Su yönetiminin efektif kullanılmaması ve bilinçsiz sulama yönteminden Batman Çayı eskisi gibi akmıyor artık. 15 Yıl öncesine kadar akarsuyun etrafında çok daha kötü manzara vardı. DSİ’nin uzun bir süredir taşkınları önleme ve ıslah projesi, biraz olsun akarsuyu kontrol altında tutmuş ama yine de burayı kirleten faktörleri bertaraf edememişti…
ÇANLAR BATMAN ÇAYI İÇİN ÇALIYOR
Batman Çayı’nı taşkınlıklardan koruyacak kanal tamamlanırsa ve tabi ‘Mavi-Yeşil’ projede hayata geçerse herkesin özlem duyduğu tek akarsuyumuz biraz olsun yine coşkuyla akabilecek.
1926 Yılına kadar Elmedina’yı ‘Elmedina’ yapan bu güzelim akarsuydu.
Ancak, uzun bir süredir adeta kaderine terk edilen bu akarsu, son yıllarda epeyce kirlenmişti.
30-40 Yıl öncesine kadar balıkçıların avlandığı Batman Çayı’na atılan evsel atıklar ve inşaat malzemeleri güzelim akarsuyu büyük bir tehlikenin eşiğine getirdi.
Akarsuda eskisi gibi su debisi yüksek değil, bunun gösterge olduğunu belirtmeden geçemeyeceğiz.
Hafta sonu Mereto Dağı’nın eteğindeydik.
O dağda Çalışlar köyünde derede su dibe vurmuştu.
Derenin kenarındaki pınarlar da kurumuştu.
İklim koşullarının etkisini sayamayız.
Diğer faktörlerin etki ettiği aşikar.
Doğanın her ne kadar kendi düzenini koruduğuna inansak da Batman Çayı başta olmak üzere çevredeki akarsuların su debisinin hızla azaldığını görüyoruz ve en kötüsü bizlerin bu tehlikenin farkında olmayışımızdır.
Geçenlerde ‘Sürücü Akademisi’ni ziyaret ettiğimizde; Batman Çayı kenarında halen sazlıklardan, sayısız endemik bitkilere kadar harika bir bitki örtüsü olduğunu gördük.
Önlem alınmazsa su gibi, direnen bitki örtüsünü de kaybedeceğiz.
Çiftçinin o akarsudan kontrolsüz bir şekilde tarlalara su çekiyor olması, vahşi bir sulama halini almakta, böylece ‘Vahşi Sulama’dan kaynaklı Batman Çayı’nın manzarası İluh deresi gibi toprak renginde akmaya devam ediyor.
Bizce en tehlikeli olanı, Batman Çayı’nı besleyen dere ve pınarların kurumaya yüz tutmasıdır.
885 Rakımlı Kıra Dağı’nın çevresindeki asırlık pınarların nasıl kuruduğunu 1.5 ay önce Toprak ve Ekolojik Hayatı Koruma Derneği Başkanı-Kanaat Önderlerinden Bedrettin Nasıroğlu bize anlatmıştı.
Kıra Dağı’nın Batman’a bakan yüzüyle Beşiri’ye bakan yüzünde onlarca pınar kurudu.
Bir zamanlar Batman’ın yakınından geçen dereleri besleyen o pınarların yerinde hobi bahçeleri ve villalar kuruldu.
Batman Çayı’nda akarsulara yakın alanda neredeyse her yerde villa ve hobi evler yapılması, pınarlardan gelen suları olumsuz yönde etkilemekte.
Tabii bilinçsiz sulama da bu olumsuzluğu arttıran ve yeraltı kaynaklarında ciddi bir tehlike yaratmakta.
NEREDE O ESKİ PINARLAR
Etrafını selamlayarak akan pınarların yanı başında somurtan ‘Bungalov Evler’ son aylarda Batman Ovası’nda moda haline geldi.
Herkesin rahat edeceği mekanlarda yaşama isteğini anlayışla karşılıyoruz ama bilinmelidir ki; Bungalov ve inşaatların yapıldığı alanlarda dere ve pınarlar yok oldu.
“Su akar yolunu bulur” diye bir deyim vardı.
Su akarsa yolunu bulacak ama maalesef o suyu el birliğiyle kuruttuk, kurutuyoruz.
Yazdıklarımızla, Batman Çayı’nın korunmasıyla ilgili yaşanan sıkıntıları dile getirmektir amacımız.
Maalesef Batman Çayı’ndan alınan suyun hesapsız kullanımı söz konusu.
Yazdıklarımız Batman Çayı’yla ilgili değil sadece, Batman Barajı havzasını besleyen Sason Çayı’nda da aynı olumsuz durumlar söz konusu.
Batman için şimdi umut, Silvan Barajı’ndan çekilecek hatta.
Bakalım bu baraj bittiğinde Batman, komşunun suyundan ne kadar yararlanacak.
Uzmanlara göre, yapımı süren Silvan Barajı’nda Batman’ın 50 yıllık suyu karşılanabilecek.
Kuşkusuz bu barajın Batman’a çok büyük katkısı olacak ama Batman Çayı’nda suyun eksilmesi hiç de iyiye delalet değil.
Son yıllarda yaşanılan kuraklık nedeniyle Batman Çayı ile Batman Barajı’nda su havzası gittikçe tükeniyor.
Sözlerimizin başında da dediğimiz gibi 45-50 yıl önce balıkçıların ağlarla avladıkları o Batman Çayı, eski görüntüsünden çok uzak.
Özetle; Batman’da yeni soluk getirecek örnek projeler hayata geçirilirken, bizler de bugünden başlayarak, duyarlılıkla suyumuzu koruyalım.
Çünkü, yarın çok geç olabilir.
Sağlıkla kalın…