmakta. Neden yüksek sayıda ve bunların niye önemi var. Çünkü periampuller bölge hastalıkları, halk arasında pankreas kanseri ya da pankreas kanseri şüphesiyle gelen hastaların tanı ve tedavisinde çok önemli olan ERCP ve EUS endoskopik ultrasonografi işlemleri kliniğimizde rutin olarak gerekli hastalara yapılmaktadır. Sadece EUS, ERCP yapılarak tanı konularak hastaları başka bir kurumlara yönlendirmiyoruz. Aynı anda hasta için inanılmaz konfor sağlayan cerrahi tedavi gerek ise bu hastalara cerrahi tedavi uygulamaktayız. Pankreas ameliyatına uygulanan kapalı cerrahi, açık cerrahi ameliyatlar yüksek sayıda kliniğimizde gerçekleştirilmektedir' dedi.

Pankreas hastalıklarında erken tanı ve doğru evrelemenin tedavi başarısı açısından önem taşıdığını belirten Muhammedoğlu, 'Pankreas cerrahisinde EUS'un çok önemli bir rolü vardır. Erken tanı ve evreleme için çok önemlidir. Bazen MR'da bile küçük lezyonların tespit etmesi zor olurken EUS'ta bu lezyonların gözden kaçma durumu çok düşük. Dolayısıyla pankreas cerrahisinin erken tanısı ve uygulanan tedavinin başarısı ile düz orantıda olan tanı yöntemlerinden biri bu endoskopik ultrasonografidir. Yani aynı cerrahi klinikte ERCP, EUS işlemlerini yaparak tanıya hızlı ilerleyerek multidisiplinler konsey grubu ile bu cerrahi kararı alarak zaman kaybetmeden cerrahi tedaviyi uygulamak hastaların sonucunu inanılmaz şekilde daha iyi edecektir. Dünyada da standart tedavi içerisinde görüntüleme yöntemlerinin yanında EUS'un inanılmaz yeri vardır pankreas veya periampuller hastalıklarında ve safra yolu hastalıklarında. Merkezimiz pankreas kanseri, safra yolu hastalıkları tedavisinde yüksek volümlü bir hastane olduğu için çok hastalar bize başvuruyor. Biz çok uzun tedavi planlarını yapmıyoruz. Hasta geldiği zaman eğer bir kesin kontrendikasyon olmadığı durumda hızlıca hazırlıyoruz. Bir iki gün içerisinde EUS, ERCP işlemlerini tamamlıyoruz. Eğer kanser şüphesi varsa biyopsi alıyoruz. Biyopsiye uygun değilse konsey kararıyla cerrahi tedavi ise cerrahi tedavi kararı alıp en yakın zaman içerisinde en fazla bir hafta içerisinde nihai sonuca ulaştırıyoruz. Pankreas hastalıkları, periampuller tümör şüphesi olan hastalıklar ne kadar zaman kaybederse o kadar sonuçlar kötü olacaktır' diye konuştu.

'Bitkisel protein ve posa açısından zenginler'

Uzman Diyetisyen Betül Merd, kuru baklagillerin bitkisel protein ve posa açısından oldukça zengin besinler olduğunu söyleyerek, 'Kuru baklagiller, sağlıklı ve dengeli beslenmenin en önemli parçalarından biri. Kuru fasulye, nohut, mercimek, barbunya ve kuru bezelye gibi besinler hem bitkisel protein hem de posa açısından oldukça zengin. Özellikle protein içerikleri sayesinde kaslarımızın korunmasına ve vücudumuzun ihtiyaçlarının karşılanmasına katkı sağlıyorlar. Aynı zamanda içerdikleri lif sayesinde bağırsak sağlığını destekliyor, daha uzun süre tok kalmamıza yardımcı oluyorlar. Bir diğer önemli özellikleri de kan şekeri kontrolüne katkı sağlamaları. Kuru baklagillerin lif ve kompleks karbonhidrat içeriği, karbonhidratların sindirimini yavaşlatmaya yardımcı oluyor. Bu nedenle özellikle kan şekeri takibine dikkat eden bireylerin beslenmesinde de önemli bir yere sahipler' dedi.

'Ulaşılabilir ve besin değerleri yüksek'

Baklagillerin hem ekonomik açıdan ulaşılabilir hem de besin değerleri yüksek gıdalar olduğunu söyleyen Merd, 'Peki, kuru baklagilleri ne sıklıkla tüketmeliyiz? Sağlıklı yetişkinlerde, kişinin enerji ve protein ihtiyacına göre değişmekle birlikte, haftada en az birkaç öğünde kuru baklagillere yer vermek oldukça iyi bir alışkanlık. Et tüketmediğimiz öğünlerde de bitkisel protein kaynağı olarak değerlendirebiliriz. Burada dikkat etmemiz gereken bir nokta var: Kuru baklagiller tek başına bütün protein ihtiyacımızı karşılayan besinler olarak düşünülmemeli. Ancak tahıllarla ve diğer besin gruplarıyla dengeli şekilde bir araya getirildiklerinde beslenmemizin protein kalitesine önemli katkı sağlayabilirler. 'Kuru baklagiller gaz yapıyor, bu nedenle tüketemiyorum' diyenler de var. Bunun için kuru baklagilleri önceden suda bekletmek ki biz 72 saat bekletmeyi öneriyoruz, bekletme suyunu döküp taze suda iyice pişirmek ve tüketim miktarını yavaş yavaş artırmak yardımcı olabilir. Özetle, kuru baklagiller hem ekonomik hem ulaşılabilir hem de besin değeri yüksek seçenekler. Soframızda onlara daha sık yer vererek bağırsak sağlığımızı, tokluk kontrolümüzü ve genel beslenme kalitemizi destekleyebiliriz. Çünkü kış için sağlıklı gıdalar arasında yerini almaktadır' ifadelerine yer verdi.

Meme kanserinin erken tanısında mamografi, temel görüntüleme yöntemlerinden biri olurken, mamografi sayesinde elle hissedilemeyen, herhangi bir belirtiye neden olmayan meme değişiklikleri tespit edilebiliyor. Medicana Konya Hastanesi Radyoloji Uzmanı Uzm. Dr. Nesrin Atcı, özellikle şüpheli mikrokalsifikasyonların erken dönemde tespit edilmesinin, duktal karsinoma insitu adı verilen meme kanserinin erken bir formunun belirlenmesine katkı sağlayabileceğini belirterek, her mikrokalsifikasyonun kanser anlamına gelmediğini fakat şüpheli bulguların zamanında değerlendirilmesinin de çok önemli olduğunu ifade etti.

Uygun aralıklarla tarama yapılmalı

X ışınları kullanılarak gerçekleştirilen ve düşük dozda radyasyon içeren bir görüntüleme yöntemi olan mamografide, tarama sırasında elde edilen görüntüler, meme dokusundaki muhtemel anormalliklerin belirlenmesini sağlıyor. Mamografinin yararları ve muhtemel risklerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Uzm. Dr. Nesrin Atcı, 'Yaşa ve kişisel risk durumuna uygun aralıklarla yapılan taramalar, meme kanserinin erken evrede tespit edilmesine yardımcı olabilir. Mamografi sırasında meme dokusuna kısa süreli basınç uygulanır. Bu işlem, dokunun daha iyi görüntülenmesini ve görüntü kalitesinin artırılmasını sağlar. Bazı kişilerde geçici rahatsızlık veya ağrı hissedilebilir. Adet gören kişilerde meme hassasiyetinin daha az olduğu günlerin tercih edilmesi rahatsızlığı azaltabilir. Ayrıca çekim günü meme ve koltuk altı bölgesine deodorant, roll-on veya pudra gibi kozmetik ürünlerin uygulanmaması önerilir; bu ürünler görüntülerde kalsifikasyonlara benzeyen izler oluşturabilir. Mamografi genellikle 10-15 dakika süren bir incelemedir. Çekim sırasında her iki meme uygun pozisyonlarda görüntülenir ve elde edilen görüntüler radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilir. Şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde ek mamografik görüntüler, ultrasonografi veya gerekli durumlarda biyopsi gibi ileri değerlendirmeler yapılabilir. Görüntüleme yöntemlerinin seçimi, tespit edilen bulgunun özelliklerine ve kişinin klinik durumuna göre belirlenir. Meme implantı bulunan kişilerde de gerekli durumlarda mamografi uygulanabilir. Bu kişilerde meme dokusunun daha iyi değerlendirilebilmesi için özel çekim teknikleri ve pozisyonları kullanılabilir. Erkeklerde meme kanseri kadınlara kıyasla daha nadir görülmekle birlikte, memede kitle veya meme başında değişiklik gibi şüpheli bulguların değerlendirilmesinde mamografi ve gerektiğinde diğer görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir. Erkeklerde rutin mamografi taraması ise genellikle uygulanmaz' dedi.

Rutin kontrolleri ertelememek önemli bir adım

Meme kanseri farkındalık ayında, erken tanının öneminin yanı sıra görüntüleme yöntemlerinin hastalığın belirlenmesindeki rolünün de vurgulanması gerektiğini aktaran Uzm. Dr. Nesrin Atcı, 'Mamografi, henüz belirti vermeyen meme değişikliklerinin tespit edilmesine yardımcı olarak erken tanı sürecinde önemli bir yer tutar. Bununla birlikte her şüpheli bulgu kanser anlamına gelmez ve gerekli değerlendirmelerin zamanında yapılması önem taşır. Yaşa, kişisel risk durumuna ve sağlık uzmanlarının önerilerine uygun taramaların aksatılmaması, meme sağlığının korunması açısından önemli bir adımdır. Elbette ki radyoloji uzmanları, tüm hastalarına güzel haberler vermek ister. Ancak hekimler için asıl mutluluk, hastalık belirtileri ortaya çıkmadan önce şüpheli bir bulguyu fark ederek hastanın erken tanı almasına katkıda bulunmaktır. Mamografide tespit edilen her şüpheli bulgu kanser değildir. Fakat gerekli değerlendirmelerin zamanında yapılması, kanser varsa erken tanı konulması açısından büyük önem taşır. Bu nedenle hastalar yaşına, kişisel risk durumuna ve doktorunun tavsiyelerine uygun meme kanseri taramalarını ihmal etmemelidir. Korkmadan, ertelemeden ve doğru bilgiyle hareket ederek sağlık için önemli bir adım atılmalıdır' diye konuştu.