Son zamanların en çok konuşulan ssğlık meselesi bir enfeksiyon virüsü HANTA.
Büyük bir Kovid salgını ile bir sınav veren dünya tekrar virüslerle karşılaşmaya devam ediyor.
Bu asır VİRÜS DEVRİ denilebilir.
BAKTERİYEL ÇSĞDAN VİRÜS ÇAĞINA
Geçen asırda bakteri enfeksiyonları
sağlığın tehditi iken antibiyotiklerin altın çağı
bu tehditi sınırladı.
Virüslerin tehdidi ise;
Grip virüsleri ile başladı ve
KOVİD ile devam etti.
Şimdi de sınırlı da olsa HANTAVİRÜS devrede.
Virüsler zaman zaman tehdit oluşturur.
EBOLA VİRÜS , NOROVİRÜS, KOVİD,
HEPATİT, HERPES… zaman zaman salgın yaptılar.
Grip virüslerinden mevsimsel aşı ile korunabiliyoruz.
Hepatit ve insan papilloma virüs( HPV) gibi
bazı virüs enfeksiyonların aşıları var.
HANTAVİRÜS’ün aşısı yok.
Tedavi amaçlı bir ilacı da yok.
Tek çare KOVİD döneminde uyguladığımız önlemler var.
Hijyen, sosyal ve fiziksel mesafe ve maske kullanımı.
HANTAVİRİS ile İnsanlar genellikle
enfekte kemirgenlerin aerosol( havaya karışan) haline gelmiş
dışkıları veya diğer vücut salgıları yoluyla virüse yakalanırlar.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) uyarıyor;
hantavirüsün bazen yakın ve
uzun süreli temas koşullarında
(örneğin, yaklaşık 150 kişinin bulunduğu
bir yolcu gemisinde) insandan insana bulaşabilen
Andes virüsü adı verilen bir tür ile de olabileceğini bildirdi.
DSÖ, salgının gemideki küçük bir grup yolcuyla
sınırlı olması nedeniyle küresel yayılma riskinin
"düşük" olduğunu açıkladı.
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC),
Avrupa'daki halk sağlığı yetkililerini durumdan haberdar etmek için
Erken Uyarı ve Müdahale Sistemi'ni I etkinleştirdi.
Hantavirüs nedir?
Hantavirüs, kemirgenler tarafından taşınan ve
tükürük, idrar veya dışkı yoluyla yayılan
bir grup zoonotik virüsü ifade eder.
Sağlık yetkilileri, yolcuların Andes hantavirüs türüyle
enfekte olduğunu tespit etti.
Hantavirüsler nadiren insan-insan temasıyla yayılsa da,
bu özel türün insandan insana
bulaşma yeteneğine sahip olduğu bilinmektedir.
Bu virüsün insanlar arasında yayılması için
yakın ve uzun süreli fiziksel temas gerekli.
Gemideki hantavirüs enfeksiyonuna gelince;
İlk yolcuların gemiye binmeden önce
enfekte kemirgenlere veya
dışkılarına maruz kaldığı düşünülüyor.
Bu virüs türü Güney Amerika'da endemik.
Geminin hareket noktası da Latin Amerika.
Hantavirüsler ciddi hastalıklara ve ölüme neden olabilir ve
hantavirüs kalp akciğer (kardiyopulmoner ) sendromu adı verilen
ciddi bir solunum yolu hastalığına yol açabilir;
bu hastalığın ölüm oranı yüksektir.
Hantavirüs insandan insana bulaşabilir mi?
Hantavirüs, dünyanın belirli bölgelerinde,
genellikle iklimin oldukça kuru olduğu yerlerde
küçük kemirgenlerde yaşar.
Bu durumu fareler ve insanlar etkileşimi
şeklinde düşünenler var.
Virüs, kemirgenlerin idrar ve dışkısında bulunur.
İnsanlar genellikle virüs içeren
kuru tozu karıştırdıklarında enfekte olurlar;
bu da solunan bir aerosole ( havaya karışan parçacık) neden olur ve
böylece enfeksiyon başlar.
Daha az yaygın olarak, Andes hantavirüsü ile ilgili
önceki salgınlarda insan-insan bulaşması görülmüştür.
Andes hantavirüsünün insanlar arasında yayılması
genellikle enfeksiyonlu vücut sıvılarına
maruz kalmaya yol açan yakın ve
uzun süreli teması gerektirir,
Andes Suşu ile ilgili önceki salgınlarda,
bulaşma için temasın enfekte bir kişiyle
yakın temas olması gerekiyordu;
bu, doğrudan fiziksel teması,
kapalı alanlarda uzun süre kalmayı ve
enfekte kişinin vücut sıvılarına
maruz kalması durumu ile ilişkili idi.
Küresel bir salgın riski var mı?
HANTAVİRÜS enfeksiyonlarını tespit etmeyi zorlaştıran şey,
Hantavirüsler sinsi enfeksiyonlara neden olması.
Hastalığın ilk evresi oldukça hafif görünür;
ateş, baş ağrısı, halsizlik, bazı kas ağrıları gibi
belirtilerle seyreder ve hastayı endişe etmez.
Ancak, ilk maruziyetten sonra,
virüsün kuluçka süresi birkaç günden
bir ila8 haftaya kadar uzayabilir;
bu süre, hastanın belirtileri
hissetmeye başlamasından önce geçebilir,
Daha ardından hasta kötüleşir,
hantavirüs kardiyopulmoner sendromu ile
ciddi şekilde hastalanır;
bu durumda nefes almak zorlaşır,
kan basıncı düşer ve
hasta kendini çok halsiz ve hasta hisseder.
LATİN AMERİKA And dağları hantavirüsünün
ateş, kas ağrıları, sırt ağrısı, karın ağrısı,
kusma ve ishal gibi belirtilere neden olur.
Ağır hastalık, solunum güçlüğü, zatürre ve
kan basıncında düşüşlerle seyreder.
Hastalığın nedeninin hantavirüs olduğunu
doğrulamak için laboratuvar testleri gereklidir.
Hantavirüs’ün neden olduğu
iki ana sendrom var.
Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS) veya
Böbrek Sendromlu Hemorajik Ateşi.
“Böbrek (renal) sendromu genellikle
Asya veya Doğu Avrupa'da görülür ve
ateş, düşük trombosit sayısı,
idrar üretiminin azaldığı
akut böbrek yetmezliği ile kendini gösterebilir.
Hastalanan kişi, şiddetli durumlarda şoka girebilir ve
kanama görülür.
Güney Amerika'da türü hantavirüsleri;
akciğer semptomlarına neden olur.
Bu sendromun en belirgin özellikleri ateş,
nefes darlığı, akciğerlerde sıvı birikmesi ve şoktur.
Hastada ciddi oksijen yetersizliği, kanama,
böbrek yetmezliği gelişebilir ve
sonra da entübasyon ile
güçlü destekleyici bakım gerekebilir.
Hantavirüse karşı kendimi nasıl koruyabilirim?
Ne yazık ki şimdilik hantavirüsü hedef alan
aşı veya antiviral tedavi bulunmamaktadır.
Hastalananların tedavisi , genellikle yoğun bakım ünitesinde yapılan
destekleyici bakımdır.
Hantavirüslere karşı etkili olan
spesifik antiviral ilaçlar yoktur.
DSÖ, insanların evlerini kemirgenlere karşı
"koruyarak" hayvanların girebileceği
tüm delikleri ve boşlukları kapatmalarını ve
tuzaklar kurmalarını önermektedir.
Ayrıca, kemirgenlerin bulunduğu
kapalı alanların iyi havalandırılmasını ve
uzaklaştırıldıktan sonra dezenfekte edilmesini sağlarken,
kişisel koruyucu ekipman ve
HEPA filtreli solunum maskeleri (N95) giymelerini
tavsiye etmektedirler.
Son hantavirüs enfeksiyonlu
gemiden inen herkes,
belirtileri izlemek için
6-8 haftaya kadar evde izole olmalı ve
belirtiler ortaya çıkarsa derhal
sağlık yetkilileriyle iletişime geçerek
test yaptırmalıdır.
Halk sağlığı açısından
toplum genel olarak risk altında değil
çünkü hantavirüs yakın temas gerektiriyor.
COVID-19'da olduğu gibi
öksüren birinin yanında bulunmaya benzer
daha sıradan bir temasla bulaşmıyor.
Gemide görülen H]antavirüs,
SARS-CoV-2 gibi insanlar için
yeni bir virüs değil.
Gemide hastalık nedeni Virüsün kaynağı
muhtemelen kemirgen atıklarıydı,
ancak buradaki endişe,
bu salgına yol açan suşun
yakın temas yoluyla kişiden kişiye yayılmasıdır.ç
Hastalık yapan Andes hantavirüs
ilk olarak 1995 yılında Arjantin'de keşfedildi ve
günümüzde en yaygın olarak Arjantin ve Şili’de.
Son enfeksiyonun Arjantin'den başladığı
göz önüne alındığında,
en azından ilk vakanın o bölgede bulunan
enfekte kemirgenlere maruz kalmaktan
kaynaklanmış olması en muhtemel.
Buna benzer salgınların,
küresel dünya sisteminde
dünyanın ne kadar küçük olduğunu,
ne kadar birbirimize bağlı olduğumuzu ve
sağlık örgütlerinin salgınlara hazırlıkta ne kadar önemli olduğunu
bize bir kez daha hatırlatıyor.