Uzun yıllar çalıştığım hastanenin
Kan bankası kapısında;
Kan bağışı, Can bağışı afisi asılı.
Her koridordan geçtiğimde gözüme ilişir.
Kan vermenin ne kadar ulvi bir iş olduğunu düşünürüm.
Hastaneye düşmeye gör.
Kanser hastasısındır,
Mide kanaman vardır, trafik kazası geçirmişindir, belki de kansızsındır.
İlk önce kan grubu bakılır.
Arkasından hekim acilen
Gerekli kan ünitesini iletir aileye.
Aile telaşlanır.
Nereden bulacağız.
İlk başvurulan yerler Kan merkezleri ve
Kızılay Kan Bankası olur.
Buralara müracaat ettiğinizde
3-5 verici (donör) getirin derler!..
İZMİR’DE GÖNÜLLÜLÜK GÜNLERİ
Bu hafta İzmir’de gönüllülük günleri başladı.
Pek çok sivil toplum örgütü etkinlik düzenliyor.
İnsanlara yardım etmenin tek yolu para bağışlamak değil şüphesiz.
Kan bağışı da hayat bağışlamanın bir yolu.
Kan bağışında bulunmaya uygun inanlarımızın sayısı - genç nüfusa sahip olduğumuz için- milyonlarca.
Bu milyonlardan % kaçı kan bağışında bulunuyor?
Her gün Karşıyaka iskelesinde
Kızılay Kan Bağış otobüsü durur.
Ziyaret ederim ya da gözlemlerim.
Tahminen her yıl kan bağışında bulunmaya uygun çok az kişi kan bağışı için müracaat ediyor.
Tahminimce % 1 bile olmayabilir.
Hastanelerde her saniye bir kişimin kana ihtiyacı oluyor.
Hele Ramazan ayı ve bayram dönemlerinde kan ihtiyacı daha da artar.
Havalar soğudukça ve tatil sezonu yaklaştıkça kan bağışları önemli ölçüde düşer.
Mevsimsel solunum yolu hastalıklar artıyor ve birçok yerde olumsuz hava koşulları yaşanıyor.
Her şehirde binlerce kişiye hizmet veren toplum temelli bir kan merkezi Kızılay, yılın son birkaç haftasında bağışlarda düzenli bir düşüş yaşanır.
Yeni yıl telaşı, tatil, alışveriş derken bağışı es geçeriz.
Ne yazık ki trafik kazaları olmaya devam ediyor.
Kanser hastalarının tedaviye ihtiyacı devam ediyor.
Tüm bu durumlar sürekli kan temini gerektiriyor.
KANIN YEDEĞİ İNSAN KAYNAĞI
Kanın raf ömrü sınırlıdır ve daha birçok tıbbi tedavide kullanılır.
Teknolojik olarak sentetik kan üretme çalışmaları devam ediyor, ancak bu gerçek kanın yerini tutmayacak.
Hastaların ihtiyaç duydukları kanı alabilmeleri için hepimiz üzerimize düşeni yapmalıyız.
Kan bankalarındaki sorun, talepten çok arzla ilgili.
Bağışçı kanının, ciddi ve hatta ölümcül sonuçlardan kaçınmak için hem hastalıklar hem de alıcılarla uyumluluk açısından taranması gerekiyor.
Türkiye’de kan tedarik sistemi neredeyse tamamen ücretsiz gönüllülük sistemine dayanıyor.
Bunun haklı bir nedeni var, ancak yeterli sayıda bağışçı bulmak zorlu bir süreç.
Uygun şartlara sahip her kişi yılda en az bir kez kan bağışında bulunsaydı, bu ülkede kan sıkıntısı çekilmezdi.
Ama durum böyle değil.
KAN BAĞIŞI
Kan bağışı dendiğinde muhtemelen aklınıza tam kan gelir.
En esnek bağış türüdür ve en az zaman gerektirir.
Bağış yapmaya uygunsanız, bunu iki ayda bir, yani yılda en fazla, 6 kez yapabilirsiniz.
Kan, plazma, beyaz ve kırmızı kan hücreleri ve trombositler olmak üzere dört bölümden oluşur .
Bunları tek tek bağışlayabilirsiniz, ancak çoğu bağış doğrudan damarlarınızdan gelen tam kandan oluşur.
Kan, hızla kan kaybeden tek bir kişiye olduğu gibi nakledilebilir veya üç kişiye kadar yardım etmek için kırmızı kan hücreleri, plazma ve trombositlere (pıhtılaştırıcı hücreler) ayrılabilir.
Çoğu insan gibi ben de uygun olduğunda daha sık bağış yapıyordum geçmiş yıllarda.
Okul ve iş yeri bağış kampanyaları bunu kolaylaştırıyor, ancak çoğu kez bir kan bağış merkezine gitmek için zaman bulmak zor.
En çok üniversitedeyken ve kan bankası olan bir hastanede çalışırken bağış yapıyordum.
Üstelik vücudumun kendi kendine ürettiği bir şeyin üç hayatı olumlu yönde değiştirebileceğini bilmek hoşuma gidiyor.
İyilik yapmanın nispeten kolay bir yolu.
Yıllar önce Batman’da bir gece yarısı kan kaybeden bir hasta için klan vermiştim.
O kişi yaşamıştı.
Daha sonraki yıllarda ameliyat eden doktor:
“Eğer sen o gece kan vermemiş olsaydın
Hasta sedyede kalacaktı!” dediğinde kanın ne kadar hayati olduğunu bir kez daha öğrenmiştim.
KAN GRUBUM SIFIR POZİTİF
Kan transfüzyonu için en önemli olanlar muhtemelen zaten bildiğiniz gruplar: A+, A-, B+, B-, AB+, AB-, O+, O-.
Kan grubumuz genetiktir ve kırmızı kan hücrelerinizin yüzeyindeki antijenler (vücudunuza yabancıysa bağışıklık reaksiyonlarını tetikleyen maddeler) tarafından belirlenir.
Türkiye’de çoğunluğun kan grubu 0 + olma ihtimali çok yüksek.
Bazı ülkeler dışında,dünyadaki en yaygın kan grubu.
Ben de dahil olmak üzere Türkiye’de en yaygın kan grubu 0+.
KAN BAĞIŞI KAMPANYALARI
Sağlıkla ilgili bağış kampanyaları önemserim.
En son Kovid pandemisinde bunun önemini öğrendik.
İnsanları bağış yapmaya ikna etmek kolay değil.
Yoğun olduğunuzda bir bağış merkezine gitmek zor olabiliyor.
Bu nedenle, gönüllü bağışçılar için bağışı daha kolay hale getirmek çok önemli.
Kan bağışı kampanyaları bağış için bir fırsat.
Yine de kan bağışı zaman alır.
Kayıttan sonra bağışçılar, nabız, tansiyon ve hemoglobin seviyelerini ölçen bir sağlık taramasından geçerler.
Ayrıca sağlık ve seyahat geçmişiniz hakkında sorular sorulacak ve yakın zamanda sıtma gibi kan yoluyla bulaşan enfeksiyonların yaygın olduğu bir yere seyahat ettiyseniz, bağışınız ertelenebilir çoğu erteleme kalıcı değildir, ancak birçok kişi geri çevrildikten sonra geri dönmez.
Bazı insanlar iğnelerden korkar ve kan alımı için bundan kaçınmanın bir yolu yoktur (yine de bunun kısa bir çimdiklemeden daha fazla hissettirmediğini ve iğnelerin güvenli, tek kullanımlık, çok büyük olmadığını ve temiz olduğunu herkes bilir)
Her şeye rağmen yine Bağışçı havuzu küçülüyor.
Eksiklik sorunlarımızı çözmek mecbur çünkü;
Dünya çapında her yıl milyonlarca insan kan nakline erişim eksikliği nedeniyle önlenebilir nedenlerle hayatını kaybediyor.
KANINIZI NASIL BAĞIŞLAYABİLİRSİNİZ?
Kanınızı nasıl bağışlayabilirsiniz ve bağışlayamıyorsanız nasıl yardımcı olabilirsiniz?
Herkesin oynayacağı bir rol vardır.
İster kan bağışçısı olun ister kanın nasıl kullanıldığına dair hikayeler anlatın.
Her kimseniz halkı kan bağışının önemi konusunda eğitin ve bunların hepsi inanılmaz derecede önemlidir.
İlaç kullanıyorum kan verememe diyenler de var.
İnsanların kan bağışında bulunmalarını engelleyen nispeten az sayıda ilaç olduğunu öğrenince şaşırabilirsiniz.
Eğer kan bağışında bulunabiliyorsanız:
Yakınınızdaki bir kan bağışı merkezini veya bağış toplama merkezini bulun.
Size uygun bir bağış zamanı için kaydolun.
Bol su için, bağıştan önce sağlıklı, demir açısından zengin besinler tüketin ve yanınızda fotoğraflı bir kimlik ve kullandığınız ilaç listesi getirin.
Kan verdikten sonra atıştırmalık bir şeyler verilir.
Kurabiye seçenekleri genellikle oldukça iyidir.
Ekstra sıvı tüketin ve günün geri kalanında ağır kaldırmaktan kaçının.
Eğer kendinizi iyi hissetmiyorsanız veya kan bağışından sonra bir sorun yaşıyorsanız, kan alma merkezini arayıp durumu bildirebilirsiniz.
Eğer kan veremiyorum diyorsanız
Kan bağışı kampanyalarını koordine etmek ve
Belki uygun görülürse bağış sonrası ikram istasyonunda görev almak için gönüllü olabilirsiniz.
Kan bağışında bulunmaya uygun olabilecek arkadaşlarınızı ve ailenizi bunu yapmaya teşvik edin ve kan bağışının gerekliliğinden bahseden bu gibi makaleleri paylaşın.
İnsanlar bağış yapmamalarının birçok nedenini sıralıyor, çoğu zaman süreçle ilgili yanlış anlamalara dayanıyor.
İnsanların bağış yapmamasının bir numaralı nedeni, acaba kendilerine sorulmamasından mı kaynaklanıyor?
Öyleyse bu yazıyı bir tavsiye ve
Kan bağışçısı olmak için bir talep olarak düşünün derim.