Yeni imar alanlarında arsa fiyatlarının el yakması, müteahhit ve yüklenici firmaları da zor durumda bırakıyor. Güney Batman, OSB ve Beşiri yolu güzergahına yakın imara açılan bölgelerde konut fiyatları 3,5 ile 4 milyon TL arasında satışa çıktı. Batman’da konut ihtiyacının yeterli düzeyde karşılanmadığını belirten bazı inşaat firması temsilcileri; “Batman’da konut ihtiyacı tam olarak karşılanmıyor. Bu nedenle konut fiyatları yüksek seviyelerde seyrediyor. Örneğin Mersin, Adana ve diğer illerle karşılaştırıldığında Batman’daki konut fiyatları birçok büyük şehri geride bırakıyor” dedi.

KİRALIK KONUT BULMAK DA ZORLAŞACAK

Okulların açılmasıyla birlikte adrese dayalı kayıt sistemi nedeniyle öğrenci kayıtlarının yapılması da ayrı bir tartışma konusu oluyor. Bazı emlakçılar ise şunları söyledi: “Yaz aylarında boş kalan konutlar okul dönemi başlamadan yeniden doluyor. Genellikle Temmuz ayının sonlarına doğru kiralık konut bulmak zorlaşıyor. Batman’da kira fiyatları da hızla artıyor. Ortalama konut kira fiyatları 20 ile 25 bin TL arasında değişiyor. Modern semtlerde ise kira fiyatları 30 bin TL seviyesine kadar çıkıyor.” Yerinde kentsel dönüşümün hayata geçirilmesi gerektiğini belirten sektör temsilcileri, özellikle pilot bölge olarak belirlenen Şirinevler ve Cumhuriyet mahallelerinde projeye bir an önce başlanmasının yararlı olacağını ifade etti.

Batman’ın üretim, istihdam ve yatırım kapasitesini güçlendirmeye yönelik gerçekleştirilen temasların ilk durağında heyet, Gaziantep Batmanlılar Derneği Başkanı Sadeddin Gün'ü ziyaret etti. Ziyarete Gaziantep Milletvekili Bünyamin Bozgeyik ve AK Parti Batman İl Başkanı Hüseyin Şansi de katıldı. Görüşmede, Batman'ın kalkınma hedefleri, yatırım fırsatları, sanayi alanındaki potansiyeli ile Gaziantep ve Batman arasında geliştirilebilecek ekonomik iş birlikleri ele alındı. Program kapsamında daha sonra AK Parti Gaziantep İl Başkanlığı'nı ziyaret eden heyet, ardından Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin ile bir araya geldi.

Ziyarette Gaziantep Milletvekili Bünyamin Bozgeyik'in yanı sıra iki şehirden kamu kurumlarının temsilcileri, sanayiciler ve iş insanları da yer aldı. Milletvekili Ferhat Nasıroğlu, Batman'ın sahip olduğu yatırım potansiyelini daha geniş çevrelere tanıtmak ve şehre yeni yatırımlar kazandırmak amacıyla yürüttükleri çalışmaların kararlılıkla sürdüğünü belirterek, Gaziantep'in üretim ve sanayi tecrübesinden faydalanacak ortak projelerin Batman'ın ekonomik gelişimine önemli katkılar sağlayacağını ifade etti.

Batmanlı uluslar arası sanatçı Ahmet Güneştekin’in 2020 yılında kente kazandırmayı planladığı Çağdaş Sanatlar Müzesi’ni rafa kaldırmasıyla ilgili açıklamasına Batman Valiliği’nden yanıt geldi. Valiliğin açıklamasında; “Söz konusu projenin ilk değerlendirme süreci, dönemin yöneticileriyle yapılan sözlü istişareler ve fikir alışverişleri çerçevesinde 2018 yılında başlamış, devam eden süreçte teknik değerlendirme toplantıları gerçekleştirilmiş, ayrıca Batman Çayı kenarında planlanan rekreasyon alanı içerisinde müzeye yönelik taslak konsept proje, 2019 yılında İl Özel İdaresi tarafından hazırlattırılmıştır. Ancak süreç fikir ve konsept çalışmaları seviyesinde kalmış, ilgili vakıf tarafından taşınmaz tahsisine ilişkin idaremize resmi bir başvuruda bulunulmamış, gerekli idari ve hukuki süreçler başlatılamamış, proje resmi uygulama aşamasına geçirilememiştir” denildi.

“YAKLAŞIMIMIZ HER ZAMAN YAPICIDIR”

Açıklamanın devamı şöyle; “Batman’ın kültür ve sanat vizyonuna yönelik çalışmalarımız kararlılıkla sürmektedir. Türkiye’nin en büyük kent parkı olacak Mavi-Yeşil Batman Projesi’nin üçüncü etabı içerisinde Petrol Müzesi ve Etnografya Müzesi yapılmak üzere alan planlanmış ve vaziyet planında bu amaçlara yer ayrılmıştır. Söz konusu müzeler yatırım programına alınmış olup, Petrol Müzesi ile Batman’ın petrol geçmişi, sanayi mirası ve ekonomik gelişimi; Etnografya Müzesi ile ise kadim medeniyetlerin izleri, yöresel yaşam kültürü, gelenek ve görenekler ile el sanatları gibi zengin kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması amaçlanmaktadır. Bu projeler, Batman’ın kültür ve turizm altyapısını güçlendirecek önemli yatırımlar arasında yer almaktadır. Batman’a değer katacak kültür ve sanat projelerine yönelik yaklaşımımız her zaman yapıcıdır. Şehir planlaması ve Batman’ın gelişim vizyonu doğrultusunda ilgili tüm projeler titizlikle değerlendirilecektir.”

“BÜYÜK RAKAMLARA
ULAŞMAYI HEDEFLİYORUZ”

Yaklaşık iki hafta önce pasolig üzerinden satışa sunulan taraftar kartı uygulamasında Batman Petrolspor’a yönelik satış oranı düşündürttü. Batman Petrolspor Kulüp Başkanı Hakan Toy, verilerin üzücü olduğunu belirterek; “Büyük hayalimiz olan 1. Lig’deyiz. Önemli bir yapılanmayla Batman’ı 1. Lig’de en iyi şekilde temsil etmeyi hedefliyoruz. İlk kez taraftar kartı uygulamasına geçildi. Ancak ne yazık ki satış oranı üzücü. Şu ana kadar sadece 520 pasolig taraftar kartı satıldı. Elbette sezon başlamadı ama ortalama 1 aylık bir süre var. Pasolig kartının satışını önemsiyoruz. Çünkü bu veriler aynı zamanda Batman’ın takıma yönelik sahiplenme oranını da ortaya koyuyor” dedi.

“TAKIMIMIZA AİDİYETİMİZİ GÖSTERELİM”

Başkan Toy, şöyle devam etti; “Belki bazı taraftarlarımız durumu da tam bilmiyordur, biz de bu nokta da bilgilendirmeleri sıkça yapacağız. Taraftar kartı almak başka, kombine almak başka, bilet almak bambaşka. Taraftarlarımız pasolig kartını alıp kombilerini ve bilet yüklemelerini yapabilecek. Bu kart satışları ise kulübe belli oranda maddi olanak da sağlayacak. Birçok kulüp on binlerce kart satışı yapıyor, Batman kamuoyunun da kart alımına yöneleceğine inanıyoruz. Batman’da hedefimiz neden 50 Bin-100 Bin kart satışı olmasın? Duyarlılığın artmasını temenni ediyoruz. Her Batmanlının ve kendini Batmanlı hisseden herkesin cebinde taraftar kartı olmalı kanaatindeyiz.”

Belediye Fen İşleri ekipleri, Fatih ve Belde mahalleleri güzergâhındaki Barış ve Mereto caddelerinde yeni kavşak düzenlemesine gidiyor. Yayalar için daha güvenli ulaşımın sağlanacağı bölgede ayrıca 2 bin 500 metre genişliğinde ve 600 metre uzunluğunda kaldırım çalışmaları da yapılıyor. Fen İşleri Müdürlüğü ekipleri, modern ve güvenli bir ulaşım altyapısı oluşturmak amacıyla kaldırım ve orta refüje yönelik çalışmaların büyük bölümünü gerçekleştirdi.

Belediyenin açıklamasında şöyle denildi: “Bölgede araç trafiğinin daha güvenli ve akıcı hale gelmesini sağlamak amacıyla kavşak düzenleme çalışmaları da eş zamanlı olarak sürdürülüyor. Sürücülerin yaşadığı trafik yoğunluğunu azaltmayı hedefleyen yeni kavşak önümüzdeki günlerde tamamlanacak. Yeni düzenlemelerle birlikte bu bölgede ulaşım konforu artırılmış olacak.”

Özellikle doğaseverlerin ve kültür turlarının Mereto Dağı'ndaki en büyük hedefi olan, zirveye yakın noktadaki tarihi Meryem Ana Kilisesi, yol açma çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte yeniden ziyaretçilerini ağırlamaya hazırlanıyor. İl Özel İdaresi ekipleri, zorlu arazi şartlarında, dik yamaçlar ve yer yer 4 metreyi bulan kar kütleleri arasında adeta iğneyle kuyu kazıyor. Kış aylarında yoğun kar, tipi ve çığ nedeniyle tamamen kapanan güzergâhta yürütülen bu amansız mücadele, dron kameraları tarafından da saniye saniye görüntülendi. Büyük bölümü temizlenen yolun geriye kalan son 2 kilometrelik bölümünde ekipler aralıksız bir mesai harcıyor.

ZİYARETE AÇILIYOR

Vali Ekrem Canalp’in üzerinde durduğu, İl Özel İdaresi'nin imkanlarıyla Mereto Dağı’nın zirvesine kadar ulaştırılan sıcak asfalt yol, turizmde yeni fırsatlar oluşturacak. Eskiden ulaşımı oldukça zor olan, doğaseverler ile inanç turizmi kapsamında Meryem Ana Kilisesi'ni görmek isteyenlerin zorlu patikalardan geçerek ulaştığı zirve, bu vizyoner yatırım sayesinde artık çok daha güvenli ve konforlu. Yetkililer, yürütülen yoğun çalışmalar neticesinde yolun yaklaşık bir hafta içerisinde tamamen ulaşıma açılacağını açıkladı. Yolun açılmasıyla birlikte, hem Mereto Dağı’nın eşsiz manzarasında vakit geçirmek isteyen yaylacılar ve doğaseverler hem de tarihi Meryem Ana Kilisesi’ni ziyaret etmek isteyen yerli ve yabancı turistler zirveye akın edecek.

2026-2027 Sezonunda TFF 1. Lig’de mücadele edecek Batman Petrolspor’a bir ziyaret de Vali ve Belediye Başkan Vekili Ekrem Canalp’tan geldi. Pazar günü Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Milletvekili Ferhat Nasıroğlu’nun ziyaretinin ardından Vali Ekrem Canalp da yeni sezon hazırlıklarını Bolu’da sürdüren Petrolspor’a sürpriz ziyaret gerçekleştirdi. Kırmızı-Beyazlı ekibin Kulüp Başkanı Hakan Toy, Teknik Direktör Selçuk Şahin ve teknik heyetle bir araya gelen Vali Canalp, yeni sezon hazırlıkları hakkında bilgi aldı.

Takımın antrenmanını da izleyen Vali Canalp; “Batman Petrolspor’un bu sezon 1. Lig’de ilimizi en iyi şekilde temsil edeceğine inanıyorum. Teknik heyetimize, futbolcularımıza ve kulüp yönetimimize yeni sezonda başarılar diliyorum. Batman halkının desteğiyle takımımızın hedeflerine ulaşacağına yürekten inanıyorum” dedi. Öte yandan Petrolspor Kulüp Başkanı Hakan Toy, Teknik Direktör Selçuk Şahin ve futbolcular da ziyaretten duydukları memnuniyeti dile getirerek Vali Canalp’a teşekkür etti.

Batman’da aralarında öğretmen ve mühendislerin de bulunduğu Mitra Okur Kitap Kulübü, gazeteci-yazar Arif Arslan’ı konuk etti. “Sana Raman Güllük Gülistanlıktır Diyemem” adlı kitabı değerlendiren Mitra Okur Kitap Kulübü, bir kafede gerçekleştirdiği sohbette Batman’a mal olan öyküleri ele aldı. Kitap editörü Yunus Arslan’ın moderatörlüğünü yaptığı ve Arif Arslan’ın kitap değerlendirmesiyle ilgili soruları yanıtladığı sohbet yaklaşık iki buçuk saat sürdü. Mitra Okur Kitap Kulübü üyeleri, Batman’daki yazarların eserlerini de ilgiyle takip ettiklerini belirterek, “Batmanlı yazarları da tanımak istiyoruz. Yazdıkları eserleri değerlendirmeyi de bir görev biliyoruz” dedi. Gazeteci-yazar Arslan ise son eserindeki hikâyelerin öyküsünü anlatırken, kitap kulübünün gösterdiği ilgiye teşekkür etti.

İl Tarım ve Orman Müdürü Necdet Tuncer, merkeze bağlı Doluca Köyünde yapılan hasada katılarak, dane kaybı kontrolü yaptı. Üreticilerin emeklerinin sonucunu bugünlerde alacağına dikkat çeken Tuncer, hasat sırasında ürün kaybı yaşanmaması için gerekli kurallara titizlikle uyulması gerektiğini vurguladı. Hasat döneminde yaşanan en büyük sıkıntılardan birinin anız yangınları olduğunu da vurgulayan İl Müdürü Tuncer, toprağa ve çevreye büyük zararlar veren anız yangınlarını önleme konusunda kararlı olduklarını kaydetti.

TPAO’NUN ÇEKİRDEK KADROSUYDU

26 Şubat 1955 tarihinde ilk defa toplanan TPAO İdare Meclisi’nin tutanaklarında ilginç bir tespit daha yer alıyor. O dönem TPAO Batman Bölge Müdürlüğü’ne kurucu müdür olarak atanan Kazım Akyel dönemin ilk petrolcülerinden Selahattin Özkan, Kemalettin Apak ve Necmettin Sahir Sılan’la birlikte Raman Dağı ile çevresindeki petrolün dağlarının çoğunda mesai yapan isimlerdi. Raman Dağı, 1.200 rakımlı Raman Dağı’ndan sonra Garzan kampına yerleşen ilk petrolcülerin doktoru ise Cahit Bey’di. 1960 Yılı öncesinde dönemin ‘kara altın’ tarihinde isimleri altın harflerle yazılan 5 petrolcünün geride kalan hatıra karesi.

SİYAH ALTINA BİR ÖMÜR VERMİŞTİ

Yüksek petrol mühendisi Abdurrahman Durukal, ‘kara altın’a bir ömür vermişti. Maden Tetkik Arama Enstitüsü’nün 1955 yılından itibaren petrol arama çalışmalarını düzenleyen yasayla TPAO’ya devretmesinden sonra rafineri ve sondaj kuleleriyle ilgili tüm malzeme ve ekipmanlar da TPAO’ya verilmişti. Bu süreçte yüksek petrol mühendisi Abdurrahman Durukal, iki kurum arasında da geçici görevler üstlenen önemli bir isim olmuştu. MTA ve TPAO komisyonlarında yer alan Durukal’ın, düşü; TPAO Batman Bölge Müdürlüğü idi. Ancak beklenen atamanın gerçekleşmemesi, petrolcüler arasında büyük bir hayal kırıklığı yaratmıştı. Durukal’ın, Raman Dağı’nda MTA’dan teslim aldığı malzemelerin sayımında dönemin petrolcüleriyle birlikte yer aldığı o kare…

SİTE MAHALLESİ’NİN MİMARLARI

1955 Yılından sonra Raman Dağı’ndaki kamp yavaş yavaş Batman’a taşınmıştı. O dönem Batman, 14 haneli İluh Tepesi’nde küçük bir köydü. Site Mahallesi’nde TPAO yerleşkesi kurulmuş, petrol tarihinin ana kadrosu burada şekillenmişti. Melih Genca, İsmail Hakkı Arman, Selahattin Malkoç, Selahattin Özkan ve Rıfat Bayazıt, bu yerleşkeyi yoktan var eden isimlerdi. Bugünkü Site Mahallesi’nin temeli o çekirdek kadro tarafından atılmıştı. Eski 1 Nolu misafirhanenin önünde çekilen karede, petrolün gizli kahramanları bir arada görülüyor.

RAFİNERİNİN İLK KURUCU MÜDÜRÜ

Batman Rafinerisi’nin ilk kurucu müdürü Hasan Göker’di, Türkiye’den ABD’ye giden ilk burslu öğrencilerden biri de Göker’di. Amerika’da da uzun yıllar görev yapan Göker, Batman Rafinerisi’nde ilk müdür olmanın heyecanını yaşadı. 1954 Yılında Şehap Birgi, rafineri tesis gurup başkanıydı. Batman Rafinerisi’nin kurucu müdürlüğüne Hasan Göker’in atanmasıyla yeni bir dönem başlamıştı. 14-15 Kişilik ekiple rafinerinin kuruluş çalışmalarını tamamladıktan sonra Göker, müdürlüğe atanma öyküsünü şöyle anlatıyor; “Bir gün Şahap Birgi bey beni çağırdı. ‘Sen Amerika’dan yeni geldin, kurulmakta olan Batman Rafinerisi ve TPAO’nun sistemini hazırla. Yakında ilk kurucu müdür olacaksın’ dedi. Ben de o dönem maaş skalası ve teşvik sistemleri yeniden düzenledim, yüksek mühendisleri ve uzmanları Batman’a çekmek için özel ücret politikaları uyguladık. Bu planlar sayesinde birçok petrolcü Batman’a getirerek rafinerinin kuruluş süreci hızlandı.”

BATMAN’IN İLK STK’SI

Bir zamanlar Batman’da Site Yardım Sevenler Derneği, petrol kentinin ilk STK’sıydı. TPAO Batman Bölge Müdürü’nün efsane müdürü Mehmet Yamaç’ın eşi Ümit Yamaç, Site Yardım Sevenler Derneği başkanıydı. 70’li Yıllarda Batman’da eğitim öğretim gören, yardıma muhtaç ve başarılı öğrencilerin imdadına bu dernek yetişirdi. TPAO’da petrol mühendisleri ile yönetici eşlerinden oluşan Yardım Sevenler Derneği, Batman kent merkezinde eğitim gören ve eğitim imkânları sınırlı olan öğrencilerin imdadına koşardı. Dernek başkanı Ümit Yamaç başkanlığındaki yönetim ayda bir toplanır, Batman’daki başarılı öğrencilerin kırtasiye malzemelerinden bursa kadar birçok imkân yaratırdı. Site Yardım Sevenler Derneği yönetiminde yer alan bazı isimler: “Oya Gümüş, Deniz Altan, Fecir Arı, Yıldız Önal, Melahat Ulaş, Ümit Yamaç, İnci Kavlıçoğlu, Saliha Öğütçü, Gülgün Yetik ve Sevil Yöndem.”

-2973 Metre yükseklikteki Sason Mereto Dağı’nda yaz ortasında bile yer yer kar görülmesini fırsat bilen bazı vatandaşların, 40 dereceyi aşan sıcaklıklardan kaçarak hafta sonu soluğu zirvede aldığını…

-Okulların tatile girmesiyle birlikte birçok vatandaşın memleketlerine gitmesi sonucu Batman kent merkezinde trafik yoğunluğunun belirgin şekilde azaldığını…

-Sıcak havalara dayanamayan bazı Batmanlıların, serin bölgelere gitmek için hazırlık yaptığını…

-Yaz-kış zirvesinde kar bulunan Sason-Mereto Dağı’na çıkan vatandaşların, yazın kar görüp kartopu oynamanın “tarif edilemez bir duygu” olduğunu ve bölgeyi “doğal klima” olarak tanımladıklarını…

-Bolu kampında hazırlıklarını sürdüren Batman Petrolspor’un transfer çalışmalarına hız verdiği ve transfer komitesinin kadroya sürpriz isimler katmaya devam ettiğini…

-Hasankeyf Belediye Başkanı Hamit Tutuş’un, üç ilçeye ulaşımı kolaylaştıracak ve Raman Dağı eteklerinden geçmesi planlanan ‘yeni yol projesi’ için üst düzey yetkililerle görüşmeler yaptığını…

-Yaz mevsimiyle birlikte Batman çevresindeki mısır ekili alanlarda yapılan vahşi sulamaya bazı çevrecilerin tepki göstererek, Tarım ve Orman İl Müdürlüğü’nü göreve çağırdığını…

-Yaz aylarında Batman’da dondurma tüketiminin artmasıyla birlikte imalatçıların gece geç saatlere kadar üretim ve satışa devam ettiğini…

-Bazı çevrecilerin, Batman’daki üst geçitlerin temizliği konusunda yetkililere çağrıda bulunduğu ve çevrecilerin, üst geçitlerin de düzenli olarak yıkanması gerektiğini hatırlattığını…

-Belediye fen işleri ekiplerinin, cadde ve refüjlerde mevsimlik çiçek bakım çalışmalarını hızlandırmasının, güzergah sakinlerini sevindirdiğini…

Tatvan ilçesinde yaşayan 34 yaşındaki iki çocuk annesi Bedriye Bulut, 7 yıl önce eşinin geçirdiği trafik kazasının ardından aile bütçesine katkı sağlamak amacıyla arıcılığa yöneldi. İlk olarak 5 kovanla üretime başlayan Bulut, zamanla kovan sayısını artırdı. Yaklaşık 4 yıl önce görümcesi Bedriye Bulut'un teşvikiyle arıcılığa başlayan 33 yaşındaki bir çocuk annesi Gülay Olçaş da kısa sürede üretimini büyüttü. Birlikte çalışan gelin-görümce, bugün toplam 100 kovanla bal üretimi gerçekleştiriyor.
Sadece bal üretimiyle yetinmek istemediklerini belirten kadın girişimciler; arı sütü, polen ve propolis üretimine de ağırlık vermeyi planlıyor. Devlet desteklerinden yararlanarak üretim kapasitelerini 500 ila 1000 kovana çıkarmayı hedefleyen ikili, kırsal ekonomiye daha fazla katkı sunmayı amaçlıyor.
Arıcılığa eşinin desteğiyle başladığını belirten Bedriye Bulut, eşinin trafik kazası sonrası çalışamaz hale gelmesi üzerine bu işe yöneldiğini söyledi. İlk yıllarda ürettikleri balı satmadıklarını ifade eden Bulut, "Önce kendi soframıza doğal bal getirdik, ardından akrabalarımıza ikram ettik. Daha sonra müşterilerimiz balımızı çok beğenince üretimi büyütmeye karar verdik. Şu anda 100 kovanımız var. Devlet desteği alarak bunu 500 hatta 1000 kovana çıkarmak istiyoruz. Balın yanında arı sütü, polen ve propolis de üretmek istiyoruz. Bu işi severek yapıyorum. Arıcılık sevmeden yapılacak bir iş değil" dedi.

Pandemiyle birlikte dijital teknolojilerin günlük yaşamda kullanımı ciddi oranda artarken, insanların telefon, tablet ve internet tabanlı hizmetlere bağımlılığı da gözle görülür şekilde yükseldi. Günlük hayatı kolaylaştıran teknolojik gelişmelerin, beraberinde bazı olumsuz alışkanlıkları da beraberinde getirebiliyor. Artık en basit ihtiyaçların bile internet üzerinden karşılandığını belirten Sivas Hastanesi'nde görevli Uzman Psikolog Kerime Begüm Özkaya, alışverişten bilgi edinmeye kadar birçok alanda insanların hızlı ve hazır çözümlere yöneldiğini ifade etti. Özkaya, özellikle yapay zekanın yaygınlaşmasıyla birlikte bilgiye anında erişim kolaylaştığını, bunun bireylerin düşünme ve sorgulama becerileri üzerindeki etkileri olduğunu söyledi. Özkaya, yapay zekanın doğrudan bir algı kaybına neden olmadığını ancak aşırı kullanımın bireyin muhakeme becerisini olumsuz etkileyebileceğini söyleyerek, "Bir sorunun cevabını araştırıp analiz etmek yerine hazır cevabı almak, bir metni yazmak yerine yapay zekaya yazdırmak ya da alışveriş için dışarı çıkmak yerine internetten sipariş vermek günlük hayatı kolaylaştırıyor. Ancak bu kolaylık, insanları zamanla daha pasif ve daha az sorgulayan bireylere dönüştürebiliyor" dedi.

"İnsanlarda bir miktar tembellik de başladı"
Pandemiyle birlikte teknoloji kullanımı dijital anlamda ciddi şekilde arttığını söyleyen Kerime Begüm Özkaya, "Algı, duyularla alınan bilgilerin beyin tarafından anlamlandırılmasıdır. Örneğin bir ağacı görmek duyusal bir deneyimdir. Onun bir ağaç olduğunu fark etmek ise algıdır. Yani duyum bilgiyi almaktır, algı ise o bilgiyi yorumlayıp anlam vermektir. Psikolojide algı, bireyin dünyayı nasıl gördüğünü, yorumladığını ve anlamlandırdığını açıklayan temel kavramlardan biridir. Yapay zekayla birlikte algı anlamındaki süreçler de bir miktar değişti. Yapay zeka doğru kullanıldığında bilgiye erişimi kolaylaştırabilir. Ancak bilinçsiz ve aşırı kullanım, bazı kişilerde algı, dikkat ve gerçeklik değerlendirmesi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilir. Pandemiyle birlikte teknoloji kullanımı dijital anlamda ciddi şekilde arttı. İnsanlarda bir miktar tembellik de başladı. En ufak alışverişlerin bile internet üzerinden yapıldığını hepimiz görüyor ve gözlemliyoruz. Yapay zekanın algı üzerindeki muhtemel etkilerine bakacak olursak eleştirel düşünmeyi azaltabilir. Hazır cevaplara sürekli ulaşmak, bilgileri sorgulama alışkanlığını zayıflatabilir. Gerçeklik algısını etkileyebilir, dikkat süresini kısaltabilir, sosyal algıyı değiştirebilir ve onaylanma beklentisini artırabilir. Kişi sürekli kendi görüşlerini destekleyen içeriklerle karşılaştığında, farklı bakış açılarını değerlendirmekte zorlanabilir" dedi.

"Bakış açımızı zayıflatma tehdidi taşıyabilir"
Özkaya, internet üzerinde alışveriş yapılmasının bunlara örnek olabileceğini belirterek, "Psikolojik açıdan bakıldığında yapay zeka doğrudan bir algı kaybına neden olmaz. Ancak aşırı kullanım, yanlış bilgiye maruz kalma ve gerçek ile yapay içerikleri ayırt etmekte zorlanma gibi durumlar, bireyin algısını ve muhakeme becerisini etkileyebilir Yapay zeka doğru kullanıldığında güçlü bir araçtır. Ancak düşünmenin yerini aldığında, gerçeklik algımızı ve eleştirel bakış açımızı zayıflatma tehdidi taşıyabilir. Peki, yapay zeka ve dijital teknolojik aletler insanları doğrudan düşünmemeye yönlendirir mi bu, insanların en çok merak ettiği sorulardan biridir. ‘Kesinlikle yönlendirir' demek doğru olmaz. Ancak düşünme zahmetini azaltmaya teşvik edebileceği için hayatımızı etkilediğini hepimiz görüyoruz. Örneğin bir sorunun cevabını araştırıp analiz etmek yerine hazır cevabı almak, bir metni yazmak yerine yapay zekaya yazdırmak ya da gidip alışveriş yapmak yerine internetten hızlıca sipariş verip eve gelmesini sağlamak buna örnek gösterilebilir" diye konuştu.

"Kolay bir çözüm varken zor olanı tercih etmeyebilir"
Özkaya sorunun teknolojinin kendisinden çok, onu nasıl kullanıldığı ile ilgili olduğunu ifade ederek, "Tüm bunlar hayatımızı kolaylaştırırken, insanları ne yazık ki biraz daha tembelliğe yönlendirebilir. Psikolojide buna bazen ‘bilişsel tembellik' denir. İnsan beyni enerji tasarrufu yapmayı sever. Kolay bir çözüm varken zor olanı tercih etmeyebilir. Ancak sorun teknolojinin kendisinden çok, onu nasıl kullandığımızla ilgilidir. Burada önemli olan düşünmenin tamamen ortadan kalkması değil sorgulama, analiz etme ve eleştirel düşünme alışkanlığının zayıflamasıdır. Bu yüzden özellikle çocukların ve gençlerin yalnızca teknoloji tüketicisi değil, teknolojiyi anlayan, sorgulayan ve üreten bireyler olarak yetişmeleri büyük önem taşımaktadır" şeklinde konuştu.

Kalp sağlığı için dengeli beslenme, düzenli egzersiz, sigaradan uzak durmak ve stres yönetiminin önemli olduğunu söyleyen uzmanlar uyarıyor. Kişilerde genetik faktörler, eşlik eden hastalıklar gibi durumların da kalp sağlığına etki ettiğini ifade eden Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği İdari Sorumlusu Doç. Dr. Dilay Karabulut önemli tavsiyelerde bulundu. Kalp krizinde göğüste şiddetli baskı, sol kola ve çeneye yayılan ağrı, nefes darlığı, soğuk terleme, mide bulantısı ve baş dönmesi gibi belirtiler olabildiğini söyleyen Karabulut, özellikle şeker hastalarında ağrı sinirlerindeki harabiyet ve hissizlik sebebiyle kişilerin farkına varmadan kalp krizi geçirebildiğini de aktardı.

"Kalp hastalıklarında genetik yatkınlık çok önemli bir faktör"
Kalp sağlığını korumak için önerilerde bulunan, 'Günde en az 30 dakika orta düzeyde egzersizi tüm insanlara öneriyoruz' diyen Doç. Dr. Dilay Karabulut, "Yürüyüş, hafif koşu ya da yüzme şeklinde olabilir, 2'nci önereceğiniz şey; düzenli beslenmek. Akdeniz tipi diyeti daha çok öneriyoruz. Doymuş yağlardan fakir doymamış yağlardan daha zengin olan sebze ve meyvenin de porsiyonlar olarak eklendiği bir diyet öneriyoruz. Kalp hastalıklarında genetik yatkınlık çok önemli bir faktör, ailesinde erken yaşta bir koroner arter hastalığı ya da kalp krizi geçirme öyküsü olan kişinin yaşam boyunca kalp hastalığına yakalanma riski diğer bireylere oranla çok daha fazla. Ailesinde 40-45 yaşından önce kalp krizi geçirmiş kişi olan bireylere mutlaka aralıklı olarak kardiyoloji muayenelerini yaptırmalarını öneriyoruz. Kalp hastalıklarına yatkınlık oluşturan diyabet çok önemli risk faktörüdür. Hipertansiyon, sigara, obezite; özellikle son yıllarda hem tüm dünya hem ülkemizi çok olumsuz yönde etkileyen bir faktörü. Sigara kullanımı giderek artmış, çok daha küçük yaşlarda kullanılmakta. Sigara kullanan hastaların hem kan basınçları hem kalp atım hızları artıyor, sigara kullanımının neden olduğu kronik inflamasyonun kalp damarları üzerinde olumsuz etkileri var. Sigara kullanan hastalarda diyabet ya da hipertansiyon, kolesterol yüksekliği eklendiği zaman risk normal bir popülasyona göre çok daha fazla oluyor" dedi.

"Göğüs ağrısı, kalp dışı hastalıklarda da görebildiğimiz bir semptom"
Sözlerini sürdüren Doç. Dr. Karabulut, "Tüm dünyada ve ülkemizde de ölümlerin en başta gelen nedeni; koroner arter hastalığı. En sık semptomu göğüs ağrısı. Göğüs ağrısı, kardiyak hastalıkların önemli bir semptomu ancak kalp dışı diğer hastalıklarda da görebildiğimiz bir semptom. Hem kardiyoloji hem de acil servise başvuran hastalarda mutlaka detaylı sorgulamak gerekiyor. Nasıldır bu ağrı; göğsünün tam orta noktasında olan, boynuna, çenesine doğru yayılan bazen mideye doğru yayılan sol koluna bazen sağ koluna yayılabilen yaygın ve baskı tarzında bir ağrıdan bahsediyorsa hastada koroner arter hastalığına bağlı bir göğüs ağrısından bahsedebiliriz. Göğüs ağrısına eşlik eden ciddi bir nefes darlığı ya da bayılma şikayeti varsa çok daha dikkatli olup acil servise erkenden başvurmak gerekiyor. Eğer kalp krizi ise önemli olan şey; hastanın mutlaka hemen anjiyografi laboratuvarına alınıp o tıkalı damarın bir an önce açılması" diye konuştu.

"Direkt ani ölümle karşı karşıya kalabiliyoruz"
Erken müdahalenin önemine dikkat çeken Karabulut, "Ne kadar erken müdahale edip o damarı açarsak kalbin kas dokusunu o kadar kurtarmış oluyoruz. Zamanla yarışıyoruz, hastanın acil servise çok erken başvurması ve hastayı erken tanıyıp erken anjiyografi laboratuvarına almamız gerekiyor. Diyabetik hastaysa 6 ayda bir, daha yakın takip ediyoruz. Sanal anjiyografi dediğimiz yani tomografik anjiyografi ile de kalp damarlarını kontrol edebiliyoruz. Bu şekilde kalp damarlarında bir plak, darlık tespit ettiğimiz hastalara bazı tedavi yöntemlerine daha erken dönemde başlıyoruz. Kalp kası kalınlaşması ile giden hastalıklarda ani ölüm riskini çok daha fazla görüyoruz. Burada da yine aile öyküsü devreye giriyor. Bazen diyabetik ve yaşlı kadın hastalarda kalp krizini çok daha sessiz görebiliyoruz. Hastanın öncesinde çok tipik göğüs ağrısı ya da bir nefes darlığı, bir bulantı kusması olmadan direkt ani ölümle karşı karşıya kalabiliyoruz. Özellikle diyabetik hastalarda sessiz kalp krizi dediğimiz tabloyla daha sık karşılaşabiliyoruz. O yüzden diyabet bizim için artık koroner arter hastalığının eş değeridir çünkü diyabetik hastalarda semptom olmadan da çok ani kalpleri görebiliyoruz. Diyabeti olan her hastanın mutlaka düzenli kardiyoloji polikliniğinde muayene olması gerekmekte" şeklinde konuştu.

"Diyet, egzersiz çok önemli"
Diyabet hastalarına ilişkin konuşan Karabulut, "Diyabetik hasta aynı zamanda böbrek hastalığına yakalanabiliyor, daha erken yaşta felç de geçirebiliyor. Diyabeti olan hastanın mutlaka hem kan şekeri düzeylerinin hem kalp damarlarının düzenli kontrol edilmesi gerekiyor. Diyet, egzersiz de çok önemli faktör. Hem kan şekerini regüle etmede hem de kalp damar hastalığına yakalanma riskini azaltmada çok önemli bir etken. Bu hastalarda Akdeniz tipi diyet, zeytinyağından ve bol Akdeniz yeşilliklerinden zengin dediğimiz diyet çok önemli. Bu hastaları diyetisyene de yönlendiriyoruz, beraber takip ediyoruz. Kahve Türk toplumunun vazgeçilmezi, hiçbir zaman karışım şeklinde önermiyoruz, şuruplu kahveleri önermiyoruz. Aritmisi olan, çarpıntı atakları olan ve bunların kanıtlandığı hastalarda kahvenin içerisindeki kafein bu atakları tetikleyebildiği için bu hastaların biraz daha dikkatli olması gerektiğini söylüyoruz. Enerji içecekleri bunları kesinlikle önermiyoruz. Hastalarımıza mutlaka obeziteden kaçının, hareket edin, hareket edin diyoruz" ifadelerini kullandı.