1986 yılında dönemin TPAO Batman Bölge Müdürlüğü İdari ve Sosyal İşler Şefi merhum Halit Edip Özcan ile yolumuz Beşiri Kıra Dağı eteğindeki Mor Kiryakus Manastırı’na düşmüştü. Kürtçe ‘Dera Kira’ olarak bilinen manastır, samanlık ve ahıra dönüşmüş durumdaydı. Değerli dostum Özcan ile birlikte çektiğim bir kare, o dönemlerde Hürriyet gazetesinin arka kapağında geniş yer bulmuştu…
Aradan neredeyse 40 yıl geçti… O devasa yapıt, 2003 yılında eski Batman Valisi ve İçişleri Bakanı Efkan Ala’nın özel ilgisiyle başlayan restorasyon çalışması sonrasında ayağa kaldırıldı. Manastırda böylece bütünden eksik olan bir parçamıza ait bir eser hayat bulmuştu. Bir gün Avrupa’daki Süryanilerin gelip manastırda dini ibadetlerini yapacakları kimsenin aklının ucundan geçmezdi. Geçen pazar Avrupa’dan gelen Süryaniler, 1960’tan bu yana ilk kez dua okudukları manastırda dini vecibelerini yerine getirip mutlu şekilde buradan ayrıldılar…
MANASTIRDAKİ FOTOĞRAF
Hani derler ya, 72.5 millet kavramı Batman’ın plakasına, Batman’ın dini ve kültürel çeşitliliğine tekabül etmiş.
14 haneli İluh’un temel harcı atılırken, bu şehir dünden bugüne hep örnek gösterildi.
Türk’ü, Kürt’ü, Laz’ı, Çerkez’i, Arap’ı, Süryani’si, Ezidi’si, Keldani’sinin mutluca yaşayıp ortaklaştığı mozaik bir bahçeydi bu coğrafya.
Aslında Batman her ne kadar petrolün başkenti olsa da son 70-80 yılda göçlerle büyüyüp zenginleşmiş bir şehirdir.
Neredeyse Batman’la birleşen Beşiri-Kıra Dağı eteğindeki 1600 yıllık Mor Kiryakus Manastırı, 20 yıl aradan sonra hem dinsel hem turistik görevini yerine getirmek üzere ayağa kaldırıldı.
Bu süre içinde dönemin valileri, bu devasa yapıtın çöplük, samanlık ve ahırdan kurtulması için büyük mücadele vermişti.
Bu konuda onlara ve emeği geçen herkese teşekkür ediyoruz.
1960’ta Süryanilerin terk ettiği devasa yapıt, 45-50 yılda viraneye dönmüştü.
Oysa komşu Mardin-Midyat’taki manastırların en büyüğü Batman’ın Beşiri ilçesinin Kıra Dağı eteğindeydi.
Bir süre önce restorasyonu tamamlandıktan sonra dinsel ve turistik, ki ibadethane kelimesinin yanında turistik kelimesinden rahatsızlık suysak da iki amacı yerine getirmesi amacıyla açılan bu devasa yapıt, artık yerli ve yabancı konukların da büyük ilgisini çekiyor.
Sadece Süryanilerin değil, bu coğrafyaya gezi düzenleyen tur operatörleri de ülkenin dört bir yanından manastıra yerli konuk getiriyor.
MANASTIRDA 60 YIL SONRA AYİN
Bahar mevsiminde yeni süreçle birlikte Güneydoğu bölgesi turist akınına uğramıştı.
Restorasyonu tamamlanan Mor Kiryakus Manastırı’na giden yol, Vali Ekrem Canalp’ın talimatıyla adeta ‘Londra Asfaltı’na kavuşmuştu.
Beşiri yol güzergâhıyla kesişen manastır, kültür dokusunun önemli bir durağı.
Son 20 yılda bu eseri yeniden kaldıran yöneticilere teşekkür borçluyuz.
Çünkü Batman’a en yakın manastır, uzaklara gidenleri yakınlaştıracağı için ve turizme önemli bir katkı sağlayacağı için çok büyük bir etki yaratacaktır.
Bu şehrin kültürel dokusunda manastır ve kiliseler önemli bir yer tutar.
Bakın, geçen pazar Kültür-Turizm İl Müdürü İhsan Aslanlı’nın da eşlik ettiği ve Avrupa’dan gelen kalabalık bir Süryani topluluğu, restorasyonu tamamlanan manastırda dua etti ve dini vecibelerini yerine getirdi.
Avrupa’dan Batman’ın yolunu tutan Süryani topluluğu için önemli olan, bu devasa yapıtla atalarının aynı yerdeki varlıklarını hissetmelerini görmek ve farklı kültürlere ev sahipliği yapmaktan daha güzel ne olabilir ki?
Tam 65 yıl önce Süryanilerin terk ettiği o manastırda bir araya gelen Süryani topluluğunun sevinci görülmeye değerdi.
Kültür-Turizm İl Müdürü Aslanlı, konuklarla yakından ilgilenmişti.
Hatta onları uğurlarken de söylediği, bizi biz eden sözleri çok anlamlıydı:
“Burada bir evinizin olduğunu unutmayın!”
Evet, onlara yüreğimiz de kapımız da açık olacaktır her zaman.
BU ŞEHRİN TURİZM POTANSİYELİ VAR
Evet, kuşkusuz Batman 1940’lı ve 50’li yıllarda belki de Türkiye’de büyük sanayi ile buluştuğu ilk yerdi.
Fakat ülkenin ilk rafinerisinin yan kolları gelişmeyince sanayi, İzmit’in bulunduğu Marmara bölgesine kaymıştı.
Tabii sanayinin Batı’ya kaymasının nedenlerini burada tekrarlamanın gereği yok.
Bu şehri artık kültürel miras dokusuyla ön plana çıkarmanın zamanı gelip geçmiştir.
Ve bu kültürel dokunun yeni nesillere aktarılması için çok önemli projelerin hayata geçirilmesi gerekiyor.
Son dönemlerde bu şehrin kültürel dokusunu görmek için Türkiye’nin dört bir yanından gelen konukları görünce insan son derece mutlu oluyor.
Yanı başımızdaki Diyarbakır ve Mardin hep tarihi dokusuyla ön plana çıktı.
Batman neden Hasankeyf’in dışında manastır, Perpıra Köprüsü, Malabadi ve Sason’daki kilise ile manastırlarla; bunların yanında Batmanlıların konukseverliğiyle gündeme gelmesin.
Sağlıkla kalın.