6.2.2004 tarih ve 25365 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5084 sayılı “Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile kişi başına düşen milli gelir oranı 1500 doların altında kalan yerlerde işveren sigorta hissesi desteği ile sigorta gelir vergisi stopajı konularında kolaylıklar sağlanmış istihdamın artırılmasına yardımcı olunmuştu. Normal süresi 2008 tarihinde bitmesi gereken yasa daha sonra 5838 sayılı Kanunun 32. maddesiyle bu süre 31/12/2009 tarihine kadar uzatıldı. Son olarak ise bu süre, 5951 sayılı Kanunun 10. maddesi ile 1/1/2010 tarihinden geçerli olmak üzere sigorta primi işveren hissesi desteği için 31/12/2012 tarihine kadar uzatıldı.
31/12/2012 tarihinde dolacak teşvik süresinin tekrar uzatılması beklentisi varken, Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan, 19 Haziran 2012 tarihinde yeni bir teşvik sistemini yürürlüğe koyduklarını, bu çerçevede 2004 yılında yürürlüğe giren 5084 sayılı yasanın daha önce çeşitli kez uzatılan uygulama süresinin 31 Aralık 2012′de sona ereceğini belirtmişti Böylelikle uygulama 31.12.2012 tarihi itibariyle bitmiş oldu.
Ancak bu durum kanunun uygulandığı 49 ilde ciddi sakıntılara neden oldu. Birçok çalışan işsiz kaldı ve yatırımcılar sıkıntı çekmeye başladılar. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan işverenlerden resmi nitelikteki işyerleri ile ihale konusu işyerleri hariç 10 veya üzerinde sigortalıyı fiilen çalıştıranlar yararlandıkları bu yasa kapsamındaki yerleşim yerlerinin Ticaret ve Sanayi odaları başta olmak üzere Sivil Toplum Kuruluşları ile yurttaşlardan gelen yoğun talepler karşısında konu tekrar gündeme geldi ve hükümet tarafından değerlendirildi. Son olarak alınan kararla söz konusu yasanın uygulandığı alanlarda yeni belirlenen süreler çerçevesinde tekrar yürürlüğü konulmasına karar verildi.
Bu yasa kapsamındaki teşvikten; Adıyaman, Afyon, Ağrı, Aksaray, Amasya, Ardahan, Batman, Bartın, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Çankırı, Diyarbakır, Düzce, Erzincan, Erzurum, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Iğdır, Kars, Kırşehir, Malatya, Mardin, Muş, Ordu, Osmaniye, Siirt, Sinop, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tokat, Uşak, Van ve Yozgat illeri ile daha sonra eklenen Kilis, Tunceli, Kastamonu, Niğde, Kahramanmaraş, Çorum, Artvin, Kütahya, Trabzon, Rize, Elazığ, Karaman ve Nevşehir illeri ve Çanakkale İlinin Gökçeada ve Bozcaada ilçelerinde faaliyet gösteren işverenler yararlanmaktadır.
31/12/2012 tarihinde dolacak teşvik süresinin tekrar uzatılması beklentisi varken, Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan, 19 Haziran 2012 tarihinde yeni bir teşvik sistemini yürürlüğe koyduklarını, bu çerçevede 2004 yılında yürürlüğe giren 5084 sayılı yasanın daha önce çeşitli kez uzatılan uygulama süresinin 31 Aralık 2012′de sona ereceğini belirtmişti Böylelikle uygulama 31.12.2012 tarihi itibariyle bitmiş oldu.
Ancak bu durum kanunun uygulandığı 49 ilde ciddi sakıntılara neden oldu. Birçok çalışan işsiz kaldı ve yatırımcılar sıkıntı çekmeye başladılar. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan işverenlerden resmi nitelikteki işyerleri ile ihale konusu işyerleri hariç 10 veya üzerinde sigortalıyı fiilen çalıştıranlar yararlandıkları bu yasa kapsamındaki yerleşim yerlerinin Ticaret ve Sanayi odaları başta olmak üzere Sivil Toplum Kuruluşları ile yurttaşlardan gelen yoğun talepler karşısında konu tekrar gündeme geldi ve hükümet tarafından değerlendirildi. Son olarak alınan kararla söz konusu yasanın uygulandığı alanlarda yeni belirlenen süreler çerçevesinde tekrar yürürlüğü konulmasına karar verildi.
Bu yasa kapsamındaki teşvikten; Adıyaman, Afyon, Ağrı, Aksaray, Amasya, Ardahan, Batman, Bartın, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Çankırı, Diyarbakır, Düzce, Erzincan, Erzurum, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Iğdır, Kars, Kırşehir, Malatya, Mardin, Muş, Ordu, Osmaniye, Siirt, Sinop, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tokat, Uşak, Van ve Yozgat illeri ile daha sonra eklenen Kilis, Tunceli, Kastamonu, Niğde, Kahramanmaraş, Çorum, Artvin, Kütahya, Trabzon, Rize, Elazığ, Karaman ve Nevşehir illeri ve Çanakkale İlinin Gökçeada ve Bozcaada ilçelerinde faaliyet gösteren işverenler yararlanmaktadır.
Konu ile ilgili bir açıklama yapan Batman Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Abdulkadir Demir, 5084 sayılı yasanın çıkmasıyla birlikte yöredeki yatırımcının rahat bir nefes alacağını söyledi. Bu yılın başından geçerli olacak yasanın, Resmi Gazete’de yürürlüğü girmesiyle 5084 sayılı yasadan yararlananların geri dönüşümden paralarını alabileceğini belirten Başkan Demir; “Her şeyden önce bölgemizdeki yatırımcıların dört gözle beklediği bir haberdi. Yatırımcılar erken bayram havası yaşıyor. Batman’da yaklaşık bin 500 işçi işinden olmuştu. Bu yasa sayesinde primden yararlananlar bayram öncesi geri ödemelere de kavuşacak. Bu yasanın uzatılmasıyla bölgemizdeki yatırımlar yeniden canlanacak” dedi.
Sonuç olarak bir değerlendirme de bulunulacak olursa bu tür yasaların uygulanmasında bölgeler arası dengesizliğin giderilmesi açısından önemli adımlar da atılmış olacak. Çünkü prim yükü nedeniyle yatırımın az olduğu bölgelerde yatırıma yanaşmayan sermayenin bu sayede yatırımlarını yönlendirmesi mümkün olacak. Olay sadece bununla sınırlı değil kanun 10 ve üzeri personel istihdamı şart koştuğundan küçük ve orta ölçekteki yatırımların gerçekleştirilmesine de öncülük yapmış olmaktadır. Bu nedenle normalde 3-5 personel çalıştıran kuruluşlar yasanın verdiği avantaj karşısında personel sayısını artırabilmektedir. Bu durum hem işsiz olan insanlarımızın iş sahibi olmasını sağlamakta hem de yatırımın önünün açılmasına ve yatırımların büyütülmesine neden olmaktadır.
Aylardır büyük bir beklenti haline gelen 5084 sayılı yasanın tekrar süre uzatımı ile yürürlüğe girmiş olması sevindirici ve olumlu olmuştur. Yasanın hayırlı olmasını diliyoruz.